Philibert Schogt
De vrouw van de filosoof
(2005)
Arbeiderspers
176 pagina's
€ 16.95
ISBN 9789029562249
bij Athenaeum Boekhandel
(24-uurslevering)
oordeel
(2/5)
andere recensies
De middelmaat in kwadraat
door Roel van Diepen, 26 juli 2005
De jonge moeder Vera Samson moet het al een tijdje alleen zien te rooien. Jarenlang heeft ze haar vriend Luuk financieel en emotioneel ondersteund in zijn streven een studie te schrijven over de Franse filosoof Francois Malmédy. Jarenlang ook heeft zij, naast haar baan als docente op een taleninstituut, in haar eentje zorg moeten dragen voor het huishouden en de opvoeding van hun zoontje Timo, terwijl Luuk, het type betweterige intellectueel, lange tijd niet in staat geweest is om ook maar één fatsoenlijke volzin te produceren.
Wanneer hij echter, na vele tegenslagen en depressies, eindelijk een uitgever voor zijn boek vindt, twijfelt hij geen moment en laat hals over kop Vera en Timo in de steek om er met zijn muze, de Duitse hypochonder Ute, vandoor te gaan.
Op het moment dat Luuks lijvige boek De Pijngrens dan eindelijk het daglicht ziet is Vera met stomheid geslagen. Ze wordt lelijk te kijk gezet als ze tegen wil en dank een allesbehalve vleiende hoofdrol blijkt te spelen in zijn werk. Niet alleen wordt ze met naam en toenaam genoemd; allerlei genante en intieme details uit hun privé-leven worden gebruikt om haar schaamteloos te presenteren als ‘sirene van de middelmaat’. Zelfs een dertig pagina’s tellende seksscène, waarin Vera wordt voorgesteld als een sluipwesp die haar weerloze prooi op slinkse wijze bevrucht, wordt de lezer van De Pijngrens niet onthouden.
Vera heeft geen idee wat te doen. Haar ouders en haar vriendinnen sporen haar aan om tegenmaatregelen te nemen, maar Vera is bang dat die alleen maar een averechtse uitwerking zullen hebben waardoor haar naam nog meer door het slijk gehaald zal worden. Onder een toenemende stroom van media-aandacht probeert ze haar paranoia en zelfvertrouwen in bedwang te houden en een manier te vinden om zo ongeschonden mogelijk uit de hele situatie naar voren te komen.
De vrouw van de filosoof, na De wilde getallen (1998) en Daalder (2002) de derde roman van Philibert Schlogt, gaat over Vera’s constante twijfel. Vanaf de eerste pagina draait alles om de vraag óf Vera iets gaat doen om Luuk terug te pakken en zo ja, wat ze dan precies gaat doen? Als lezer kun je aanvankelijk nog wel sympathie voor haar opbrengen, al is het alleen maar om de onbeschofte manier waarop Luuk haar behandeld heeft. Gaandeweg echter buigt deze sympathie om naar medelijden en ten slotte kun je niet anders dan je alleen nog maar irriteren aan de slappeling die Vera eigenlijk is. Ze is iemand bij wie ‘huisje, boompje, beestje’ als muziek in de oren klinkt en die aan initiatief tonen een broertje dood heeft. Niet het meest spannende en interessante personage dus, en dat heeft een duidelijke weerslag op het verhaal. Er gebeurt namelijk erg weinig.
Schlogt begint nog wel sterk door de aanslag op Vera’s persoonlijkheid in het eerste hoofdstuk al uit de doeken te doen. Hij betrekt je zo meteen bij de les en de vraag hoe Vera de tegenaanval gaat inzetten brandt vrijwel direct op je lippen. Het is dan ook jammer dat hij de aandacht niet vast weet te houden.
Sommige passages, vooral die waarin Vera een Amerikaan Nederlands probeert te leren, worden zo lang uitgerekt dat je met enige tegenzin door moet lezen. Bovendien flirten de personages zo overduidelijk met het karikaturale dat de realiteitszin af en toe ver te zoeken is. Schlogts ‘boodschap’ staat voorop en dat gaat ten koste van de geloofwaardigheid van het verhaal.
Tegen het einde begeeft de spanningsboog, na lang kraken en steunen, het dan definitief onder zijn eigen gewicht. Terwijl je tijdens het lezen al het donkerbruine vermoeden krijgt dat Vera zich het liefst wil verstoppen onder een grote steen in een uithoek van de wereld, wordt dertig pagina’s voor het einde toch echt pijnlijk duidelijk dat een spectaculair slotoffensief er niet meer inzit. Het begrip anticlimax is hier perfect op zijn plaats.
Gek genoeg past een dergelijk slot wel bij het karakter van Vera en bij de thematiek van het verhaal, maar als lezer voel je je toch voor de gek gehouden. Er valt verder niet zoveel te genieten aan dit boek en als de verwachte klappen aan het adres van Luuk uiteindelijk niet vallen, blijft er nog maar bar weinig over.
De vrouw van de filosoof is een boek dat in het blootleggen van de middelmaat zelf ook middelmatig blijft.
Het auteursrecht berust bij de respectieve auteurs van de teksten op Recensieweb.
