Recensieweb. Nieuwe literatuur. Nieuwe gidsen.

nieuwste recensies

Hemels span?

door Eveline Vink, 30 september 2005

‘Mann und Weib und Weib und Mann vormen samen een hemels span.’

De relatie tussen man en vrouw is meer dan wat je aan de oppervlakte ziet, zo staat het in De vertrouweling beschreven. Het is een heilig verbond, een diepere band, en de echtelieden weten altijd meer van elkaar dan de buitenwereld over hen. Een stel vormt een eilandje tussen de andere mensen. Dit uitgangspunt staat als een altaar centraal in De vertrouweling. Heel lang stuit elke poging om het heilig verbond te ontmaskeren op de muur tussen de wetende insiders en de onwetende outsiders. Pas in de laatste alinea van het boek begint het afbrokkelen: een open einde laat ruimte voor speculaties over hoe heilig de relatie tussen twee van de hoofdpersonen eigenlijk is.

Saskia, schrijfster, woonachtig in Den Haag, getrouwd met Geert, twee kinderen. Gwen, getrouwd met Vince, dochter Anna, woont in Oxford, reist voor haar werk heel de wereld over. Twee vriendinnen, misschien wel de beste, kennen elkaar door en door.

Saskia en Gwen bezoeken elkaar al jaren over en weer met hun gezinnen, en gaan regelmatig samen op vakantie. Ze troeven elkaar af in het gastvrouw zijn, en vooral Gwen lijkt een aangeboren talent te hebben om het huishouden goed te organiseren, fantastisch te koken (uiteraard zonder kant-en-klare ingrediënten, verse pasta maakt ze zelf wel even), lieve cadeautjes uit te zoeken voor de kinderen, en dan ook nog gezellig te zijn bij een glaasje wijn. Zo perfect, dat kan niet waar zijn. Inderdaad.

Geheimen en intriges, goede bedoelingen en leugens: het dagelijks leven van Gwen blijkt een farce. Tijdens een weekendje met Saskia en haar gezin maakt Gwen ruzie met Vince, en verlaat om vier uur ’s nachts het huis om niet meer terug te komen. De zoektocht naar het waarom begint. Afwisselend komen Saskia, Anna en Gwen aan het woord. Op een handige manier krijgen we door halve weergaven en verschillende perspectieven een gefragmenteerd beeld van de gebeurtenis. Alle informatie zit er wel in, maar de lezer moet zelf puzzelen, vergelijken, een beetje raden, en de subtiele hints oppikken om de waarheid te achterhalen. Pruis beheerst dit spel zeer goed, en dat houdt de roman boeiend tot het laatste woord.

Het grootste gedeelte van het boek wordt verteld door Saskia. Zij treedt op als observerende buitenstaander, en stelt zich na de vermissing van Gwen allerlei vragen over vriendschap, liefde en geluk. Haar bespiegelingen zijn nu en dan enigszins cliché, maar vaak herkenbaar.

De hoofdstukken waarin Anna aan het woord is, zijn prachtig geschreven. De tiener krijgt van haar vader alles wat ze wenst, en van haar moeder meer aandacht dan haar lief is. Haar dromen zijn groter dan haar ouders ooit zullen weten, haar daden bij tijd en wijle onvoorspelbaar voor iedereen. Anna’s ambivalente houding tegenover de vermissing van haar moeder (nonchalance versus wanhoop) wordt zeer geloofwaardig neergezet.
De motivatie voor haar wensen ontbreekt op cruciale momenten volledig, wat het idee dat ze zelf ook niet goed weet waarom ze iets wil, krachtig duidelijk maakt.

Gwens hoofdstukken geven inzicht in haar huwelijk met Vince. Anna is het symbool van hun liefde, het uitblijven van volgende kinderen is dan ook symbolisch voor de lege huls die hun relatie wordt. Dat Vince en Gwen uiteindelijk beiden een kind met een ander krijgen, bezegelt het einde van hun heilig verbond. Niet persé het einde van hun huwelijk overigens. Saskia en Vince gaan er allebei vanuit dat Gwen terug zal komen zodra ze bevallen is, en haar oude leven weer op zal pakken.

De discussie die Marja Pruis in haar boek voert gaat over ware liefde, hoe de vorm soms de rol van de liefde overneemt, of je tegelijk trouw kan zijn aan je partner en aan jezelf, hoeveel vrienden nou echt van elkaar weten. Over elk onderwerp apart kan je wel een boek vol schrijven, en Pruis gaat dan ook niet op alles even diep in. Om alles recht te doen, was gewoon een veel dikker boek nodig geweest. De karakters zijn ook niet allemaal even goed uitgewerkt: Gwen en Anna komen tot leven, Saskia tot op zekere hoogte ook, de andere gezinsleden en betrokkenen blijven eenzijdige figuren. Had Pruis haar roman dieper uitgewerkt en was hij drie keer zo dik geworden, dan had ik hem best willen lezen.

Het auteursrecht berust bij de respectieve auteurs van de teksten op Recensieweb.

Het voortbestaan van Recensieweb mogelijk maken? Steun ons.

Dit artikel is geprint van Recensieweb - www.recensieweb.nl.

Het auteursrecht berust bij de respectieve auteurs van de teksten op Recensieweb.
Het voortbestaan van Recensieweb mogelijk maken? Steun ons.