Recensieweb - Opinie - Onvoltooide rouwverwerking

De Leveling is de opvolger van het in 2009 verschenen en veelgeprezen Jaren van de olifant van de Vlaamse stripmaker Willy Linthout. Linthout is vooral bekend als tekenaar van de langlopende, zeer succesvolle reeks stripalbums rond de komiek Urbanus, waarvoor Urbanus zelf het scenario verzorgt. Jaren van de olifant verraste nogal omdat Linthout in deze semiautobiografische striproman verhaalde over de zelfmoord van zijn zoon. Niet direct wat je zou verwachten van de tekenaar van Het gefoefel met de zak en het Fritkotmysterie. Nog verrassender is echter Linthouts keuze om wel dezelfde tekenstijl te hanteren als in de Urbanus-strips. De Leveling is in dezelfde stijl getekend, en ook thematisch is het een voortzetting van het eerdere boek.

Evenals in Jaren van de olifant is de hoofdpersoon Karel Germonprez, het alter ego van Linthout, een gezette man van middelbare leeftijd die veel tijd op parkbankjes doorbrengt. De focus ligt echter vooral op het relaas van voormalig verpleegster Flo, die net als Germonprez een kind verloren heeft. Al jaren geleden hebben ze elkaar voor het eerst in het ziekenhuis ontmoet; Germonprez kwam voor een bloedtest maar de jonge zwangere verpleegster dacht dat hij zaad kwam doneren. Wanneer ze elkaar nu toevallig weer ontmoeten zit Flo naast een lege kinderrolstoel. Haar kind, zo leren we, is zwaar gehandicapt ter wereld gekomen en inmiddels gestorven. Flo vraagt zich af of ze de rolstoel zal houden of wegdoen . Dit verhaal wordt gepresenteerd als een aaneenschakeling van korte anekdotes en flashbacks, onderbroken door allegorische scčnes over verdriet en hoe de buitenwereld daarmee omgaat.

Het meest verrassende aan de tekeningen is het feit dat ze niet geďnkt zijn. (Voor wie niet thuis is in de strip: strips worden vrijwel altijd in potlood opgezet, daarna met inkt overgetrokken en vervolgens eventueel ingekleurd, dit is ook het geval bij de Urbanus-albums.) Linthout houdt zijn beelden hier dus in de schetsfase, een artistieke keuze die hij voor het eerdere boek motiveerde met de stelling dat het leven van zijn zoon evenmin ‘af’ was. Nu is Linthout niet helemaal uniek in deze keuze, maar zijn motief wijkt wel af. De meeste striptekenaars zien namelijk vooral af van het gebruik van inkt om de beelden een meer schilderachtige,impressionistische sfeer te geven. Het gaat dan om de esthetiek van de door elkaar lopende, vluchtige potloodlijnen. Esthetiek is echter geen factor in Linthouts tekeningen: ze zijn niet schilderachtig en ze zijn ook niet mooi.

Zijn tekenstijl is naďef karikaturaal, met veel lollige hoofden en bolle ogen, iets dat in de albums van Urbanus zeer effectief is maar hier voor wrijving zorgt. Die wrijving ontstaat vooral omdat de beelden in de ‘betere strip’ of graphic novel er doorgaans een stuk serieuzer, artistieker uitzien dan in de mainstream strip, zelfs wanneer men zich van karikatuur bedient. Linthouts tekeningen vallen daarbij aanzienlijk uit de toon. Ze horen bij die andere stripwereld, bij Suske en Wiske en FC Knudde, hoewel zijn onderwerpskeuze en ambitie iets anders suggereren. Die wrijving tussen vorm en inhoud maakt dat je nooit helemaal zeker weet wat je hiervan moet vinden: is dit een graphic novel of ordinaire slapstick? Die wrijving intrigeert.

Jammer is wel dat De Leveling nergens echt ontroert. En dat terwijl het onderwerp, het verlies van een kind, nauwelijks zwaarder zou kunnen. Linthout houdt te veel afstand, gaat nergens de diepte in. Scčnes die aangrijpend hadden kunnen zijn, zoals de vele operaties die de pasgeboren baby moet ondergaan, worden doorspekt met flauwe grappen die meer bij zijn andere werk passen. Het lijkt alsof Linthout het gevaar voor melodrama, dat bij een onderwerp als dit sterk op de loer ligt, met humor en karikatuur probeert af te wenden. Het probleem is dat die karikatuur enigszins ongepast is in deze context. Dat wekt de indruk dat Linthout zich zelf ook geen raad weet met het door hem gekozen onderwerp.

Waar de karikatuur wel werkt is in de allegorische onderbrekingen, zoals die met de groep kennissen die de rouwende weduwe omringt. In het eerste kader zijn ze nog vol medeleven, maar daarna gaat het al snel over voetbal en recepten voor varkenstong. De weduwe glipt tussen de beklemmende massa door om alleen te zijn met haar eigen verdriet. De Leveling is hierdoor is niet het ‘meeslepend[e] en ontroerend[e] verhaal’ dat ons op de achterflap beloofd wordt maar veel meer een pamflet tegen slechte rouwverwerking. Hierbij moet wel worden aangemerkt dat dit album alleen de eerste twee hoofdstukken bevat van wat een veel langere graphic novel moet worden; , dit boek is dus ook niet af. Wellicht dat er in de komende hoofdstukken nog een interessante wending komt die bovenstaande kritiek ongedaan maakt. Maar vooralsnog is het vooral een curieus werk, zeker niet oninteressant maar nog niet interessant genoeg.

Willy Linthout
Jaren van de Olifant2/De Leveling
48 pagina’s
€11,95
2010
Uitgeverij Catullus

Het auteursrecht berust bij de respectieve auteurs van de teksten op Recensieweb.

Recensieweb. Nieuwe literatuur. Nieuwe gidsen.

alle categorieën

elders op recensieweb

Onvoltooide rouwverwerking