elders op recensieweb
opiniestuk
opiniestuk
opiniestuk
opiniestuk
auteur
auteur
auteur
auteur
auteur
2006
door Karlijn de Winter, 24 augustus 2010
Recensies op deze site zijn persoonlijker, minder afstandelijk dan die in traditionele, gedrukte media. Dat concludeerde Tom de Boer die in zijn scriptie een vergelijking maakte tussen Recensieweb- en NRC Handelsblad-recensies. Als je de selectie recensies uit 2006 naast elkaar legt blijkt daar inderdaad iets voor te zeggen. Niet dat de recensenten daarin autobiografische onthullingen doen, maar ze nemen wel opvallend vaak hun eigen leeservaring als uitgangspunt. Dat levert een aantal verrassend eerlijke, bevlogen recensies op.
Als je aan een roman geen touw kunt vastknopen, dan geef je dat gewoon toe. ‘De romans van Saskia de Coster doen denken aan experimenteel theater: interessant spel, maar wat moet je ermee?’ opent Wouter Bok zijn recensie van Eeuwige roem. In plaats van dit zijn conclusie te laten zijn, neemt hij het als uitgangspunt voor een verder onderzoek. Wat maakt deze roman tot een interessant spel, en hoe komt het dat dit spel soms letterlijk onnavolgbaar wordt? Door die vragen te stellen kom je verder, en begin je een op het eerste gezicht ontoegankelijke auteur meer te waarderen.
Andere keren weet je sneller wat je met een roman aanmoet. Stefan Brijs schreef De engelenmaker, een verhaal over menselijke klonen. Het is een thema dat raakt aan onze diepste overtuigingen, vooronderstellingen en taboes. In zijn recensie neemt Daan Stoffelsen de ruimte om er verder over door te denken, en uiteen te zetten waarom klonen een taboe is en we ons er niettemin niet van kunnen weerhouden. Maar hij bespreekt De engelenmaker niet alleen als essay, vooral ook als roman. Een roman die je tot de laatste hoofdstukken niet meer naast je neer kunt leggen:
‘Hoppe gaat klonen, gaat het beter doen dan God, en doet zelfs experimenten op mensen. Dat kan niet goed gaan, dat is ons ingeprent door de ethici en wetenschapspessimisten, maar Victor Hoppes persoonlijkheid versterkt het apocalyptische schema nog.’
Als een roman iets met je doet en je tijdens het lezen en daarna niet meer los wil laten, kun je dat gevoel in een recensie beschrijven. ‘Als het verhaal niet steeds uitnodigde om door te lezen, zou ik alsmaar hebben doorgebladerd om die frisheid [van de taal] nog eens te beleven,’ zegt Eveline Vink over Arjen Lubachs debuut Mensen die ik ken die mijn moeder hebben gekend. En Lotte Brugman, over Armin, het debuut van Gustaaf Peek (21 september live te gast bij Recensieweb): ‘Peek plant haast onmerkbaar kiemen van vragen onder je huid. Als je het boek uit hebt, jeuken ze nog na: wat maakt je een goede ouder? Hoe verantwoordelijk ben je als kind voor je ouders?’
Je kunt benoemen wat romans bij je teweegbrengen, maar met een persoonlijke indruk zijn ben je er nog niet. Het gaat ook om de verklaring ervan. Hoe is die auteur erin geslaagd je op die manier te raken? Dan ga je op zoek naar de stijlkenmerken van een auteur, naar het gebruikte perspectief, enzovoort. De debutanten Peek en Lubach blijken allebei op een manier te vertellen die de lezer zelf aan het werk zet. Dat is waarom we hen bewonderen, en sindsdien zijn blijven volgen.
Een verpletterende leeservaring wil je met iedereen delen, helemaal als het om onbekende debutanten gaat die het verdienen voor het voetlicht te worden gebracht. Dat geldt bovenal voor Gerbrand Bakker, de derde debutant van deze selectie. Op deze site staat er waarschijnlijk geen lovendere recensie die over Boven is het stil. Eveline Vink tekent de verhaallijn op en analyseert Bakkers stijl met een gedrevenheid die haar grote enthousiasme niet kan verhullen:
‘... nadat melding wordt gemaakt van het bestaan van acht wilgen langs de sloot, en hun exacte plaats beschreven is, neemt Bakker twaalf regels de tijd voor de uiteenzetting van Helmers werkwijze bij het knotten van één bepaalde scheefhangende wilg. Elke handeling, elke rustpauze wordt beschreven. Geen moment krijg je als lezer de neiging dit even over te slaan, je gaat mee in de zorgvuldigheid van het klusje. Een traagheid als deze is in de literatuur de laatste jaren niet meer de norm, maar Bakker brengt de lezer naar het tempo van zijn hoofdpersoon, in plaats van het tempo van zijn verhaal aan de lezer aan te passen.’
Als je zo enthousiast bent over een roman, dan wil je de lezers van je recensie zonder voorbehoud ordonneren het te kopen: ‘Boven is het stil is ronduit een prachtig boek, dat iedere literatuurliefhebber in de kast moet hebben staan.’ De afstandelijke recenseerstijl van traditionele media is hier inderdaad ver te zoeken.
Het auteursrecht berust bij de respectieve auteurs van de teksten op Recensieweb.
