Hans Vervoort
Kind van de Oost
(2005)
Nijgh & Van Ditmar
175 pagina's
€ 15.00
ISBN 9789038874371
bij Athenaeum Boekhandel
(24-uurslevering)
oordeel
(3/5)
elders op recensieweb
recensie van Het bedrijf. Opwinding
Gefundeerd op ware gebeurtenissen
recensie van Het bedijf. Betere tijden
recensie van Het bedrijf III. Confrontatie
andere recensies
Zinloze fragmentjes
door Maarten Rommens, 21 juli 2005
In Kind van de Oost heeft Hans Vervoort (1939) een aantal eerder verschenen autobiografische verhalen over zijn jeugd in Nederlands-Indië, de komst naar Nederland en zijn latere bezoeken aan Java chronologisch geordend en door middel van een voorwoord of een naschrift aan elkaar gesmeed tot een nieuwe bundel. 65 jaar in 175 bladzijden, is dat haalbaar? Ja, maar dat betekent selectief te werk gaan en tijdreizen met een sneltreinvaart. Komt dat de literaire kwaliteit ten goede? Nee, te weinig papier voor te veel jaren maakt dat de bundel wat fragmentarisch wordt. Je zapt als lezer door een mensenleven. De tape wordt iedere keer in razend tempo doorgespoeld, even ‘play’ en weer verder. We krijgen wel te zien wat er gebeurt, maar het innerlijke komt nauwelijks aan bod. Het gevoelsleven van Vervoort wordt in Kind van de Oost in afgevlakte termen als ‘gelukkig’ en ‘tevreden’ weergegeven. Terwijl een verzamelbundel met al eerder verschenen autobiografische verhalen een schrijver, inmiddels ouder en wijzer geworden, juist de kans biedt nog eens kritisch terug te kijken op het verleden.
Boeken over Indië zijn vaak doordrenkt met sentiment. De kleurrijke, frivole en levendige jeugd die de schrijvers ervan in de Oost hebben gehad staat in schril contrast met het saaie grijze Holland waar ze later kwamen te wonen. Bij Vervoort is dit niet anders. Ook hij onderging als kind de abrupte recuperatie naar het eentonige Tuindorp Slotermeer. De weemoed naar vroeger is datgene waar de lezers zich mee identificeren. Vervoort weet dit maar al te goed en laat het dan ook niet na zijn Kind van de Oost (de titel ademt al sentiment en op de kaft prijkt een schoolfoto van de schrijver waarop hij glunderend omringd wordt door diverse Nederlandse en Indische schoolvriendjes) te doorvlechten met een melancholische stemming. Dit doet hij niet door subtiele wendingen, maar door alinea’s precies één zin te lang te laten duren en te eindigen met plompe uitspraken als ‘Toch waren het mooie jaren’, of ‘De heimwee begint’, of ‘Hoorde ik hier nog wel thuis?’
In de inleiding noemt Vervoort zijn herinneringen aan vroeger ‘zinloze fragmentjes’ en kan hij maar niet begrijpen ‘waarom ze hem tot melancholie stemmen’. Nu moet mij toch van het hart dat deze sentimentele gedachten aan de koloniale tijd hem geen windeieren hebben gelegd. Met meerdere verhalenbundels als Vanonder de Koperen Ploert (1974) en Eerlijk is Vals (2001) boerde Vervoort goed. Lezers blijken zich keer op keer te herkennen in de situaties die Vervoort schetst. Zo blijkt ook uit het gastenboek op zijn site (www.hansvervoort.nl). Het staat vol met lovende uitlatingen van mensen die het boek voor de hele familie als kerstcadeau hebben aangeschaft, omdat het zo’n feest der herkenning is. Ik kan mij niet aan de indruk ontrekken dat deze verzamelbundel ontstaan is door vraag uit de markt. Alle verhalen die erin staan zijn al eens elders gepubliceerd en
Vervoort maakt zich er in zijn bindende ‘cementschriften’ wat makkelijk vanaf. Hij vertelt de lezer wat er sindsdien is veranderd, geeft in wat algemene bewoordingen weer wat hij voelt bij herlezing van een fragment en klopt zichzelf wat op de borst door een lovende kritiek over Vanonder de Koperen Ploert aan te halen. Een leuk werk voor lezers die een ‘aha-erlebnis’ willen meemaken, maar ondanks de vele reiservaringen van Vervoort geen grensverleggend stukje proza.
Het auteursrecht berust bij de respectieve auteurs van de teksten op Recensieweb.
