elders op recensieweb
opiniestuk
opiniestuk
opiniestuk
opiniestuk
auteur
auteur
auteur
auteur
2009
door Marleen Louter en Gemma Venhuizen, 27 augustus 2010
2009: het Darwinjaar. Maar bij Recensieweb ging onze aandacht in eerste instantie uit naar een heel andere geschiedschrijver: Dimitri Verhulst. In Godverdomse dagen op een godverdomse bol geeft de Vlaamse auteur zijn eigen kijk op de evolutie van de mens, die – zoals Julia Homoet schrijft – van lompe visachtige is geworden tot een nog even lompe, bommenwerpende tweevoeter: ‘Verhulst geeft op haast essayistische wijze een eigen draai aan een alom bekend verhaal. [...] Terwijl hij zich ogenschijnlijk op afstand houdt (de mensheid wordt voortdurend aangeduid met ‘’t‘), weet hij toch engagement op te wekken.’
Waar Verhulst ons een spiegel voorhoudt, laat debutante Maartje Wortel ons juist bij andere mensen binnen kijken. Ze is voor ons de ontdekking van 2009. In alle verhalen uit haar verhalenbundel Dit is jouw huis staat ‘het huis’ als onderwerp centraal. Karlijn de Winter:
‘Dat huis vormt een even simpel als doeltreffend symbool van iemands privésfeer, een ruimte waarbinnen je je kunt afsluiten voor de buitenwereld en waar je andere mensen als indringers ervaart. Toch gaat de deur soms maar op een kiertje open: niets wordt te veel gezegd, emoties worden niet uitputtend beschreven. Wortel deelt mee zonder uit te wijden en roept zo een spanning op die in veel van de verhalen voelbaar is: waar ligt de grens tussen jezelf en de ander, en waarom voel je soms de behoefte die te overschrijden?’
Een derde auteur die in 2009 indruk op ons maakte, was Marie Kessels met haar roman Ruw, over het dagelijks leven van de blinde Gemma. Bob Hopman was in zijn recensie uitermate lovend over de manier waarop Kessels de zintuiglijke ervaringen van de hoofdpersoon weergeeft. Toch waren onze reacties op de roman, die op de shortlist van de Libris Literatuurprijs 2010 stond, niet onverdeeld enthousiast. In hun Libris-schaduwjuryrapport schreven Carmen Meuffels, Wouter Bok en Gemma Venhuizen over de tergende traagheid van het boek en de monotone verteltoon, waardoor het lezen van de roman soms net zo traag lijkt te gaan als het lezen van de brailleboeken waarover in Ruw wordt gerept.
Maar 2009 was voor Recensieweb vooral het jaar van Annelies Verbeke. Haar schrijverschap stond centraal tijdens een avond in Spui25 met het inmiddels vertrouwde thema ‘De bronnen van…’. De directe aanleiding was haar nieuwe roman Vissen redden, maar de voornaamste reden was dat we haar beschouwen als een ‘Recensiewebauteur’ – een begrip dat door ons als redactieleden inmiddels moeiteloos wordt begrepen maar dat voor de buitenwereld misschien uitleg verdient. Want een Recensiewebauteur is niet per se jong, wel origineel en oorspronkelijk. Niet uitgesproken experimenteel, maar wel beschikkend over een onmiskenbare eigen stem, en een bijzondere maar tegelijkertijd gedegen stijl. Verhulst, Wortel, Kessels, Verbeke; allemaal voldoen ze aan dat profiel, en bewust of onbewust kwamen zij dit jaar bij ons bovendrijven.
Voorafgaand aan de avond in Spui25 verdiepten we ons door middel van recensies in Verbekes oeuvre. De Winter stelde naar aanleiding van Verbekes debuut Slaap!, dat haar proza ‘origineel en vindingrijk’ is; het ‘schudt de conventies van zich af’. En Stoffelsen toont in zijn recensie van Vissen redden dat zij met deze roman een nieuwe stap in haar oeuvre heeft gezet: ‘... zo’n normaal personage stond nog niet eerder centraal in Verbekes romans, zo nuchter en helder de toon, zo afwezig aanvankelijk de bizarre uitspattingen [...] pas laat wordt je duidelijk hoe groot en definitief de verwoesting was.’
De avond in Spui25 zelf was opnieuw een hoogtepunt. Verbeke praatte met Arjen Fortuin over haar literaire inspiratiebronnen, acteurs lazen voor uit de door haar geselecteerde fragmenten van onder meer Mary Shelley, Marek van der Jagt, Raymond Carver en Ilja Leonard Pfeijffer. En zelfs Darwin kwam – toch nog – aan bod, naar aanleiding van een fragment uit een van de boeken die Verbeke gebruikte tijdens de research voor haar nieuwe roman. Verbeke: ‘Het interessante aan de evolutie is vooral de vraag: wat is universeel? En is het wel altijd verstandig om je aan te passen? In mijn boek vraagt Monique Champagne zich dat ook af: of het benadrukken van emoties, zoals dat nu gebeurt, altijd zo zal blijven. Want waar de welvaart heel hoog is hebben mensen tijd voor emoties, en juist daar vinden de meeste zelfmoorden plaats.’
Een rijk jaar, 2009.
Het auteursrecht berust bij de respectieve auteurs van de teksten op Recensieweb.
