Recensieweb - Opinie - Nominate Legendres beeldroman terecht?

‘Of ik thuishoor tussen auteurs als Jeroen Brouwers, kan ik niet zeggen.’ Marc Legendre, de auteur van de graphic novel Verder waagt zich niet aan commentaar op de jury die hem nomineerde voor de Libris Literatuurprijs. Daar staat hij betrekkelijk alleen in, een van de eersten die met kritiek had op de jury was Arjen Fortuin, die in NRC Handelsblad zei ‘de nominatie van dit boek voor een literaire prijs alleen maar flauwekul [te kunnen] vinden.’ Daan Stoffelsen en Willemijn Lindhout mailden rond en peilden de stemming.

Pieter van Oudheusden, (strip)vertaler, tekstschrijver, redacteur en voorzitter van de Adviescommissie strip van het Vlaams Fonds voor de Letteren wijst op een uitspraak van jurylid Marc Reynebeau in De Morgen: ‘We willen erop wijzen dat literatuur veel ruimer is dan de mainstream.’ Van Oudheusden: ‘Blijkbaar heeft de jury met de nominatie voor Verder vooral een daad willen stellen. Het is eerder een beloning voor het genre als geheel dan een erkenning van de intrinsieke kwaliteiten van Legendres boek. Enerzijds kun je dus zeggen dat het genre kennelijk serieus wordt genomen, anderzijds kun je mijns inziens met recht afvragen of Legendres boek nu echt zulke verpletterende literaire kwaliteiten bezit.’

Hans Enters, uitgever van Verder, is het daar niet mee eens: ‘Ik vind dat Verder terecht is genomineerd. Sterker nog, ik wilde graag dat we het zouden insturen voor die prijs, in het regelement stond niet dat graphic novels waren uitgezonderd. Ik zie de nominatie, naast als waardering voor Marc, ook als een doorbraak voor het genre naar een serieus publiek.’ Ook Jean-Marc van Tol, een van de breinen achter Fokke & Sukke en uitgever (Catullus): ‘Dit is nog maar het begin. Ik verwacht veel van de grafische roman. In de herfst verschijnt bij Uitgeverij Podium het nulnummer van EISNER, een magazine dat zich volledig zal wijden aan graphic novels.’

Maar een nominatie voor een literaire prijs? Joost Nijsen, uitgever van EISNER: ‘Hoezeer het genre me aantrekt, ik heb aarzelingen of een graphic novel nu wel moet c.q. kan concurreren met volledig geschreven romans. [...] Voor een literaire prijs moet toch sprake zijn van een bijzondere stilistische, narratieve en compositorische kwaliteit.’ Van Tol: ‘Literaire beeldromans voldoen aan totaal andere wetten dan literaire romans zonder beeld. Die zijn nauwelijks met elkaar te vergelijken.’ Marcel Möring, die in zijn laatste roman Dis enkele pagina’s lang in beeldverhaal vatte, heeft Verder nog niet gelezen, maar is het niet eens met deze stelling. ‘Alleen de kwaliteit telt. Natuurlijk kun je over het genre gaan zeuren, maar waar moeten we dan beginnen? Als men Toonder literatuur vond, zou een andere strip dat dan niet kunnen zijn? Of is er een soort omslagpunt waar het beeld te veel overheerst? Ik heb eerlijk gezegd geen idee, maar de graphic novel zoals ik die ken hoort voor mij bij de literatuur.’

Van Tol ziet toch liever een aparte prijs voor het literaire beeldverhaal. Nijssen valt hem bij, maar heeft zijn voorbehoud: ‘Je ziet veel goede tekenaars, je ziet ook goed “vertelde” grafische romans waar dan de tekenkwaliteit minder is, et cetera. In die zin is het genre zich bezig te ontwikkelen, ik denk dat daar heel veel moois in gaat gebeuren, op dat snijvlak van literatuur en tekenen. Misschien gaat het zo opgroeien dat je over pakweg een jaar of tien een klimaat krijgt waar bijvoorbeeld een speciale Librisprijs voor grafische romans voor de hand gaat liggen.’ Talent is er zeker. Van Tol noemt de Nederlanders Mark Hendriks, Berend J. Vonk, Marcel Ruijters, Barbara Stok en Guido van Driel en jonge Vlamingen als Serge Baken, Randall C en Rayman. Van Oudheusden noemt ook Peter van Dongen, en voegt toe: ‘Wat in elk geval vaststaat, is dat er in Nederland maar vooral ook in Vlaanderen een interessante nieuwe generatie auteurs aan het werk is, die ambities hebben die breed uitwaaieren over de verschillende gebieden waarop de strip zich momenteel beweegt: de klassieke, op Frans-Belgische leest geschoeide avonturenstrip, de Oosters geïnspireerde manga en de uit de VS overgewaaide trend van de graphic novel.’

We mogen, kortom, nog wel wat verwachten. In vertaling – want in Amerika, Frankrijk en België is de graphic novel inderdaad prominenter aanwezig – en van eigen bodem. We weten nu dat we vaker de stripwinkel in moeten lopen. We weten wie we nu in de gaten moeten houden. Misschien komt er zelfs uit onverwachte hoek een beeldroman. Möring bekent al sinds 1995 na te denken over een graphic novel, ‘maar tot nu toe is er nog niets. Ooit zal het er wel van komen, denk ik, al was het maar omdat ik het zelf een heerlijke vorm vind.’

Is ook voor Recensieweb de tijd aangebroken om graphic novels te recenseren? Volgens Hans Enters zijn strips en beeldromans een volwaardig genre, en mogen daar dus ook op Recensieweb kritieken over verschijnen. ‘Maar,’ tekent Van Tol aan, ‘dan wel door mensen die er een beetje verstand van hebben.’

Het auteursrecht berust bij de respectieve auteurs van de teksten op Recensieweb.

Recensieweb. Nieuwe literatuur. Nieuwe gidsen.

alle categorieën

elders op recensieweb

Nominate Legendres beeldroman terecht?