Recensieweb - Opinie - AKO schaduwjury 2011: Brouwers de beste

Op 31oktober maakt de jury onder leiding van Ernst Hirsch Ballin bekend wie de AKO Literatuurprijs 2011 krijgt. Recensiewebs schaduwjury presenteert alvast haar winnaar: Bittere bloemen, de weergaloze roman van Jeroen Brouwers over de Werdegang van het verloren personage Julius Hammer.

Nadat de AKO-jury op 5 september de ‘tiplijst’ bekend maakte, hebben wij de daarop geplaatste titels (ons gratis ter beschikking gesteld door de uitgevers – waarvoor hartelijk dank) beoordeeld. Onder begeleiding van hoogleraar literaire kritiek prof. dr. Elsbeth Etty las de schaduwjury alle 25 boeken om deze vervolgens te recenseren en uitvoerig te bediscussiëren. Op basis hiervan hebben wij op 29 september onze beargumenteerde schaduw-toplijst op Recensieweb gepubliceerd:

Jeroen Brouwers: Bittere bloemen
Marco Daane: Het spoor van Orwell
Arnon Grunberg: Huid en haar
Tomas Lieske: Alles kantelt
Yves Petry: De maagd Marino
Tommy Wieringa: Ga niet naar zee

De officiële AKO-toplijst, die een dag na de onze bekend werd gemaakt, bevatte slechts twee titels die ook door de schaduwjury zijn uitverkoren:
Jeroen Brouwers: Bittere bloemen
Arnon Grunberg: Huid en Haar

De vier overige door de AKO-jury genomineerde titels waren:
Peter Buwalda: Bonita Avenue
Marente de Moor: De Nederlandse maagd
Marja Pruis: Kus me, straf me
P.F. Thomése: De weldoener

Van deze vier boeken maakte alleen De weldoener kans op een plaats op de toplijst van de schaduwjury, die dit boek kwalificeert als een ‘meeslepende roman’ over een man die door een onbedwingbaar verlangen gegrepen wordt. ‘Je moet wel blijven lezen. Gewoon, omdat je hoopt dat hoofdpersoon Sierk toch op tijd wakker wordt uit de droom die hij leeft en niet aan zijn fantasieën ten onder gaat.’

Uiteindelijk moest De weldoener het afleggen tegen Alles kantelt van Tomas Lieske, waarin een feitelijk onmogelijk verhaal realistisch wordt gemaakt door het fenomenale taalgebruik. ‘Lieske weet alledaagse dingen tot iets bijzonders te verheffen, onopvallende gebeurtenissen geeft hij een bijna komische lading.’

Bonita Avenue, De Nederlandse maagd en Kus me, straf me moesten al in een eerder stadium wijken voor Het spoor van Orwell (‘Een geslaagde biografie en een boeiend reisverslag ineen’), De maagd Marino (‘Yves Petry heeft dit op de werkelijkheid gebaseerde gruwelverhaal tot een hoogtepunt gemaakt in de literatuur’) en Ga niet naar zee wegens Tommy Wieringa’s ‘schitterende beeldspraak’ en de wijze waarop hij ‘kleur geeft aan de wereld van de verhalen’.

Na een intensieve discussie met gloedvolle pleidooien, waarin vooral de kwaliteiten van Huid en haar en Bittere bloemen tegen elkaar werden afgewogen, koos de schaduwjury voor de als klassiek ervaren roman van Jeroen Brouwers, ‘een eigenzinnige bewerking van het Orpheus verhaal, maar vooral een geweldig gecomponeerde en gestileerde psychologische vertelling over het verloren type mens waar de 81-jarige hoofdpersoon Julius Hammer symbool voor staat.’

Anders dan de officiële AKO-jury, leggen wij verantwoording af over de ons ter beoordeling voorgelegde boeken door alle titels van de tiplijst van een beargumenteerde bespreking te voorzien. Met onze op Recensieweb gepubliceerde recensies van de volledige tiplijst proberen wij inzicht te geven, niet alleen in de afwegingen van de schaduwjury, maar – misschien nog belangrijker – ook in de door ons gelezen boeken. Dat geldt bijvoorbeeld voor Tonio, het ontroerende requiem van A.F.Th. Van der Heijden voor zijn verongelukte zoon. Ver voordat er in enkele perspublicaties werd geklaagd dat dit boek niet op de AKO-toplijst stond, hebben wij – bij de presentatie van onze schaduw-toplijst – uiteengezet waarom deze overweldigende roman volgens ons niet voor een nominatie in aanmerking komt. Uit de bespreking van Tonio op Recensieweb van jurylid Sophie te Nuijl, die het boek honoreerde met vijf sterren, blijkt dat dit werk van Van der Heijden door ons wel als zeer waardevol wordt beschouwd.

Het verdient aanbeveling dat de officiële AKO-jury zich voortaan op soortgelijke wijze uitspreekt over haar keuzes.

Het auteursrecht berust bij de respectieve auteurs van de teksten op Recensieweb.

Recensieweb. Nieuwe literatuur. Nieuwe gidsen.

alle categorieën

elders op recensieweb

elders op internet

AKO schaduwjury 2011: Brouwers de beste