Recensieweb. Nieuwe literatuur. Nieuwe gidsen.

nieuwste recensies

In de media

Recensieweb komt steeds vaker in de media, mede dankzij onze publiciteitsmedewerker Willemijn (ook bereikbaar via contact). Op deze pagina houden we de reacties bij.

Chronologisch: de reacties



Boekenland | Gij zult geen vrienden recenseren

Lisa Kuitert in Vrij Nederland

‘“Wij willen graag weten wat u wilt weten voordat u een boek koopt of nadat u een boek heeft gekocht.” Er is een beroepsgroep die dat graag wil weten, maar toch zitten hier géén uitgevers achter. De Nederlandse Taalunie laat momenteel een groot onderzoek verrichten naar de behoefte van vrijetijds- en beroepslezers aan informatie over schrijvers en boeken. Wie dat wil, kan een enquête invullen (www.taalunieversum.org). Op grond van het resultaat zal deze instelling voorzieningen laten ontwikkelen waar lezers uit Nederland en Vlaanderen iets aan hebben. Bijvoorbeeld een zoeksysteem voor nieuwe boeken, websites met informatie over schrijvers en boeken met links naar achtergrondinformatie en recensies. Nu hebben we in Nederland en Vlaanderen natuurlijk al veel websites en informatieve diensten waar de lezer iets van zijn gading kan vinden. Waar kan de Taalunie ons nog mee van dienst zijn?

Veel mensen kopen hun boeken niet, maar lenen ze of krijgen ze cadeau. Die opties komen in de vragenlijst niet voor. Wel veel vragen over de mate waarin men al dan niet naar tevredenheid geïnformeerd wordt door websites en kranten. Daar hebben we nu een aardig punt, omdat de meningen tussen kranten en websites behoorlijk uiteen kunnen lopen. Wie een aantal sites bekijkt, zoals Boekgrrls.nl of Recensieweb.nl, ziet dat hier vaak een ander geluid klinkt dan in de krant. Neem het gekraakte boek van Kluun, Komt een vrouw bij de dokter, dat eigenlijk best goed blijkt als we de niet-officiële (maar wel literaire) recensiekanalen beluisteren. Daarentegen wordt het in de kritiek geprezen boek van Marja Brouwers Casino op de amateursites gerelativeerd. Het zijn precies die dissidente geluiden die literatuur nodig heeft. Want krantenrecensies zijn niet altijd betrouwbaar, en dat leidt tot ontevreden lezers.

De Amerikaanse krant The Washington Post legt van tevoren in een contract vast dat recensenten geen boeken mogen bespreken van mensen die ze goed kennen. Klinkt als het ei van Columbus, maar ja, hoe controleer je zoiets? Als de recensie positief is, zullen de bevriende auteur en zijn uitgever immers niet klagen. Begin julie drukte The Washington Post een recensie af van de nieuwste roman van John Irving, Until I find you. Het stuk in The Washington Post was negatief. ‘It does go on and on, and someone, someone (...) should have advised John Irving not to rush to print until he’d crafted pain into his art, as he’s done so masterfully before’, concludeerde de recensent. Dat was Marianne Wiggins, de ex-vrouw van Salman Rushdie. Rushdie en Irving waren goede vrienden, en Wiggins kende Irving ook goed. The Washington Post maakte enkele weken later excuses.

Nederlandse kranten moesten ook maar eens zo’n contract aan hun critici voorleggen. Hoe oncontroleerbaar ook, iets is beter dan niets op dit punt. Nu is het in Nederland slechts een gentlemen’s agreement dat je niet je vrienden recenseert. Maar vriendschap is een rekbaar begrip. En dat men ook zijn vijanden niet moet recenseren, wordt vaak ook vergeten. Een openlijke ruzie maakt de zaken duidelijk: geen krant zal toestaan dat, we noemen maar wat, Rudy Kousbroek Jeroen Brouwers gaat recenseren. Maar de meeste literaire vijandschappen zijn niet zo duidelijk. Je kunt, analoog aan de criticus die beweert dat hij alleen bevriend is met die schrijvers die hij goed vindt (zodat zijn recensies toch ‘betrouwbaar’ zijn) ook denken dat je vijanden je vijanden zijn júíst omdat je hun boeken zo slecht vindt. Het is met andere woorden nog niet zo eenvoudig om betrouwbare informatie over het hedendaagse boekenaanbod te verkrijgen. Meer informatie hoeft niet, wel betere.’


