Optreden is een eenzaam beroep; een impressie
door Daan Stoffelsen, 5 mei 2008
Lezen is een eenzaam beroep. Nu, in de trein van de hoofdstad naar de middelgrote stad waar ik woon, verlang ik naar meerstemmigheid bij glazen bier, niet op papier. Ik kom van een geslaagde literaire avond af, waarin de hoofdgast, een vertaler, niet alleen boeide, maar ook inspireerde, activeerde. Hij had een goed gesprek met een juiste-vragensteller en een geduldig publiek en er werd door acteurs overtuigend voorgelezen. Nu, na afloop, wens ik mij een biertje toe en een goed gesprek over vanavond, ter overbrugging naar het moment dat ik bij de teksten ben waar de vertaler me toe inspireerde te lezen.
Hoe anders… Ruim een maand geleden zat ik enkele uren eerder op de dag in dezelfde trein, naar een avond in de middelgrote stad, die (vooralsnog) één literaire boekhandel telt – waardoor ze op één lijn te stellen is met Oosterbeek en Veenendaal – en meerdere feestwinkels. Een bewonderd schrijfster was er uitgenodigd in de openbare bibliotheek; voor tien euro mocht ik erbij zijn. Er was een amateur-cello-orkestje, thee voor twee euro en een journalist van de regionale krant. Hij zou vragen stellen.
Dat deed hij. Over de verhouding van de schrijfster tot muziek – tja, je moet iets met zo’n ijverig cello-orkestje –, over studies die tot niets hadden geleid. Over alles,maar tot bijna aan het einde, niet over boeken. Hij stelde wetenschappelijk werk en essayistiek gelijk, hij reageerde op diepgaande overwegingen met ‘oké’ (de ‘o’ in toon verhogend, de ‘é’ langgerekt en laag, niet begrijpend of instemmend, maar stoplappend). De bewonderde auteur antwoordde dapper en liet het ongemak van zich afglijden, net niet soepeltjes maar met goede wil.
Schrijven is een eenzaam beroep. Ik bewonderde haar nog meer, maar nam een plaatsvervangende schaamte op me. Waarom doet een mens zich dit aan? Móet de schrijver dan, zijn dit aanvullende inkomsten? Of dwingt ze zich nog eens buiten de deur te komen? Misschien moet ik het als een wíllen zien, eindelijk het contact met je onzichtbare lezers.
Is dit gezelschap wenselijk of noodzakelijk?
Aan het gezelschap was overigens weinig mis. De publieksvragen waren van een heerlijke originaliteit en helderheid (over haar langbevochte eerste zin: of ze al die andere potentiële eerste zinnen dan nergens had opgeslagen of -geschreven?), die de interviewer overigens ook misbegreep.
Misschien was het gewoon pech, en was de pech des te voelbaarder, nu haar vermoedelijke honorarium en de toegangsprijzen omgekeerd evenredig waren aan die van de vertaler van die andere avond en de gratis toegang ertoe. Nu de interviewer niet de sympathieke, aan zijn gast gewaagde interviewer was die je eenieder gunt, en die de vertaler wel had. Nu niet jongehondige acteurs werk voordroegen maar trage cello’s de avond onderuithaalden.
En blijkbaar deelde niemand mijn ergernis. Net als bij de vertaler wilde iedereen het boek van de schrijfster kopen (hadden ze het dan nog niet gelezen? Op basis waarvan kwamen ze dan?). En ook bij mij maakte dan toch de plaatsvervangende schaamte plaats voor onvervangbaar leesplezier.
PERSBERICHT
Discussie over auteurs en optredens
Recensieweb organiseert op dinsdag 20 mei vanaf 20.00 een discussieavond over auteurs en optredens. Dirk van Weelden, Walter van den Berg, Willem van Zeeland en Gijs Schunselaar zullen onder leiding van Eveline Vink in discussie treden over vragen als: is het als literair auteur optreden in bibliotheken, scholen, achterafzaaltjes, popfestivals en huiskamers een moeten of een willen? En wat voor invloed heeft dat op je schrijven en je ontvangst door lezers en kritiek?
Gasten
De verschillende deelnemers aan de discussie zullen ieder vanuit hun eigen achtergrond hun visie geven op de wil en de noodzaak van het optreden voor publiek. Dirk van Weelden schreef een groot aantal romans, waarvan Het middel (2007) de laatste is. Walter van den Berg is auteur van De hondenkoning (2004) en West (2007), Willem van Zeeland is programmeur van Lowlands Bookstore en The Power Of Plots (avond van het spannende boek) en Gijs Schunselaar is als projectcoördinator Volwassen boek verbonden aan het CPNB. Gespreksleider Eveline Vink is freelance journalist voor onder andere Recensieweb.
Spui25
Spui25 is een initiatief van de Universiteit van Amsterdam (Faculteit der Geesteswetenschappen), de Amsterdamse Universiteits Vereniging (AUV), uitgeverij Amsterdam University Press (AUP), Athenaeum Boekhandel, NRC Handelsblad en de Bezige Bij. Het centrum richt zich zowel op de academische gemeenschap van onderzoekers, docenten, alumni en studenten, als op een breed geïnteresseerd literair-cultureel publiek.
Op www.recensieweb.nl/opinie staan de achtergrondstukken van Daan Stoffelsen, ‘Optreden is een eenzaam beroep; een impressie’, en Eveline Vink, ‘Schrijversoptredens met vraagtekens’.
Aanmelden
De discussieavond vindt plaats in Spui25. De avond is vrij toegankelijk, u dient zich per e-mail aan te melden bij spui25@uva.nl. U ontvangt géén bevestiging; u krijgt alleen bericht als de maximumcapaciteit van de zaal bereikt is.
Het auteursrecht berust bij de respectieve auteurs van de teksten op Recensieweb.
