Recensieweb. Nieuwe literatuur. Nieuwe gidsen.

nieuwste recensies

Echte teleurstelling en echte pijn

door Bianca van Zundert, 1 augustus 2005

‘Buiten is het donker en koel, het blauwe uur waarop alles mogelijk is. In de keuken brandt de oven, glimt het werkblad. Ik begin met het deeg. Er is een grote baba met rum besteld. Mixen en kneden is het warm lopen voor straks, als ik aan de petitfours begin. Langzaam maak ik een landschap van taarten, gebakjes, desserts, de laatste alleen op bestelling. Ik zeef meel en suiker, voeg gist toe, opgelost in lauwe melk. Op de rand van de kom sla ik eieren stuk en dan kneed ik alsof het de schouders van mijn minnaar zijn. De spieren van mijn handen spannen zich, mijn vingers gaan in- en uiteen als poten van een spin.’
Uit: ‘Baba met rum’

IJsregen bevat dertien verhalen, waarvan er een aantal al eerder gepubliceerd is in Tirade, Passionate en Bunker Hill. In de meeste verhalen gebeurt niet veel, en gebeurtenissen hoeven in deze bundel dan ook niet groots en meeslepend te zijn: waar het om gaat zijn de gevoelens van de hoofdpersonen. In IJsregen geeft Van Hassel dertien keer een inkijkje in iemands leven, iemands gedachten. De lezer krijgt een beeld van de hoofdpersonen door hun herinneringen, overpeinzingen en eigenaardigheden. We treffen Van Hassels personages aan in alledaagse situaties. Ze maken schoon, kneden deeg, ze nemen een bad. En toch zijn de verhalen verre van knus. In ieder verhaal bekruipt je een gevoel van onbehagen, hangt er een beklemmende sfeer.

Van Hassels hoofdpersonen zijn eenzaam en, het klinkt wat drammerig, maar zo komt het in haar verhalen niet over, ontevreden. Ze voelen zich niet op hun plek, ze zijn niet waar ze zouden willen zijn, ze verlangen naar iets anders, al is niet altijd duidelijk naar wat.

Sommige personages storten zich bijna dwangmatig op bezigheden om zichzelf buiten de realiteit en buiten contact met anderen te plaatsen, sluiten zich op in een eigen, veilige wereld.

Zo vindt Mevrouw van Dijk in het gelijknamige verhaal houvast in de complete regelmaat van haar eenzame leven. Ze is werkster en creëert iedere week opnieuw, op precies dezelfde manier, een schone, ordelijke wereld in de huizen waar ze schoonmaakt. Ze raakt van slag als er in het huis van een vrijgezelle man, een vast adres waar ze iedere week een ochtend komt en waar ze altijd alleen is, een jonge vrouw rondloopt, een vriendinnetje van de bewoner dat wat langer heeft uitgeslapen. Deze vrouw dreigt haar zorgvuldig opgebouwde orde te doorbreken: ‘Als je werkt om niet na te denken, als het doel is orde te handhaven, het inrichten van uren die je zelf afbakent… Je ogen volgen de wijzers van de klok, de cijfers van de radiowekker klappen om, driemaal daags de nieuwslezer. Als dan je handen het van je geestverschijningen verliezen.’

Ze overweegt om te stoppen met dit adres, om een briefje neer te leggen: ‘Mathilde van Dijk legt een briefje neer: “Het was toch goed zoals het was? De meubels kenden hun plek. Zo kan ik niet werken. Ik was hier eerst.” Nee, natuurlijk legt ze geen briefje neer. Ze voorziet het bed van schone lakens.’ Bij de tweede ontmoeting met het meisje vertelt deze dat het over is tussen haar en de bewoner van het huis. Ze vertrekt. Mathilde van Dijk gaat weer verder zoals ze altijd al deed, terug in haar ‘veilige’ wereldje. Maar er is toch iets veranderd, iets blootgelegd.

Van Hassel schrijft in een zeer visuele, beschrijvende stijl, bij vlagen zelfs poëtisch. Als ze alledaagse handelingen beschrijft worden het bijna rituelen, bezweringen waarmee de hoofdpersonen de buitenwereld buiten proberen te sluiten. Op mij maakt het de indruk dat Van Hassel vooral iets over wil brengen door de manier waarop ze een verhaal vertelt, met zorgvuldig gekozen woorden en beschrijvingen. De stijl en sfeer van haar verhalen passen bij wat er in het verhaal gebeurt, en wat er gebeurt wordt daardoor soms minder belangrijk dan hóé het verteld wordt. Van Hassel weet met weinig woorden steeds weer een bepaalde sfeer te scheppen, de pijn die de hoofdpersonen voelen neer te zetten. Het zijn zeker geen vrolijke verhalen, maar door de afstandelijke, beschrijvende manier waarop de auteur buiten de verhalen blijft staan, alsof ze door een raam kijkt en beschrijft wat ze ziet, wordt het nooit te zwaar.

Niet alle verhalen zijn even sterk en blijven even lang hangen, maar de manier waarop Van Hassel in een paar pagina’s een hele wereld met echte teleurstelling en echte pijn weet te creëren is prachtig. Een debuut dat nog veel goeds belooft.


Het auteursrecht berust bij de respectieve auteurs van de teksten op Recensieweb.

Dit artikel is geprint van Recensieweb - www.recensieweb.nl.

Het auteursrecht berust bij de respectieve auteurs van de teksten op Recensieweb.