Recensieweb - Opinie - Een kleurrijke familiegeschiedenis

De roman Soldaten huilen niet begint in 1937 met een gesprek tussen de achttienjarige Quentin Bell en zijn drie jaar oudere broer Julian. Deze is van plan mee te vechten in de Spaanse Burgeroorlog en staat op het punt te vertrekken. Quentin vreest dat Julian deze oorlog niet zal overleven en belooft een boek te schrijven over zijn broer indien deze eerder sterft dan hij. Hoe het met Julian afloopt is van begin af aan duidelijk, want vanaf hoofdstuk twee lezen we dit beloofde boek, waarin Quentin niet alleen over zijn broer, maar over zijn gehele, bonte familie vertelt.

Quentin beschrijft het leven van zijn familie van 1925 tot 1937. In 1925 arriveert de familie Bell op het Engelse platteland, in de boerderij Charleston. Quentin komt uit een onconventionele familie: zijn moeder Vanessa is schilder en woont in Charleston samen met de homoseksuele Duncun. Deze heeft kortstondige relaties met verschillende mannen, die dikwijls een tijdje op Charleston verblijven. De vader van Quentin woont in Londen, maar komt regelmatig op bezoek en neemt dan meestal één van zijn vriendinnen mee. Op de boerderij wonen daarnaast een kokkin en altijd enkele kleurrijke logés, waardoor Quentin zijn hele jeugd in bijzonder gezelschap verkeert.

Op het platteland moeten de buurtbewoners wennen aan de nieuwkomers. Eigenlijk vinden ze de familie Bell, die toneelstukken opvoert en uitbundige feesten geeft, een beetje vreemd. Het feit dat in Charleston de vrouw des huizes niet samenwoont met haar echtgenoot, maar met een homoseksuele man, kunnen deze conservatieve mensen maar moeilijk begrijpen.

Quentin en Julian weten niet beter. Ze worden van jongs af aan omringd door excentrieke lui. Ze worden thuis geschoold en hebben daarnaast alle tijd om op eigen houtje de wereld te ontdekken. Julian bekommert zich steeds meer om politieke misstanden en ontpopt zich als communist: Quentin wil schrijver worden en wordt hierin gestimuleerd door zijn tante Virginia, die schrijfster is. De broers hebben een hechte relatie, maar door hun verschillende interesses groeien ze in hun tienertijd steeds meer uit elkaar. Hun relatie wordt vooral op de proef gesteld wanneer Julian een familiegeheim ontdekt dat grote spanningen veroorzaakt binnen het gezin.

Rindert Kromhout (1958) schrijft al ruim dertig jaar boeken voor alle leeftijden. Met Soldaten huilen niet heeft hij geen typisch jeugd- of, zoals de titel doet vermoeden, oorlogsboek geschreven, maar een echte familiegeschiedenis. Kromhout baseerde het verhaal op een aantal leden van de Bloomsbury Group: een groep kunstenaars, schrijvers en intellectuelen (onder wie Vanessa Bell en haar zus Virginia Woolf) die in de jaren twintig en dertig actief waren in Engeland. Ook de personages Quentin en Julian zijn gebaseerd op ware personen.

Toch is dit boek geen reconstructie van personen en gebeurtenissen uit het verleden. Niet alleen heeft Kromhout sommige details en jaartallen veranderd om ze beter in zijn verhaallijn te laten passen, maar hij heeft vooral een familie tot leven gebracht, waarbij het onbelangrijk is dat er historische figuren in voorkomen.

Omdat hij heeft gekozen voor het perspectief van de jonge Quentin heb je als lezer nauwelijks door dat we in dit boek te maken hebben met de uitzonderlijke geesten van de Bloomsbury Group: Virginia Woolf is in Quentins ogen bijvoorbeeld niet zozeer de beroemde schrijfster, maar vooral zijn gekke tante, die toevallig ook boeken schrijft. Omdat we de familie leren kennen via Quentin zijn het allemaal zeer levensechte mensen.

Kromhouts keuze voor Quentin als verteller zorgt er bovendien voor dat de jongen af en toe een metaopmerking kan maken waarin hij iets zegt over zijn vorderingen met het schrijven van dit boek. Deze opmerkingen vormen leuke onderbrekingen in het verhaal:

‘Toen ik het verhaal hierboven had opgeschreven vroeg ik aan tante Virginia: “Is het teveel uitleg achter elkaar?”
“Het is een behoorlijke lap tekst,” zei ze, “maar laat maar staan, want het is belangrijk voor je verhaal.”
“Maar wat als de lezers het te lang vinden? Of te saai?”
“Dan slaan ze het maar over.” […]’

Het boek is daarnaast overtuigend geschreven. Via Quentin beschrijft Kromhout in eenvoudige, authentieke taal de sfeer en gebeurtenissen op de boerderij. Zijn beschrijvingen van het rijk beschilderde huis en de wilde tuin zijn levendig. Ze doen verlangen om, net als Kromhout, het echte Charleston eens te bezoeken:

’De muren werden niet behangen, maar bestempeld. Op een zwarte achtergrond werd een patroon van gouden en gele vierkanten en driehoeken aangebracht, in lange banen van plafond tot vloer. Een oude ronde tafel die ze in Lewes op de kop hadden getikt, werd geschuurd en beschilderd met blauwe cirkels en krullen. […] Zo werd de eetkamer een feest van kleuren en vormen en in de loop van ons eerste jaar in Charleston zouden alle andere kamers hetzelfde lot ondergaan, tot en met de keuken en de wc in de tuin.’

Kromhout lijkt dit boek met veel plezier te hebben geschreven. De kracht van dit boek is dat zijn liefde voor het huis en dit buitengewone gezelschap van elke bladzijde springt en maakt dat ook de lezer kan wegdromen naar deze bijzondere plek.

Rindert Kromhout, Soldaten huilen niet, Leopold, 2010, 272 pag., €14,95

Het auteursrecht berust bij de respectieve auteurs van de teksten op Recensieweb.

Recensieweb. Nieuwe literatuur. Nieuwe gidsen.

alle categorieën

elders op recensieweb

elders op internet

Een kleurrijke familiegeschiedenis