Recensieweb - Opinie - Schaduw Toplijst AKO Literatuurprijs 2009

Een dag voordat de jury van de AKO-literatuurprijs op 2 oktober de tiplijst bekend maakt, presenteert de schaduwjury bestaande uit bovenstaande studenten literaire kritiek aan de VU onder leiding van prof. dr. Elsbeth Etty de door haar genomineerde zes titels voor de AKO-literatuurprijs 2009

Joris van Casteren: Lelystad
Kees ’t Hart: De keizer en de astroloog
Carolina Trujillo: De terugkeer van Lupe Garcia
Dimitri Verhulst: Godverdomse dagen op een godverdomse bol
Tommy Wieringa: Caesarion
Christiaan Weijts: Via Cappello 23

Dankzij de hoge kwaliteit van zowel de fictie- als de non-fictietitels op de tiplijst kwamen wij uit op het maximum aantal te nomineren boeken. Omdat de AKO-prijs een literaire onderscheiding is hebben wij de non-fictietitels vooral beoordeeld op het literaire gehalte ervan. Prachtige en waardevolle studies als Geert Buelens’ Europa, Europa!, Juliana en Bernhard van Cees Fasseur en Rampjaar 1672 van Luc Panhuysen vielen op grond van dat criterium af . Ook Marja Vuijsjes voortreffelijke biografie Joke Smit kan naar onze maatstaven niet als literaire non-fictie worden bestempeld.

Die kwalificatie is uitdrukkelijk wél van toepassing op Joris van Casterens Lelystad, volgens de jury “een uistekende combinatie van reportage, geschiedschrijving, memoires en literatuur.” In dit verhaal over het ‘mislukte project Lelystad’ geeft de auteur een gedetailleerd beeld van de geschiedenis van deze lelijke, gevaarlijke en ongelukkige stad. Tegelijkertijd beschrijft hij met evident literair talent, in een koude, strenge stijl en zonder zelfmedelijden – zijn eigen jeugd in het Nederland van de jaren ’80 en ’90 .

In De keizer en de astroloog geeft Kees ’t Hart een indrukwekkend staaltje van historische fictie waarin een op Simon Vestdijk lijkende net afgestudeerde arts in Doorn aan het hof van de gevluchte Duitse keizer Wilhelm II wordt uitgenodigd. De wereld die in deze roman wordt opgeroepen is even geloofwaardig als belachelijk, tragisch en humoristisch tegelijk en zowel mysterieus als triviaal. “Je ontkomt niet aan het gebruik van paradoxen om de veelzijdigheid van deze nieuwe roman van ’t Hart te typeren.”

Carolina Trujillo’s De terugkeer van Lupe Garcia over Zuid-Amerikaanse kinderen van revolutionairen die zich willen wreken op de beulen van hun ouders en daarbij zelf tot terrorisme vervallen, maakt diepe indruk. De roman bevat autobiografische elementen (Trujillo is de in Nederland opgegroeide dochter van een Zuid-Amerikaanse revolutionair) maar biedt veel meer dan een goed gedocumenteerd journalistiek verslag van verschrikkelijke feiten. “De auteur is niet bang morele kwesties op indringende wijze aan de orde te stellen en weerstaat de verleiding om op ingewikkelde vragen pasklare antwoorden te geven.”

Godverdomse dagen op een godverdomse bol van Dimitri Verhulst is geen reguliere roman. Het boek laat zich beter omschrijven als essayistische geschiedschrijving; in dit geval over de geschiedenis van de mensheid. Het is Verhulsts versie van de evolutie en de ontwikkeling van de mens. “Ongemerkt krijgen wij iets mee van Verhulsts kwaadheid over hoe de mensheid geworden is. Ogenschijnlijk houdt hij zich onverschillig, maar stiekem maakt hij zich druk om materialisme, militarisme, imperialisme en godsdienstwaanzin. Op harde ‘in-your-face’ wijze worden wij geconfronteerd met de zwartste kanten van onszelf.”

Caesarion van Tommy Wierina over het op het kind van kunstenaar Jeff Koons en pornoster Cicciolina geïnspireerde personage Ludwig Unger komt enigszins traag op gang, maar gaandeweg bloeit een lyrische stijl op. De zintuiglijke manier vol dromerige en originele beeldspraak waarmee Ludwigs eerste liefde wordt beschreven is oogstrelend. Hier zien we de grote stilist Wieringa aan het werk.
Wieringa heeft zich niet laten intimideren door het succes van zijn vorige roman Joe Speedboot en hoog ingezet. Caesarion is een ambitieuze compositie, steunend op een complexe thematiek, diverse locaties en verhaallijnen.

Christiaan Weijts heeft met Via Cappello 23 een superieure roman geschreven waarin heden, verleden, kunst en werkelijkheid, tragedie en komedie de vreemdste verbintenissen aangaan. Zoals wel vaker bij grote literatuur valt dit boek niet samen te vatten. Shakespeare en de site SteenGeil concurreren om aandacht. De journalist Daniël Schaaf personifieert de teloorgang van de journalistiek, studente Felicia is het naïeve slachtoffer van het meedogenloze internettijdperk. Via Cappello 23 doet een beroep op de algemene ontwikkeling van de lezer. Maar wie bereid is zich over te geven aan Weijts’ elegant tentoongespreide eruditie wordt beloond met een fascinerende tijdreis die bijzondere inkijkjes in onze eigen hedendaagse wereld oplevert.

Het auteursrecht berust bij de respectieve auteurs van de teksten op Recensieweb.

Recensieweb. Nieuwe literatuur. Nieuwe gidsen.

alle categorieën

elders op recensieweb

elders op internet

Schaduw Toplijst AKO Literatuurprijs 2009