Recensieweb - Opinie - Opvallende shortlist om op te vallen?

‘Rozen heten te bloeien op een mestvaalt. En de vraag waarvoor elke jury zich gesteld ziet, is of er voldoende rozen te vinden zijn,’ opent Libris Literatuurprijsjuryvoorzitter Tom de Swaan. Hij zegt ook: ‘Er was best wat moois om uit te kiezen.’ Blijkbaar waren er meer rozen te vinden dan verwacht, want na een verrassende longlist is er nu ook een verrassende shortlist voor de Libris Literatuurprijs 2008. Het afgelopen literatuurjaar liet zich tekenen, zegt de jury, door de terugkeer van de verhalenbundel, de onomkeerbare vermenging van tekstsoorten, en hoe elementen uit high en low culture door elkaar zijn gaan lopen en elkaar wederzijds bevruchten. De shortlist lijkt samengesteld te zijn om deze ontwikkelingen aan te tonen.

Opvallende longlist, opvallende shortlist
Maar is er nog een ander motief? H.P. Kleyngeld, de voorzitter van het bestuur van de Stichting Libris Literatuur Prijs stelt in zijn inleiding dat de bekendmaking van de longlist begin dit jaar zijn effect hd gehad. Er was ophef geweest, er werd over geschreven, ook die andere twaalf boeken kregen de aandacht die zij volgens de jury dienden te krijgen. Maar dat publicitaire doel mag toch niet ook dat van de jury zijn geweest? De longlist had al alles van een statement.

De longlist was al zeer opvallend samengesteld, met veel minder bekende namen en een aantal regelrechte outsiders. De opname van een graphic novel deed Arjen Fortuin in het NRC al verzuchten dat hij ‘de nominatie van dit boek voor een literaire prijs alleen maar flauwekul [kan] vinden.’ (Helaas is Fortuins stuk niet online te vinden.) Max Pam pakte zoals vanouds uit in een hilarische filippica met als titel ‘Jury Librisprijs niet goed snik’ en enkele kritische opmerkingen over (onder vele andere) Lucas Hüsgens Plooierijen van geschik.

Fortuins en Pams voorspellingen voor de shortlist doen uiterst conservatief aan bij de keuze van de jury, die de beeldroman in kwestie, Marc Legendres Verder, een serieuze kans op de prijs gunt, en naast Brouwers, Februari en Fresco vooral relatief onbekende namen aan bod laat komen: Legendre dus, D. Hooijer en Koen Peeters. Drie vrouwen, drie mannen. Twee Vlamingen, vier Nederlanders. Een essayistische roman, een stilistisch wat afwijkende verhalenbundel en een beeldverhaal. Een eigenzinnige, gevarieerde shortlist, dat is het minste dat we erover kunnen zeggen, en het staat vast dat de stichting Literatuurprijs en de jury hun publiciteit zeker zullen krijgen.

Aan ons zal het niet liggen. Recensieweb zal alle boeken (her)lezen en vóór 6 mei, als de winnaar bekend wordt gemaakt, haar oordeel vellen. De schaduwjury van de Libris Literatuurprijs 2008 bestaat uit Merith Harkink, Bob Hopman, Marjon Kranenbarg, en Daan Stoffelsen.

De shortlist
Jeroen Brouwers, Datumloze dagen, een monoloog van een oudere man die terugkijkt op zijn – goeddeels mislukte – vaderschap, en nog één kans krijgt om alles recht te zetten.
Recensiewebs Annemijn Molenaar: ‘Zijn taal is raak, zijn woorden zo knap naast elkaar gezet. […] Brouwers schrijft allermooist. Nooit gezwollen, altijd kwetsbaar, in mineur op zijn sterkst.’
De jury: ‘Onmacht maakt pas indruk wanneer op de loer liggende larmoyantie is vermeden, wanneer de toon naturel is, vol zelfinzicht en satanische ironie, maar ook vol milde melancholie en zoekende herhaling. Brouwers weet de onmacht van zijn hoofdpersoon precies zo te vertolken.’

