Recensieweb - Opinie - De noodzaak is terug

Mijn vorige opiniestuk over de Slashreeks voor jongeren sloot ik af met de zin ‘Het is te hopen dat de volgende Slashboeken weer van betere kwaliteit zijn.’ Ik ben Alice, het achtste boek in de reeks, was teleurstellend en het leek bergafwaarts te gaan met de kwaliteit van de Slashboeken. Zowel qua inhoud (want wat was de noodzaak om het levensverhaal van de jongere in kwestie op te schrijven?) als qua stijl (schrijvers pasten zich in hun taalgebruik soms op het irritante af aan de jongeren aan). De Slashboeken verwerden met titels als Ik ben Alice (Jan Simoen en Alice Dupont) en Miss Dakloos (Lydia Rood en Jojo Matthews) bijna tot probleemboeken vol kommer en kwel zonder diepere betekenis. Daar lijkt de Slashreeks, waarvan het voornaamste doel is jongeren door de link met de werkelijkheid naar de literatuur te trekken, toch niet om begonnen te zijn. Gelukkkig is met het nieuwste Slashboek Meisje van Mars de noodzaak tot het vertellen van bijzondere verhalen over jongeren terug.

Na Ik ben Alice verschenen Korte Lontjes van Chris Bos en Nicole Jongman en Showbizzkiss van Do Van Ranst en Maarten Van Hove: twee matige titels. Chris Bos wil in zijn titel te veel onderwerpen belichten: hoofdpersoon Sabine heeft ADHD, is een talentvol schermster die kans maakt mee te doen aan de Olympische Spelen en haar vader kan elk moment van de dag ontploffen vanwege zijn oorlogstrauma. Het laatste thema is het boeiendst, maar helaas is er niet genoeg ruimte voor een interessante uitwerking ervan. Die ruimte gaat verloren aan de andere twee thema’s en de kleinere verhaallijnen over Sabines liefdesleven en de aanranding waar ze in haar jeugd (ook nog eens!) mee te maken kreeg. Korte Lontjes is daardoor een boek met veel potentie en een heel interessant maatschappelijk relevant onderwerp, dat helaas niet voldoende uit de verf komt.

Showbizzkiss is een heel aardig verhaal dat jongeren wegens het ‘showbizzonderwerp’ zeker kan aanspreken. De voornaamste vraag die de lezer zich echter kan stellen als hij het boek uit heeft is: wat was het probleem nu eigenlijk; waarom moet dit verhaal verteld worden? Hoofdpersoon Maarten speelde op zijn dertiende de hoofdrol in de musical Pinokkio. In het verhaalheden, op zijn zestiende, achtervolgt die rol hem. Hij wordt bespot op school, wil niet meedoen aan het amateurtoneel omdat zijn broer en enkele van diens vrienden denken dat hij zich daar te goed voor voelt, en door de puberteit kan Maarten met dat alles maar slecht omgaan. En dan is er nog zijn jeugdliefde Charlotte, over wie hij mijmert en die hij uiteindelijk weer in zijn armen sluit. Het is een geluk dat Do Van Ranst zich over het levensverhaal van Maarten heeft ontfermd: hij weet een mager verhaal zo op te schrijven dat het toch nog spanning krijgt.

Nu is er Meisje van Mars, geschreven door Anna Woltz (bekend van succesvolle kinderboeken als Red mijn hond, De Pizza-spion en Alles kookt over) in co-auteurschap met Vicky Janssen. Vicky’s alterego in het boek, Evy, is genderdysfoor. Ze is geboren als jongen (Evert), maar voelt zich haar hele leven al een meisje.

‘Dan stonden we samen onder de douche – Rosanne twee en ik drie – en dan keek ik naar haar en dan keek ik naar mezelf, en dan zag ik dat zij geen piemeltje had en ik wel. En dan schaamde ik me. Want toen wist ik al: ik wil dat piemeltje niet. Dat is iets voor jongens.’

