Yolanda Entius
Rakelings
(2007)
Querido
250 pagina's
€ 17.95
ISBN 9789021460840
bij Athenaeum Boekhandel
(24-uurslevering)
oordeel
(3/5)
elders op recensieweb
Filmische structuur niet noodzakelijkerwijs een pré
recensie van Alleen voor helden
andere recensies
Het spartelende gevecht tussen lot en toeval
door Roel van Diepen, 21 juni 2005
Maria beschikt plotseling over alle tijd en bewegingsvrijheid van de wereld, wanneer ze op één dag zowel haar baan als haar vriend kwijtraakt. Lichtelijk uit het lood geslagen door haar nieuw verworven status als werkloze vrijgezel, vult ze de dagen aanvankelijk met uitslapen en het voorbereiden van de avondmaaltijd, het hoogtepunt in haar dag. Ze begint zich echter al snel te irriteren aan haar eigen luiheid en besluit de zaken voortaan gestructureerder aan te pakken. Elk uur van de dag wordt nuttig besteed met de wekker als metronoom van haar strikte dagindeling.
Dat merkt ook Mark, wanneer hij bij Maria over de vloer komt. Op het moment dat de wekker gaat, wordt hij subiet buiten gezet. Maria heeft geen tijd; ze moet nog een uur lezen. Wat zij echter niet weet is dat Mark haar halfbroer is, in Canada opgegroeid bij adoptiefouders. Mark, voor zaken in Nederland, wil graag zijn zusje leren kennen, maar slaagt er niet in Maria te vertellen wie hij werkelijk is. Wanneer Maria verliefd op hem wordt, is het daarvoor eigenlijk ook al te laat. Tijdens een etentje in het hotel waar Mark logeert, ontdekt Maria dat Mark getrouwd is, kinderen heeft en de dag erna zelfs al terugvliegt naar Canada. Aangeslagen door deze ontdekking verlaat ze verward het hotel om de nacht door te brengen op een bankje in het park. Wanneer ze daar lastiggevallen wordt door een dronkaard, ziet ze zich genoodzaakt haar ‘nee!’ kracht bij te zetten door met een klauwhamer zijn schedel te bewerken. Geschrokken van haar eigen wanhoopsdaad geeft ze zich aan bij de politie, die haar, wegens haar labiele toestand, laat opnemen in een inrichting.
Diezelfde avond verliest Douwe zijn zoontje bij een busongeluk in de Italiaanse bergen. Wanneer na maanden van verdriet en eenzaamheid (‘Mijn nek voelde als een heipaal waar met de gebruikelijke regelmaat op werd geslagen tot ik onder de zoden zou zijn.’) zijn oog valt op het krantenartikel over het ongeluk ziet hij op de achterkant het bericht staan van Maria K. die een man in het park bijna doodgeslagen zou hebben. Hij herinnert zich dat hij daags na het ongeval gebeld is door ene Maria die contact met hem zocht, maar dat had hij toen geweigerd. Nu gaat er echter een belletje rinkelen en Douwe besluit om Maria alsnog op te zoeken. Vanaf dat moment begint zijn leven weer de nodige kleur te krijgen.
In haar debuutroman Rakelings laat Yolanda Entius zien dat de onvoorspelbare wegen van het lot zowel vreugde als verdriet kunnen brengen. Waar soortgelijke verhalen nogal eens vervallen in speculatieve ‘als… dan’- redeneringen (als Douwe zijn zoontje niet verloren had, dan zou hij Maria niet hebben leren kennen en als dàt niet gebeurd zou zijn, dan zou hij waarschijnlijk ook nooit zijn grote liefde hebben ontmoet), weet Entius gelukkig quasi-filosofische mijmeringen over kosmische orde, predestinatie en voorzienigheid te vermijden. Wat overblijft, is een alledaags verhaal over de soms wonderlijke wijze waarop levens elkaar kruisen en hoe zij met elkaar verstrengeld kunnen raken.
Zo op het eerste gezicht hebben de verschillende personages niets met elkaar te maken. Het eerste hoofdstuk, waarin ze allemaal netjes één voor één voorgesteld worden, komt daardoor wat moeizaam op gang en is, zo blijkt later, ook iets te breed opgezet. Er is relatief veel aandacht voor de achtergrond van personages die achteraf, wanneer Douwe en Maria langzaam als onbetwiste hoofdrolspelers naar voren komen, marginaal blijken te zijn. De impact en de gevolgen van het ‘toeval’, waar Entius de nadruk op lijkt te willen leggen, komen daardoor zo nu en dan iets te geforceerd en te geregisseerd over: het ‘toeval’ doet afgedwongen aan.
Het verhaal komt ook pas op gang wanneer Maria in beeld komt. Vanaf het eerste moment val je als een blok voor haar. Net als Amélie in de gelijknamige film is ze iemand die eigenlijk maar met één been in de werkelijkheid staat. Een personage waar je alleen maar van kunt houden, al is het maar omdat ze geen greintje kwaad in zich heeft. Vooral de wijze waarop Maria in de brieven aan haar fictieve broertje Johan verslag doet van de strijd om het behoud van haar geestelijke gezondheid is innemend en bij vlagen ontzettend grappig (‘Toen ik eindeloos op de verkeerde viel, en de verkeerden op mij vielen, toen dacht ik dat ik maar beter op kon houden met vallen.’).
De karakters van beide hoofdpersonen zijn scherp getekend en springlevend, maar door het wisselende perspectief leest het niet altijd even gemakkelijk. Vooral de springerige, hak-op-de-tak gedachtegang van Maria vergt af en toe wat doorzettingsvermogen, maar brengt tegelijkertijd haar roerige geestesleven wel heel dichtbij.
Entius, van huis uit actrice en scenarioschrijfster, komt regelmatig met verrassend originele zinnen en woordspelingen op de proppen (‘Maria lag als een uitvergrote komma in een bushokje’). Met Rakelings weet ze overtuigend het menselijke drama van alledag met een luchtig sausje te overgieten en laat voor de verandering eens personages zien die niet bij de pakken neerzitten.
Het auteursrecht berust bij de respectieve auteurs van de teksten op Recensieweb.
