Opinie
Literatuur is meer dan romans, verhalenbundels en novellen, meer dan het individuele boek. In Opinie schaduwen we de jury’s van literaire prijzen, becommentariëren nieuwe ontwikkelingen in Literatuurlanden Nederland en België, lezen graphic novels, jeugdliteratuur en literaire tijdschriften, kijken, kortom, verder, over de grenzen van de roman.
Een kleurrijke familiegeschiedenis
opiniestuk Jeugdliteratuur door Julia Homoet, 2 september 2010
De roman Soldaten huilen niet begint in 1937 met een gesprek tussen de achttienjarige Quentin Bell en zijn drie jaar oudere broer Julian. Deze is van plan mee te vechten in de Spaanse Burgeroorlog en staat op het punt te vertrekken. Quentin vreest dat Julian deze oorlog niet zal overleven en belooft een boek te schrijven over zijn broer indien deze eerder sterft dan hij. Hoe het met Julian afloopt is van begin af aan duidelijk, want vanaf hoofdstuk twee lezen we dit beloofde boek, waarin Quentin niet alleen over zijn broer, maar over zijn gehele, bonte familie vertelt. Lees verder >
Hoe het wél ging?
opiniestuk Literatuur in kaders door Remco Wetzels, 29 augustus 2010
Ik, God en mijn oma is het stripdebuut van Edith Kuyvenhoven, een 102 pagina’s tellende autobiografische graphic novel die, zoals de titel al aangeeft, over de auteur en haar oma gaat, en een heel klein beetje over God. Evenals vele andere autobiografische stripmakers kiest ze voor een naïeve, kinderlijke tekenstijl en ook in haar onderwerpskeuze lijkt ze zich volledig aan de normen van het genre te conformeren. Voor de oplettende lezer is er achter de alledaagse anekdotes echter iets meer te ontdekken, vooral wanneer we kijken naar wat de auteur allemaal niét zegt. Lees verder >
2009
opiniestuk De geschiedenis van Recensieweb door Marleen Louter en Gemma Venhuizen, 27 augustus 2010
2009: het Darwinjaar. Maar bij Recensieweb ging onze aandacht in eerste instantie uit naar een heel andere geschiedschrijver: Dimitri Verhulst. In Godverdomse dagen op een godverdomse bol geeft de Vlaamse auteur zijn eigen kijk op de evolutie van de mens, die – zoals Julia Homoet schrijft – van lompe visachtige is geworden tot een nog even lompe, bommenwerpende tweevoeter: ‘Verhulst geeft op haast essayistische wijze een eigen draai aan een alom bekend verhaal. [...] Terwijl hij zich ogenschijnlijk op afstand houdt (de mensheid wordt voortdurend aangeduid met ‘’t‘), weet hij toch engagement op te wekken.’ Lees verder >
2008
opiniestuk De geschiedenis van Recensieweb door Bob Hopman, 26 augustus 2010
Als criticus van Recensieweb word ik nog altijd veelvuldig met dezelfde vraag bestookt: verdienen werkelijk alle Nederlandstalige romans een literaire bespreking? Vaak stel ik hem mijzelf en vaak is het antwoord: nee, dat doen ze niet. Niet alleen is immers de ruimte die aan een boek wordt besteed – een belangrijk probleem van gedrukte media – een kostenpost, ook kost elk boek mankracht en tijd. Hoe kan ik het redacteurschap verantwoorden van een site die volledigheid, overvloedigheid, overbodigheid als groot goed beschouwd? Lees verder >
2007
opiniestuk De geschiedenis van Recensieweb door Bert Zuidhof, 25 augustus 2010
Vandaag de dag weten we dat Grunberg de belangrijkste roman van het eerste decennium van de twintigste eeuw voort zou brengen. Althans, volgens het grootste deel van de stemmers dat deelnam aan de enquête van De Groene Amsterdammer, kwam die eer toe aan zijn Tirza. In de recensie van Maartje Kunnen wordt de roman Grunbergs sterkste tot nog toe genoemd: Lees verder >
2006
opiniestuk De geschiedenis van Recensieweb door Karlijn de Winter, 24 augustus 2010