Boekenwurmen steken elkaar aan

*door Welmoed Visser*

Cultuurpessimisten hebben het mis, want studenten lezen nog wel degelijk. En met veel plezier zelfs. De lol in lezen spat ervan af op de nieuwe studentenwebsite: Recensieweb.

Alle Nederlandse literatuur recenseren. Dat is de niet geringe ambitie van de studenten die de website Recensieweb hebben opgezet. Ze zijn al een goed eind op weg: driekwart van de nieuwe boeken wordt inmiddels besproken op de site www.recensieweb.nl die sinds februari in de lucht is. “En volgend jaar zitten we op honderd procent”, belooft initiatiefnemer Daan Stoffelsen (1981, student klassieke talen).

Recensent Anna Kaal (1981, aio Engelse taal- en letterkunde aan de VU) heeft net het boek Joe Speedboot van Tommy Wieringa besproken. “Een geweldig boek. Het is erg goed geschreven. Je gaat helemaal mee in de denkwereld van de hoofdpersoon, een jongen die niet kan praten.” Een positief gevolg van het recenseren is voor Kaal het feit dat ze bewuster is gaan lezen. Bovendien komt ze met boeken in aanraking die ze anders niet zou hebben gelezen. “Ik las door mijn studie bijna alleen maar Engelstalige literatuur, nu ben ik ook weer meer met Nederlandse literatuur bezig.”

“En natuurlijk is het een leuk bijkomend voordeel dat je als recensent de boeken mag houden”, vult recensent Eline van Straalen (1980, drs. Engelse taal- en letterkunde) haar aan.

Pure hebberigheid
Het was juist de aantrekkingskracht van gratis boeken die Stoffelsen aan het denken zette. “Het begon als pure hebberigheid”, geeft hij toe. “Ik kwam erachter dat je om recensie-exemplaren te krijgen, alleen maar een medium hoeft te hebben waarin je die boeken bespreekt.”

Al snel kreeg Stoffelsen het idee voor een website omdat internet het voordeel heeft dat je niet beperkt bent in je ruimte. “Lang niet alle boeken halen de krant, domweg omdat daar geen ruimte voor is. Veel verdwijnt in het niets, zonder dat er ooit een recensie over is geschreven.” Stoffelsen vindt dat zonde. “Alle literatuur die in de boekhandel ligt, verdient het om besproken te worden”, zegt hij stellig. Daarom streeft hij op Recensieweb naar volledigheid. “Natuurlijk wordt de nieuwe Grunberg op tientallen plaatsen besproken. Ook bij ons, maar ik denk dat onze meerwaarde juist zit in boeken die geen aandacht krijgen van andere media. Het betekent namelijk lang niet altijd dat het automatisch ook slechte boeken zijn.” Stoffelsen hoopt dat Recensieweb langzamerhand bekendheid zal krijgen bij lezers en dat mensen de website zullen raadplegen als ze bijvoorbeeld op zoek zijn naar een cadeau. “We moeten nog regelen dat je ook op thema kunt zoeken en dwarsverbanden tussen boeken kunt leggen.”

