Anja Sicking
De stomme zonde
(2005)
Contact
173 pagina's
€ 16.90
ISBN 9789025424794
Steun Recensieweb en koop dit boek bij Athenaeum (24-uurslevering)
oordeel
(3/5)
andere recensies
Relaas van eenzame bediende beklijft niet
door Eveline Vink, 20 augustus 2005
Anna, een dienstbode in het Amsterdam van 1730, vertelt haar leven. Omdat ze geboren is in een middenklasse-gezin, heeft Anna goede toekomstverwachtingen. Bij een brand komen haar ouders om, en moet ze gaan werken als dienstbode. Tijdelijk, want ze is vastbesloten weer terug te klimmen naar haar eigen milieu, liefst door een gunstig huwelijk. Anna is een onopvallende vrouw van tegen de dertig, met een hoofd vol wensen en fantasieën. Het soort vrouw dat niet echt aan het leven deelneemt. Ze bekijkt en beschrijft. Als er een nieuw personage ten tonele verschijnt, komt de lezer meer te weten over welke kleren hij draagt, dan wat voor persoon hij werkelijk is. Ogenschijnlijk nietszeggende dialogen worden woordelijk herhaald, met af en toe grove interpretaties die laten zien wat een naïeve kijk op de wereld onze vertelster heeft.
Het object van de meeste van Anna’s overwegingen is haar werkgever, Monsieur de Malapert. Als een schaduw beweegt ze zich al poetsend zo dicht mogelijk in zijn buurt, om te zien wat hij doet en te horen wat hij zegt. Met haar rijke verbeelding schept ze een wereld waarin zij net zoveel voor Monsieur betekent als andersom.
De schijn-autobiografische insteek van het boek maakt dat we haar goed leren kennen. Sicking heeft door vele kleine observaties Anna subtiel, gedetailleerd en geloofwaardig neergezet.
De Malapert is een uitgever van bladmuziek, en zijn handel ontwikkelt zich in een neergaande lijn. Zijn excentrieke vriend Everard komt steeds vaker langs, en Monsieur en hij blijven dan tot vroeg in de ochtend muziek maken en lachen. Anna zet de deur van haar kamer dan op een kier, en luistert naar ze. Opgeslokt door haar voornemen de volmaakte dienstbode te zijn sluit Anna haar ogen voor de werkelijkheid, en zal de laatste zijn om de waarheid over Monsieur te ontdekken.
Het geheim van Monsieur moet binnenshuis blijven. Anna zal nog lang in het duister tasten, maar de lezer heeft al snel in de gaten wat dat geheim is. De rest van het boek bestaat nu uit weinig anders dan wachten tot Anna het ook door krijgt. Zal dit Sickings bedoeling zijn geweest, of heeft ze de oplettendheid van haar lezers onderschat?
Dankzij Anna’s liefde voor het afluisteren kunnen we een groot deel van De Malaperts sociale contacten meebeleven. Toch leert de lezer hem nooit echt kennen. Is dat een indicatie van de vertroebelde blik waarmee Anna hem bekijkt, en haar gebrek aan sociaal inschattingsvermogen? Of faalt Sicking hier? Alleen Anna is een volledig uitgewerkte persoonlijkheid, en dat blijkt een te smalle basis te zijn om haar verhaal op te bouwen.
Het tijdsbeeld dat Sicking neerzet, is gebaseerd op uiterlijkheden. Anna spreekt zeer fragmentarisch over de denkbeelden van haar tijd, en steeds met veel omtrekkende bewegingen. Het is jammer dat Sicking niet meer substantie heeft gegeven aan die denkbeelden en het tijdsbeeld in het algemeen, want dat zijn de stukken die tot de verbeelding spreken. Die wekken Anna’s omstandigheden tot leven.
‘Behalve dat ik door het vele lezen meer te weten ben gekomen over het behoud van een goede naam en eer, ben ik nu ook beter op de hoogte van de verschillen tussen man en vrouw. Zo zijn mannen bijvoorbeeld van nature goed toegerust zichzelf te beheersen. Vrouwen zijn daarentegen onverzadigbaar en kunnen zichzelf maar moeilijk in bedwang houden. Het is dus logisch dat de vrouw zich aan de man moet onderwerpen, anders zou het een wilde boel worden.’
De stomme zonde is een mooi verhaal over de eigen wereld van een eenzame vrouw. Had Sicking de omgeving wat dikker aangezet en de spanning over Monsieur langer opgevoerd, dan was het wellicht een ronder verhaal geworden dat beter zou beklijven.
Het auteursrecht berust bij de respectieve auteurs van de teksten op Recensieweb.
Het voortbestaan van Recensieweb mogelijk maken? Steun ons.