Recensies op deze site zijn persoonlijker, minder afstandelijk dan die in traditionele, gedrukte media. Dat concludeerde Tom de Boer die in zijn scriptie een vergelijking maakte tussen Recensieweb- en NRC Handelsblad-recensies. Als je de selectie recensies uit 2006 naast elkaar legt blijkt daar inderdaad iets voor te zeggen. Niet dat de recensenten daarin autobiografische onthullingen doen, maar ze nemen wel opvallend vaak hun eigen leeservaring als uitgangspunt. Dat levert een aantal verrassend eerlijke, bevlogen recensies op. Lees verder >
2005
opiniestuk De geschiedenis van Recensieweb door Daan Stoffelsen, 23 augustus 2010
Waar het begon? Hebberigheid en idealisme? Een kansen missend establishment? Een zwarte lijst? Een groep enthousiaste lezers? Van dit alles wat. Chronologisch begon het met een gesprek tussen Remco Volkers, publiciteitsmedewerker van Uitgeverij De Arbeiderspers, en Mark Pieters, uitgever van Athenaeum – Polak & Van Gennep, ten overstaan van een groep studenten in een masterclass. Of Remco geen contacten onderhield met andere pr-mannen en -vrouwen? Nee, eigenlijk niet, Mark, al zou het wel zinnig zijn om eens een gezamenlijke zwarte lijst op te stellen. Een zwarte lijst? Ja, van die onbekende blaadjes die recensie-exemplaren aanvragen en niet blijken te bestaan. Lees verder >
Aankondiging: De Bronnen van Gustaaf Peek
opiniestuk door Karlijn de Winter, 22 augustus 2010
‘Een geëngageerd auteur die grote maatschappelijke thema’s niet schuwt’ , zo werd Gustaaf Peek gekarakteriseerd door Elsbeth Etty na het verschijnen van zijn roman Dover in 2008, twee jaar na zijn debuut Armin, dat Recensieweb destijds als een van eerste en weinige media besprak en prompt met vijf sterren waardeerde. In september verschijnt bij uitgeverij Querido zijn nieuwe roman, Ik was Amerika. Voor Recensieweb is dat aanleiding om in samenwerking met Spui25 en Athenaeum Boekhandel een avond te organiseren rond de literaire inspiratiebronnen van Gustaaf Peek. Op dinsdag 21 september gaat hij daarover in gesprek met Arjen Fortuin. Lees verder >
De recensent gerecenseerd
opiniestuk Literaire kritiek door Jona Lendering, 22 augustus 2010
Recenseren zou simpel moeten zijn. Je neemt enkele criteria, leest het boek aandachtig, vergelijkt het gelezene met die criteria, schrijft een stukje, herleest het boek, schaaft wat aan je schrijfsel en pronto. En zo gaat het ook wel min of meer. Nu en dan vergelijk ik mijn stukje nog even met andere besprekingen om uit te sluiten dat ik een blunder heb geslagen, maar dit is het wel zo’n beetje. Het probleem is echter dat de criteria zich zo verdraaid moeilijk laten vastleggen. Zo wordt elke recensie, althans voor mij, een dubbelslag: enerzijds beoordeel ik een tekst aan de hand van de criteria, anderzijds beoordeel ik de criteria aan de hand van een tekst. Daardoor ben ik in de loop van vijf jaar anders gaan denken. Hier enkele observaties, als oefening in zelfkritiek en hopelijk tot nut en vermaak. Lees verder >
Ik voorbij. Franke warm en analytisch geëerd (De Gids 2010.4)
opiniestuk Verspreid werk door Daan Stoffelsen, 21 augustus 2010
‘Dat is meteen de belangrijkste reden waarom ik voor de literatuur heb gekozen, ik wil uitdragen wat alleen ík kan uitdragen.’ Ik, dat is Herman Franke, en terecht koos Toef Jaeger dit citaat als titel voor haar interview met de stervende schrijver. Toch gaat dit speciale oeuvrenummer van De Gids niet over de persoon Franke – al krijgen gissingen naar motieven in het werk wel eens de vorm van vragen naar motivatie – maar over zijn oeuvre. Dit is geen klef eerbetoon aan een persoon, dit is een warme, scherpe analyse van de boeken, die prikkelt, en uitnodigt tot lezen, zij het niet altijd van het werk van het sterrenteam van schrijvers die beschouwingen aan hem wijden en korte verhalen schrijven in de vorm van Frankes Notulen. Nee, het is Frankes oeuvre dat ik nu wil lezen. Lees verder >
