Hans van Hartevelt
De kwelling
(2004)
In de Knipscheer
224 pagina's
€ 15.75
ISBN 9789062655694
Steun Recensieweb en koop dit boek bij Athenaeum (24-uurslevering)
oordeel
(2/5)
andere recensies
Stijlvastheid redt warrige thriller
door Maarten Rommens, 23 augustus 2005
‘Sporen? Doelt hij op de etage van Liz? Sporen waarop? Op kleren? Van wie? Op schoenen? Van wie? Op een deurklink, een fiets, sleutels, handvatten? Beheers je, houd controle, let op de toon.’
In De kwelling, het vierde boek van Hans van Hartevelt (1953), wordt beschreven hoe de hoofdpersoon met zichzelf, zijn gedachten en anderen in de knoop raakt na de moord op zijn collega en achternicht Jaqueline. De lezer krijgt een inzicht in de meest bizarre complottheorieën die iemand na het plotseling sterven van een dierbare maar kan verzinnen als antwoord op vragen als: waarom is juist zij van het leven beroofd en wie heeft het gedaan?
Het werk is gebaseerd op de dagboekaantekeningen van Van Hartevelt zelf, die in eigen kring iets soortgelijks meemaakte. De opdracht voor in het werk luidt: ‘Aan: Cecilia, Vera en Jaqueline’. Drie personen die ook in het verhaal voorkomen. De hoofdpersoon, die de scepter zwaait over een confectiebedrijf waar nog een tweetal nichten werkt, blijft naamloos en zou om deze reden wel eens op Van Hartevelt zelf gebaseerd kunnen zijn.
Het predikaat ‘roman’ siert de titelpagina onder de titel, maar ‘(literaire) thriller’ is hier meer op zijn plaats. Op de eerste bladzijde wordt een vredelievende douchebeurt ruw onderbroken door een schel rinkelende telefoon. Eenmaal afgedroogd wordt er teruggebeld. Al op bladzijde twee volgt het schokkende nieuws: moord!
Het is niet makkelijk om als schrijver in een verhaal van 217 bladzijden, verdeeld over twintig korte hoofdstukken, de suspense vast te houden. Van Hartevelt kampt ook met dit probleem. Zoals het een goede thriller betaamt, krijgt de lezer via de hoofdpersoon stukje bij beetje informatie over de toedracht van het delict. Maar Van Hartevelt poogt ook suspense te kweken door telkens nieuwe personages op te voeren en het verhaal niet-chronologisch te vertellen. Omdat Van Hartevelt verzuimt aanknopingspunten te geven, is het voor de lezer niet altijd even duidelijk waar in de tijd een hoofdstuk zich afspeelt. En als Van Hartevelt tot aan hoofdstuk twaalf een golf van clichématig neergezette personages over de lezer uitstort, die niet gedegen geïntroduceerd worden en veelal een verleden van seks, drugs and rock ’n roll hebben, lijkt de thriller te verworden tot een warrige soap.
In een staccatostijl zet Van Hartevelt de slampampige hoofdpersoon redelijk overtuigend neer. Ondanks dat deze directeur is, laat hij zich de les lezen door zijn adjunct (een prototype vrouwenjagende papzak) en sneeuwen de vrouwen in zijn leven hem volledig onder. Hij neemt niet het heft in eigen handen, sneert in gedachten naar alles en iedereen en leeft volledig in zijn eigen wereldje. Dit alles vat Van Hartevelt in grootse woorden. Figuurlijk, door het gebruik van veel bijvoeglijke toevoegingen en letterlijk door gebruik van leestekens. Streepjes, vraag- en uitroeptekens zijn in overmaat aanwezig om uitspraken van wanhoop, ongeloof en woede kracht bij te zetten.
Het is uiteindelijk de stijlvastheid van Van Hartevelt die je als lezer meevoert. Naarmate het verhaal vordert en de personages meer tot leven komen, neemt ook de suspense weer wat toe. De weergave van de verhoren, doorspekt met gedachten van de verhoorde zijn knap uitgewerkt. In het begin van De kwelling zegt nog iemand: ‘Dat is toch het meest logische, iemand die we niet kennen?’ Wij weten, als fans van Peter R. de Vries, natuurlijk beter.
Het auteursrecht berust bij de respectieve auteurs van de teksten op Recensieweb.
Het voortbestaan van Recensieweb mogelijk maken? Steun ons.