Zweefboek
Recensieweb heeft inmiddels een redactie met twintig recensenten en acht redacteuren. Via via verzamelde Stoffelsen deze groep. De meeste van hen studeren aan de VU of de UvA, maar er zitten inmiddels ook studenten uit andere steden bij Recensieweb en mensen die al lang zijn afgestudeerd. De gemene deler is dat iedereen graag leest en een goede recensie kan schrijven. Stoffelsen: “We willen wel recht doen aan een boek. De kwaliteit van de recensies moet hoog zijn. Dus laten we mensen eerst een proefrecensie schrijven.” Een goede recensie is niet alleen goed geschreven, maar ook goed onderbouwd, vindt Stoffelsen. “Natuurlijk is dit een subjectief vak, maar je kunt het niet maken om op grond van je persoonlijke smaak een boek met de grond gelijk te maken. Om een eerlijke beoordeling te krijgen proberen we de boeken onder te brengen bij mensen die iets met het genre hebben.”

Van Straalen begint te lachen. Ze denkt terug aan haar eerste recensie, van het boek Kleur bekennen van Wiljo Oosterom. “Dat was een duidelijke mismatch. Ik had niets met het boek”, grinnikt ze. “Het was een reisverhaal van het zweverige soort, van iemand die in Afrika allerlei spirituele dingen ontdekt, die we hier zijn verloren. Ik heb erg mijn best gedaan mijn recensie zo te schrijven dat potentiële liefhebbers nog wel kunnen zien dat het een boek voor hen is.”

Stoffelsen besprak zelf al een hele rits boeken. Het meest enthousiast was hij over het boek Komt een vrouw bij de dokter van Kluun. “Dat is gewoon boek waar alles goed aan is.” Minder te spreken was Stoffelsen over het nieuwe boek van Abdelkader Benali, Laat het morgen mooi weer zijn. Stoffelsen: “Ik ben als recensent behoorlijk mild, maar dit boek is echt slecht. Het is één warboel.” In zijn recensie schrijft Stoffelsen: ‘Het enige reliëf dat dit boek biedt, is de hindernisbaan van missers die de auteur voor ons heeft uitgezet.’ Stoffelsen: “Ik vind wel dat je dat soort kritiek moet bewaren voor uitzonderingen. Je moet een goede reden hebben om zo over een boek te schrijven.”

Schaduwverkiezing
Wat heeft een boek nodig om wel goed te zijn? De recensenten denken even na. “Een goed boek scherpt je zelfbeeld, of je beeld van de wereld, of misschien wel allebei”, vindt Kaal. “Het laat je op een andere manier naar de dingen kijken”, vindt Stoffelsen. “Goede literatuur brengt je in aanraking met een heleboel mensen”, vindt Van Straalen. Over wat goede boeken zijn, kunnen ze alle drie uren praten. “Heb je het nieuwe boek van Nicole Krauss gelezen?” “En de nieuwe Rushdie?” Recensieweb is – naast een website – ook een netwerk van jonge mensen die enthousiast zijn over literatuur. “Als je van literatuur houdt, is het altijd leuk om je passie met andere literatuurliefhebbers te delen”, aldus Stoffelsen. Daarvoor zijn er de borrels. “Op onze vorige borrel was de redactie nog zo klein dat de meeste mensen elkaar al kenden, maar er komen steeds meer mensen bij.”

Elsbeth Etty, hoogleraar literatuurkritiek, reageerde enthousiast op de digitale recensiesite. Ze wilde meteen samenwerken. Studenten die het vak recensieschrijven bij haar volgen, gaan stukken schrijven voor de website. “We gaan een soort schaduwverkiezing houden bij de uitreiking van de AKO-literatuurprijs. Etty’s studenten lezen de lijst van genomineerden en kiezen zelf een winnaar. Misschien wel heel iemand anders dan de echte jury”, vertelt Stoffelsen. Hij heeft nog volop plannen voor Recensieweb: een lezersforum, een archief en goede verwijzingen naar andere online recensies.

Dit artikel is geprint van Recensieweb - www.recensieweb.nl.

Het auteursrecht berust bij de respectieve auteurs van de teksten op Recensieweb.