Marjolijn Februari, De literaire kring, een mild-ironische schets van een dorp vol machthebbers op afstand en hun zwijgende medeplichtigheid aan vreselijke daden.
Recensiewebs Karlijn de Winter: ‘Deze roman met een boodschap geeft geen aanstoot, omdat Februari zo vernuftig weet om te springen met literaire middelen dat je er nauwelijks benul van hebt dat ze je iets wil overbrengen. […] afstand en ironie, maar ook ‘gewone’ humor, de overtuigende personages, de simpelweg goedlopende plot en de puntige filosofisch-essayistische passages verhullen in zekere zin die boodschap. Maar aan de andere kant geven ze hem juist effectief vorm.’
De jury: ‘In een soepele stijl met filosofische speldenprikjes, uitvergrotingen van karaktereigenschappen en details, verleidt de auteur ons en maakt zij tegelijk haar personages lichtelijk lachwekkend. En alleen via deze omweg openbaren zich de werkelijke beweegredenen van mensen. Alleen via deze omweg kan de lezer de diepte van de ziel peilen, om bezoedeld uit de roman tevoorschijn te komen.’

Louise O. Fresco, De utopisten, waarin een idealistische staatssecretaris zichzelf laat vangen in de praktische en duistere kanten van het politieke bestaan.
De jury: ‘… terwijl [hoofdpersoon] Van Straten eindigt in frustratie, is De utopisten een geslaagde, ambitieuze roman die reliëf geeft aan de breedte maar ook de eenzaamheid van het menselijke handelen.’

D. Hooijer, Sleur is een roofdier, een verhalenbundel die onconventioneel in vorm en stijl is.
Recensiewebs Bram Vingerling in een nog te publiceren recensie: ‘… de kans [is] groot dat ook deze derde poging ergens in de marges van de nationale literatuur zal stranden. Sleur mag dan een roofdier zijn, verslonden zal deze bundel niet worden.’
De jury: ‘Hoewel Hooijer geen vrolijke verhalen heeft geschreven, valt er heel wat te lachen. […] Het is vooral de verwoording van allerlei observaties en raadselachtige mededelingen die een humoristisch effect sorteren […]. Deze ongewone manier van vertellen, waarbij Hooijer alle registers heeft open getrokken, leverde negen fascinerende verhalen op, waarin niets vaststaat, afgerond of eenduidig is.’

Marc Legendre, Verder, is een graphic novel over een man en een vrouw op een eiland, een relatie, intimiteit en een dreigende buitenwereld.
De jury: ‘… een product van de beeldcultuur waartegen het zich tegelijk afzet. Zo’n spanning zit eveneens in de onontkoombare conclusie die we zowel gelezen als gezien hebben: wensen we met alle middelen een doel te regelen of, zoals dat heet, dichter bij onszelf te raken, dan zal daar iets voor moeten worden vernietigd.’

Koen Peeters, Grote Europese Roman, is een ironische beschrijving van het onderzoek dat de eenheid van de landen van het Europees continent moet bewijzen.
Recensiewebs Bob Hopman: ‘Een klein Brussels boekje over ware vriendschap, en een aangrijpend verhaal over de reiziger die nergens zijn thuis vindt en gedoemd is tot eenzaamheid, in een Europa dat geen enkele eenheid heeft. Geen eenheid dan juist die eenzaamheid die in elke stad die Peeters schetst vertegenwoordigd is.’
De jury: ‘ Grote Europese Roman [heeft] een overtuigingskracht waarin Peeters iets wezenlijks kan vertellen over de wereld waarin we leven.

Het auteursrecht berust bij de respectieve auteurs van de teksten op Recensieweb.

Recensieweb. Nieuwe literatuur. Nieuwe gidsen.

alle categorieën

elders op recensieweb

Opvallende shortlist om op te vallen?