Alle artikelen in de categorie Literatuur in kaders
Hoe het wél ging?
opiniestuk Literatuur in kaders door Remco Wetzels, 29 augustus 2010
Ik, God en mijn oma is het stripdebuut van Edith Kuyvenhoven, een 102 pagina’s tellende autobiografische graphic novel die, zoals de titel al aangeeft, over de auteur en haar oma gaat, en een heel klein beetje over God. Evenals vele andere autobiografische stripmakers kiest ze voor een naïeve, kinderlijke tekenstijl en ook in haar onderwerpskeuze lijkt ze zich volledig aan de normen van het genre te conformeren. Voor de oplettende lezer is er achter de alledaagse anekdotes echter iets meer te ontdekken, vooral wanneer we kijken naar wat de auteur allemaal niét zegt. Lees verder >
Een gelaagd eerbetoon aan een duivelse oplichter
opiniestuk Literatuur in kaders door Remco Wetzels, 4 augustus 2010
Van den Vos Reynaerde, zo’n 750 jaar geleden geschreven door ene ‘Willem die Madocke maecte’, is een klassieker in de wereldliteratuur. Het dertiende-eeuwse epos over de vos die met zijn listen koning en burgers in het onheil stort kende door de jaren heen al vele vertalingen. De nieuwste, van Reynaert-kenner René Broens, doet met zijn jambische viervoeters een poging om het vermoedelijke ritme van het origineel zo dicht mogelijk te benaderen. Reynaerts verhaal is ook al vele malen geïllustreerd: van de verluchtingen in zijn directe literaire voorloper Le Roman de Renart tot zijn kindvriendelijke opvolger Reintje de Vos. De duivelse listensmid is echter nooit eerder zo verbeeld als Marc Legendre, in 2008 nog genomineerd voor de Libris literatuurprijs, dit nu heeft gedaan. De stripmaker heeft in samenwerking met vertaler Broens een indrukwekkende graphic novel afgeleverd die de sfeer en de gelaagdheid van de oertekst eer aan doet. Lees verder >
Onvoltooide rouwverwerking
opiniestuk Literatuur in kaders door Remco Wetzels, 13 juli 2010
De Leveling is de opvolger van het in 2009 verschenen en veelgeprezen Jaren van de olifant van de Vlaamse stripmaker Willy Linthout. Linthout is vooral bekend als tekenaar van de langlopende, zeer succesvolle reeks stripalbums rond de komiek Urbanus, waarvoor Urbanus zelf het scenario verzorgt. Jaren van de olifant verraste nogal omdat Linthout in deze semiautobiografische striproman verhaalde over de zelfmoord van zijn zoon. Niet direct wat je zou verwachten van de tekenaar van Het gefoefel met de zak en het Fritkotmysterie. Nog verrassender is echter Linthouts keuze om wel dezelfde tekenstijl te hanteren als in de Urbanus-strips. De Leveling is in dezelfde stijl getekend, en ook thematisch is het een voortzetting van het eerdere boek. Lees verder >
Absurde avonturen van een beer en een soort aap-vogel
opiniestuk Literatuur in kaders door Remco Wetzels, 18 juni 2010
‘Victor & Vishnu zijn een beer en een soort aap-vogel maar bovenal vrienden’. Met die woorden begint het persbericht voor Victor & Vishnu Text Free. Daarmee is de sfeer van Jeroen Funke’s eerste soloboek gelijk vrij vakkundig getypeerd: we hebben hier te maken met volstrekt pretentieloze onzin. Funke is vooral bekend als lid van stripcollectief Lamelos, dat bijvoorbeeld met de avonturen van Kaasheld en Poephoofd grossiert in spontaan absurdisme. Maar dan wel met de nodige artisiteke foefjes, het collectief verandert vaak van stijl, tekent samen aan plaatjes of laat elke strook van een pagina door een ander lid van de viermansformatie tekenen. Het resultaat is stilistisch gevarieerd, kinderlijk en doorgaans erg onderhoudend. Lees verder >
Strips om in te wonen
opiniestuk Literatuur in kaders door Remco Wetzels, 22 december 2009