Een gelaagd eerbetoon aan een duivelse oplichter
opiniestuk Literatuur in kaders door Remco Wetzels, 4 augustus 2010
Van den Vos Reynaerde, zo’n 750 jaar geleden geschreven door ene ‘Willem die Madocke maecte’, is een klassieker in de wereldliteratuur. Het dertiende-eeuwse epos over de vos die met zijn listen koning en burgers in het onheil stort kende door de jaren heen al vele vertalingen. De nieuwste, van Reynaert-kenner René Broens, doet met zijn jambische viervoeters een poging om het vermoedelijke ritme van het origineel zo dicht mogelijk te benaderen. Reynaerts verhaal is ook al vele malen geïllustreerd: van de verluchtingen in zijn directe literaire voorloper Le Roman de Renart tot zijn kindvriendelijke opvolger Reintje de Vos. De duivelse listensmid is echter nooit eerder zo verbeeld als Marc Legendre, in 2008 nog genomineerd voor de Libris literatuurprijs, dit nu heeft gedaan. De stripmaker heeft in samenwerking met vertaler Broens een indrukwekkende graphic novel afgeleverd die de sfeer en de gelaagdheid van de oertekst eer aan doet. Lees verder >
Schrijnender dan menig oorlogsroman voor volwassenen
opiniestuk Jeugdliteratuur door Bob Hopman, 16 juli 2010
Voor de oorlog woonde Toda met haar vader ergens anders, alhoewel ze zich nooit had beseft ‘dat het daar ergens anders was.’ Ze konden er in ieder geval haar naam uitspreken, een naam met vier keer een k erin en waar iedereen ‘hier,’ – want daar woont ze nu ze haar oorlogsgeschiedenis vertelt en ze zich voor het gemak maar Toda noemt – zijn tong over breekt als hij het probeert uit te spreken. Deze beschrijving neigt naar licht absurdisme, iets wat in de boeken van schrijfster en illustrator Joke van Leeuwen (1952) wel vaker te vinden is geweest. Toch is toen mijn vader een struik werd in feite een zeer realistische oorlogsroman, alleen speelt het zich niet hier af, maar ergens anders. Lees verder >
Het korte verhaal, hoe lang nog? Het gesprek
opiniestuk door Marleen Louter, 16 juli 2010
Binnen de Nederlandse literatuur lijkt het korte verhaal nog altijd een ondergeschoven kindje. Ondanks gelauwerde auteurs als Sanneke van Hassel heeft het genre nog altijd niet dezelfde populariteit als de roman. Op woensdag 29 mei gingen vier korteverhalenkenners – schrijfster Sanneke van Hassel (IJsregen, Witte Veder), critica Fleur Speet (Het Financieele Dagblad), schrijver Ton Rozeman (Intiemer dan Seks en Misschien maar beter ook, initiatiefnemer ShortStory.nu) en redacteur Peter Verstegen (KortVerhaal) – in academisch-cultureel centrum Spui25 (Amsterdam) met elkaar in gesprek over de toekomst van het korte verhaal. Een verslag van hun gesprek. Lees verder >
Onvoltooide rouwverwerking
opiniestuk Literatuur in kaders door Remco Wetzels, 13 juli 2010
De Leveling is de opvolger van het in 2009 verschenen en veelgeprezen Jaren van de olifant van de Vlaamse stripmaker Willy Linthout. Linthout is vooral bekend als tekenaar van de langlopende, zeer succesvolle reeks stripalbums rond de komiek Urbanus, waarvoor Urbanus zelf het scenario verzorgt. Jaren van de olifant verraste nogal omdat Linthout in deze semiautobiografische striproman verhaalde over de zelfmoord van zijn zoon. Niet direct wat je zou verwachten van de tekenaar van Het gefoefel met de zak en het Fritkotmysterie. Nog verrassender is echter Linthouts keuze om wel dezelfde tekenstijl te hanteren als in de Urbanus-strips. De Leveling is in dezelfde stijl getekend, en ook thematisch is het een voortzetting van het eerdere boek. Lees verder >
Twee jongens. Eén gezicht.