Evert krijgt een hekel aan zijn lichaam en aan dat piemeltje. Hoe graag hij ook roze truien met zeemeerminnen wil dragen, met de barbies wil spelen of zijn stekeltjeshaar lang wil laten groeien, hij doet het niet, want zijn omgeving roept steeds: ‘Evert! Dat is niks voor jou. Jij bent een jongen.’ Meisje van Mars staat vol treffende voorbeelden die duidelijk maken dat het voor Evert menens is en dat het feit dat hij zich een meisje voelt geen kwestie van kiezen is:

‘”De jongens gingen ons achtervolgen,’ riep ik opgewonden tegen mijn moeder. ‘Ze hadden ons bijna te pakken.” “De jongens?” vroeg mijn moeder, en ze keek naar mijn korte broekje en mijn witte sportschoenen met klitteband en mijn korte stekeltjeshaar – en ze zag een jongetje staan.’

Evert draagt steeds vaker in het geheim vrouwenkleren. Hij pakt ze bij zijn zus en leent make-up van zijn moeder. Bij de feestwinkel koopt hij een pruik. Op hoge hakken en in rokjes voelt Evert zich het best. Hij weet honderd procent zeker dat hij in een verkeerd lichaam is geboren. Net zoals hij zeker weet dat hij op mannen valt. En niet omdat hij homo is, maar omdat hij een vrouw is. Op de middelbare school wordt Evert flink gepest. Schoolgenoten schelden hem uit voor homo of travestiet. Everts lichaam is elegant en slank, niet zo’n bavianenlichaam als kerels hebben.

Ook thuis loopt Evert tegen een nare situatie aan. Zijn ouders willen er niets van weten dat hij zich een meisje voelt. Zelfs als hij probeert op serieuze wijze het gesprek met zijn ouders aan te gaan en ze programma’s en ziekenhuisfolders over genderdysforie laat zien, ontkennen ze de situatie. Meisje van Mars laat op indringende wijze zien hoe eenzaam Evy is en hoezeer ze er in haar moeilijke situatie alleen voor staat. In de titel, die in het boek prachtig wordt uitgewerkt, komt deze problematiek terug. De titel benadrukt niet alleen haar eenzaamheid, maar in de uitwerking ervan wordt ook duidelijk hoe sterk ze is en hoe ze haar eigen weg vindt – los van wat iedereen ook over haar mag denken en zeggen:

‘Mannen komen van Mars, vrouwen van Venus. Laatst zocht ik op welke planeet er eigenlijk tussen Venus en Mars ligt, want je zou kunnen zeggen dat ik daarvandaan kom. Nou, er ligt dus maar één planeet tussen. De Aarde. Dus ik ben thuis, en jullie niet. Onthoud dat maar.’

Met Meisje van Mars is er eindelijk weer een Slashboek van kwaliteit afgeleverd. Een Slashboek dat een interessant maatschappelijk thema belicht dat wellicht nog steeds voor een groot deel in het taboehoekje zit, en dat (daardoor) veel stof tot nadenken biedt. Een boek dat klopt aan alle kanten: een intrigerend levensverhaal van een jongere dat verteld móet worden; dat is geschreven voor jongeren zonder te vervallen in populaire msn-taal, Engels taalgebruik of slashy popsongs tussendoor (met uitzondering van het laatste hoofdstuk); en dat behalve de link met de maatschappij ook wat stijl en leesplezier betreft voor dertienplussers veel te bieden heeft.

Meisje van Mars
Anna Woltz en Vicky Janssen
Uitgeverij Querido, 2011
978 90 45112930
€12,95

Het auteursrecht berust bij de respectieve auteurs van de teksten op Recensieweb.

Recensieweb. Nieuwe literatuur. Nieuwe gidsen.

alle categorieën

elders op recensieweb

De noodzaak is terug