‘Alleen in mijn gedichten kan ik wonen’, schreef Jan Jacob Slauerhoff (1898-1936) ooit. Het zou de dichter waarschijnlijk hoogst verbaasd hebben om zijn woningen verbouwd te zien worden tot stripverhalen. Maar de manier waarop dat is gebeurd in het meest recente deel van Verbeelde gedichten zou hem wellicht niet hebben tegengestaan. Verbeelde gedichten is een reeks in stripvorm gegoten gedichten waarin Charles Baudelaire en Victor Hugo de Nederlander voorgingen. Het idee om gedichten in stripvorm te verbeelden is een relatief onbekend gegeven. We zijn nu allemaal bekend met vaak zeer letterlijke bewerkingen van literaire romans dankzij het werk van Dick Matena. Maar het spannende van poëzie is dat het in de regel veel minder strikt beschrijft, veel meer aan de verbeelding van de lezer, en dus ook veel meer aan de verbeelding van de stripbewerker overlaat. Lees verder >
Haiku's met harkenpoppetjes
opiniestuk Literatuur in kaders door Remco Wetzels, 17 oktober 2009
Maaike Hartjes publiceert al enkele jaren een reeks korte autobiografische strips onder de titel Maaike’s Dagboekje. De verkleining van ‘dagboek’ is niet alleen een zinspeling op de achternaam van de auteur maar verwijst ook naar de stijl waarin Hartjes haar dagelijkse beslommeringen weergeeft: met zeer simpel getekende piepkleine poppetjes. Hartenjagen, haar vierde bundel van werk dat al eerder in bladen als Viva en NRC.Next verscheen, geeft echter aan dat deze verkleining misschien ook wel een thematische betekenis heeft. Lees verder >
Een man alleen, alleen een woord... en een beeld
opiniestuk Literatuur in kaders door Remco Wetzels, 8 oktober 2009
In 1980 presenteerde Freek de Jonge zijn eerste soloprogramma, De Komiek, een toentertijd baanbrekende voorstelling omdat het geen verzameling van korte stukjes was maar een consistent geheel met een begin en een eind en een duidelijk thema. De Komiek was niet altijd om te lachen, het was veel meer een poëtische monoloog over een identiteitscrisis. Daarmee introduceerde De Jonge het soort cabaret dat we tegenwoordig met Freek de Jonge associëren. Bijna dertig jaar later is deze theatervoorstelling, ter ere van De Jonges vijfenzestigste verjaardag, bewerkt tot een strip door Dick Matena, de man wiens naam inmiddels synoniem is aan het concept stripbewerking. Lees verder >
Een Wikipedia-artikel met plaatjes
opiniestuk Literatuur in kaders door Remco Wetzels, 9 september 2009
Als strips literair kunnen zijn en literatuur verstript kan worden, dan is een biografie in stripvorm van een literaire auteur een gegarandeerd succes, moet men gedacht hebben bij de uitgave van Een dolende hond van vader. Deze samenwerking tussen scenarist Kamiel Vanhole en tekenaar Dirk Geets stamt uit 1983. Zij maakten de biografie van Willem Elsschot, in stripvorm, destijds voor een tentoonstelling over de auteur. Hier hingen de pagina’s aan de muur, als decoratieve aanvulling op de foto’s en documenten die er getoond werden, maar gepubliceerd is deze biografie nooit. Tot nu dan. Lees verder >
Een inktzwart boerendrama
opiniestuk Literatuur in kaders door Remco Wetzels, 17 april 2009
Dick Matena is bij het grote publiek vooral bekend om zijn stripbewerkingen van literaire werken als De Avonden en Kort Amerikaans. Zijn nieuwste boek, De teloorgang van oude Knudde, is eveneens een bewerking maar ditmaal van de ‘inmiddels bijna vergeten schrijver’ A. Den Dooier, een schrijver die inmiddels zo vergeten is dat hij verder alleen nog te vinden is in een ander werk van Matena, De A. Den Dooier Omnibus, waaruit ook de oorspronkelijke versie van dit werk afkomstig is. Ander opmerkelijk verschil: Matena tekent zijn personages als varkens. Lees verder >
De nadelen van naar jezelf kijken
opiniestuk Literatuur in kaders door Remco Wetzels, 31 maart 2009