opiniestuk Jeugdliteratuur door Julia Homoet, 5 juli 2010
Wanneer Philip zijn oma in het ziekenhuis wil bezoeken wordt hij op een metrostation lastig gevallen door een paar kinderen. Deze blijken hem te verwarren met een andere jongen, ene Olaf. Wanneer hij een paar dagen later Olaf zelf tegenkomt, begrijpt hij waarom: ze lijken als twee druppels water op elkaar. Deze vreemde gewaarwording leidt tot een zoektocht van de twee jongens naar hun ware identiteit. Lees verder >
Absurde avonturen van een beer en een soort aap-vogel
opiniestuk Literatuur in kaders door Remco Wetzels, 18 juni 2010
‘Victor & Vishnu zijn een beer en een soort aap-vogel maar bovenal vrienden’. Met die woorden begint het persbericht voor Victor & Vishnu Text Free. Daarmee is de sfeer van Jeroen Funke’s eerste soloboek gelijk vrij vakkundig getypeerd: we hebben hier te maken met volstrekt pretentieloze onzin. Funke is vooral bekend als lid van stripcollectief Lamelos, dat bijvoorbeeld met de avonturen van Kaasheld en Poephoofd grossiert in spontaan absurdisme. Maar dan wel met de nodige artisiteke foefjes, het collectief verandert vaak van stijl, tekent samen aan plaatjes of laat elke strook van een pagina door een ander lid van de viermansformatie tekenen. Het resultaat is stilistisch gevarieerd, kinderlijk en doorgaans erg onderhoudend. Lees verder >
Wat bijzonder is, wil iedereen hebben
opiniestuk Boekverfilmingen, Jeugdliteratuur door Rachel Levy, 9 juni 2010
Warre vindt op een goede dag iets wat tegelijkertijd vogel én een meisje is, maar geen van beide helemaal. Samen met zijn vrouw Tine besluit Warre het vogelmeisje te houden, op te voeden en Viegeltje te noemen. Voor de buitenwereld houden ze geheim dat het meisje ook een vogel is, want, zo redeneren ze, wat bijzonder is wil iedereen hebben. Lees verder >
Gij zult saai schrijven voor jonge lezers
opiniestuk Jeugdliteratuur door Eveline Vink, 2 juni 2010
pim ziet de reus.
pim loopt naar de reus.
ik zie jou!
roept pim naar de reus.
Zo voelt dat ongeveer, leren lezen. Korte zinnen, klankzuivere woorden. Taal die aan allerlei eisen moet voldoen, omdat een zesjarig kind nu eenmaal niet in een keer kan leren dat de o in bomen anders is dan de o in bos. Schrijvers van boeken voor startende lezers zijn gebonden aan de regels van het AVI-systeem, dat bepaalt welke moeilijkheidsgraad een tekst heeft. Die regels gaan over woordengte, spellingsmoeilijkheden en leestekens. Niet over hoe plat of levenloos een verhaal moet zijn. Als je het gemiddelde boek met beginnende lezers erbij pakt, lijkt het alsof het AVI-monster net zulke tirannieke normen voor de inhoud hanteert.
‘Het boek moet dun zijn. De tekst saai. Liefst zonder verhaallijn, maar zeker zonder spanning of humor. Een levendige karaktertekening en literaire stijl mogen onder geen beding in het boek voorkomen.’ Zoiets. Lees verder >
Literaire tijdschriften als podium voor korte verhalen
opiniestuk Verspreid werk door Karlijn de Winter, 11 mei 2010
Het korte verhaal staat weer sterk in de belangstelling. Half april vond in De Balie in Amsterdam een heel korteverhalenweekend plaats, en op 19 mei aanstaande organiseert Recensieweb er een discussieavond over. Een belangrijk podium voor het korte verhaal, zo niet het allerbelangrijkste, is het literaire tijdschrift. Als je deze tijdschriften doorbladert krijg je beter dan in de etalage van eender welke boekhandel, een indruk van de recente oogst van korte verhalen in Nederland. Daarom in deze aflevering van Verspreid Werk aandacht voor de nieuwste nummers van drie tijdschriften die vrijwel alleen maar verhalen publiceren: KortVerhaal, Tirade en Lava Literair. Wat is er op deze podia te zien? Waarin onderscheiden zij zich van elkaar en waarop leggen ze het accent? Lees verder >
Literatuur van formaat in een klein speelveld
opiniestuk Libris Literatuurprijs door Wouter Bok, Carmen Meuffels en Gemma Venhuizen, 8 mei 2010
Zoekt Literatuur met een grote L de grenzen op en schopt zij overal tegenaan, of mag een literair (meester)werk zich ook juist concentreren op details en geborgenheid?
Waar de genomineerde titels voor de Libris Literatuurprijs 2009 uitblonken in maatschappijkritiek en het straatrumoer opzochten, valt aan de shortlist van 2010 juist op dat het literatuur op de vierkante centimeter betreft. De schaduwjury (bestaande uit Wouter Bok, Carmen Meuffels en Gemma Venhuizen) vond het opvallend dat het speelveld van de verschillende boeken klein is, in die zin dat de schrijvers niet pretentieus over willen komen en niet de wereld pogen te vatten in één boek. Ze houden het klein, blijven bij een bepaald onderwerp en kiezen dat tot hun hoofdthema, ook als het heel particulier is – zoals het gezinsleven of een overleden moeder. De boeken laten zien dat een kleine, besloten wereld zowel beklemmend als bevrijdend kan zijn, variërend van de benauwdheid van een donkere kelder tot een nieuwe werkelijkheid die het verlies van gezichtsvermogen met zich meebrengt. Lees verder >