Dan maak je maar zin is de titel van Barbara Stok’s vijfde boek, net als de voorgangers een bundel korte autobiografische strips, die soms al eerder in andere media verschenen. De rode draad in deze bundel is Stoks zoektocht naar de zin van het leven, een zoektocht die deels geïnitieerd wordt door de abrupte dood van haar schoonbroer. We zien hoe ze haar heil zoekt in oosterse wijsheid en westerse spirituele stromingen, de natuur in gaat maar bovenal haar dagelijkse leven leidt. Stok neemt de rol aan van de ietwat naïeve toeschouwer die verbaasd en geamuseerd naar de wereld, maar vooral naar zichzelf, kijkt. Lees verder >
EISNER belooft en maakt waar
opiniestuk Literatuur in kaders door Remco Wetzels, 6 december 2008
‘“Strips zeggen we niet meer!! Bij ‘STRIPS’ denken mensen alleen aan Suske & Wiske, Asterix en Lucky Luke!”’ De Zwart, het Amsterdamse literaire café, een van de redactieleden van EISNER valt woedend uit naar nieuwsgierige literatoren. Als een ander redactielid uitlegt dat beeldverhalen niet per definitie verstrippingen van literatuur zijn maar dat strips van zichzelf ‘literair’ kunnen zijn springt een derde op en schreeuwt ‘STRIPPERAIR!!’. Dan: geschrokken, kijkt om zich heen: ‘“Sorry. Ik liet mij even gaan.”’ Het inleidende verhaal van redactielid en Fokke en Sukketekenaar Jean-Marc van Tol geeft een aardig mission statement af voor EISNER: het richt zich op strips die voor een volwassen publiek bedoeld zijn maar gebruikt termen als ‘literair’ vooral tussen aanhalingstekens en met een duidelijke knipoog. EISNER wil serieus genomen worden, maar ook weer niet te serieus. Lees verder >
Nostalgie voert de boventoon in 100 Stripklassiekers
opiniestuk Literatuur in kaders door Remco Wetzels, 24 november 2008
Het eerste gerecenseerde boek in onze nieuwe rubriek ‘Literatuur in kaders’ is geen graphic novel, maar een boek óver strips, en dan niet eens per se de literaire. 100 Stripklassiekers (die niet in je boekenkast morgen ontbreken) is een naslagwerk van de Vlaamse striprecensent Geert De Weyer, een verzameling van artikelen die eerder in De Morgen verschenen. Wat dit boek ook voor deze rubriek interessant maakt is het feit dat het een eerste poging is om een soort van canon voor het medium samen te stellen. Bovendien geeft het een redelijk accuraat beeld van wat er zoal gebeurd is in de strip en toont daarmee aan uit welke tradities de literaire strips, de we binnenkort hopen te bespreken, voortkomen. Het is een zeer leesbaar naslagwerk geworden dat veel, heel veel informatie biedt maar helaas nergens uitlegt wat nou een klassieker maakt en vooral waarom je die nou in je boekenkast zou moeten hebben. Lees verder >
Graphic novels voor dummies (?)
opiniestuk Literatuur in kaders door Remco Wetzels, 25 augustus 2008
De nominatie van Marc Legendres Verder voor de Libris Literatuurprijs van dit jaar heeft nogal wat stof, en een hoop verwarring, doen opwaaien. Het ging hier namelijk niet om een ‘gewone’ roman maar om een ‘beeldroman’. Het belangrijkste discussiepunt was de vraag of je een ‘graphic novel’ wel kunt nomineren voor een literatuurprijs, wat de vraag deed rijzen of de ‘grafische roman’ überhaupt wel de moeite van het serieus nemen waard is. Menig lezer zal zich echter vooral hebben afgevraagd waar in vredesnaam over ging. Wat is nou eigenlijk een graphic novel, beeldroman of grafische roman en wat moeten we ermee? Lees verder >
Nominate Legendres beeldroman terecht?
opiniestuk Libris Literatuurprijs, Literatuur in kaders door Willemijn Lindhout en Daan Stoffelsen, 16 april 2008
‘Of ik thuishoor tussen auteurs als Jeroen Brouwers, kan ik niet zeggen.’ Marc Legendre, de auteur van de graphic novel Verder waagt zich niet aan commentaar op de jury die hem nomineerde voor de Libris Literatuurprijs. Daar staat hij betrekkelijk alleen in, een van de eersten die met kritiek had op de jury was Arjen Fortuin, die in NRC Handelsblad zei ‘de nominatie van dit boek voor een literaire prijs alleen maar flauwekul [te kunnen] vinden.’ Daan Stoffelsen en Willemijn Lindhout mailden rond en peilden de stemming. Lees verder >
