Barbara M. Veenman & Jacqueline Zirkzee
Iris & Valentine
(2005)
Conserve
232 pagina's
€ 17.50
ISBN 9789054292128
Steun Recensieweb en koop dit boek bij Athenaeum (24-uurslevering)
oordeel
(3/5)
Lief en leed delen per e-mail
door Gitta Timmers, 30 november 2005
De Leidse historica Jacqueline Zirkzee debuteerde in 2001 met de roman Mykene, een romantisch verhaal gebaseerd op elementen uit de Griekse mythologie en geschiedenisfeiten. Tijdens de perspresentatie van haar tweede historische roman, Het boek van Tristan en Isolde, ontmoette zij de theologe/docente Barbara M. Veenman (1962) die eveneens twee historische romans – Vergeten farao’s, hofkroniek van de laatste farao van de zon en Hatsjeptoet, hofkroniek van de farao zonder baard – op haar naam heeft staan. Het klikte zo goed dat zij besloten samen ‘iets’ op papier te zetten. Dat werd de e-mailroman Iris & Valentine.
Het naaldhakje op de achterflap van Iris & Valentine doet vermoeden dat de schrijfsters zich associëren met ‘Writers On Heels’. Deze nieuwe stroming schrijfsters zet zich enerzijds af tegen de ‘zielloze en laffe chicklit’, die tegenwoordig met stapels tegelijk in de boekhandels verschijnt, en anderzijds tegen ‘zwaarmoedige literatuur waarin weinig tot niets gebeurt’.
In het geval van Iris & Valentine is zeker geen sprake van zwaarmoedige literatuur waarin weinig tot niets gebeurt, integendeel; Iris en Valentine zijn twee dertigers, die al vanaf hun kleutertijd onafscheidelijk zijn en ondanks hun verschillende levensstijlen en woonplaatsen een steeds hechtere band krijgen en elkaar veel hebben te melden.
Iris woont in Londen, waar zij naam probeert te maken als violiste bij een groot orkest en intussen tobt in een relatie met een pedante Russische operazanger, die haar uiteindelijk verlaat voor een eveneens Russische zangeres, terwijl Valentine op de redactie van een damesblad werkt, thuis in Delft moedert over achtjarige zoon Vincent en zich in toenemende mate ergert aan het drankmisbruik van man Victor.
Beide vriendinnen beleven roerige tijden en zouden graag af en toe op elkaars schouder willen uithuilen, maar gescheiden door de Noordzee is dat niet mogelijk.
De computer biedt hun uitkomst. Bijna dagelijks mailen de twee vriendinnen elkaar. Digitaal delen zij lief en leed; problemen worden onthuld, besproken en soms opgelost, plannetjes worden gesmeed, tranen maken plaats voor lachsalvo’s en verdriet wordt ingewisseld voor geluk.
Lang leve de mailbox. De e-mailroman Iris & Valentine lijkt een origineel concept, inhakend op de hedendaagse, snelle vorm van digitaal contact maken en onderhouden, maar is niet nieuw. In 2000 verscheen de e-mailroman Nemo van Monika Sauwer, onlangs die van Marijntje Festen & Sharon van Minden, Wees eerlijk. Ook het idee – vrouwen schrijvend met elkaar van gedachten laten wisselen over hun (vrouwen)leven – is bekend. Reeds in 1782 schreven Aagje Deken en Betje Wolff de brievenroman Sara Burgerhart, waarin de hoofdpersoon Sara in haar brieven lief en leed deelt met onder andere verschillende vrouwen. Deken en Wolff schreven de brievenroman destijds om aan te tonen ‘… dat een overmaat van levendigheid en een daaruit onstaande sterke drift tot verstrooiende vermaken de beste meisjes meermalen in gevaar brengen, om haar in de allerdroevigste rampen te storten’. Met een beetje fantasie zijn deze moraliserende zinnen van de dames Deken en Wolff terug te lezen in de e-mailberichten in de roman van Veenman en Zirkzee.
De e-mailcorrespondentie die gedurende vier maanden tussen Iris en Valentine wordt gevolgd, is ‘herkenbaar’ geschreven. In gemakkelijke, snel geformuleerde bewoordingen, komen de e-mailsters, zonder een fraaie inleiding, zoals de briefschrijfsters van weleer dat deden, direct ‘to the point’, geven zij antwoord op eerder gestelde vragen en gaan ze in op mededelingen, zonder deze voor de lezer te herhalen of te introduceren. Het gevolg is dat de gesprekken tussen de twee vriendinnen nauwelijks of geen diepgang krijgen; ze blijven oppervlakkig en mededelend.
Hoewel de schrijfstijlen van Iris en Valentine nauwelijks van elkaar verschillen, worden na enkele e-mails wel de verschillen in hun karakters waarneembaar: Iris is avontuurlijk, enigszins naïef en impulsief en Valentine is rustig, serieus en bedachtzaam.
Of Veenman en Zirkzee elk een personage voor hun rekening hebben genomen, of samen verantwoordelijk zijn voor de schriftelijk gevoerde gesprekken tussen Iris en Valentine, blijft onduidelijk. Wel leggen ze hier en daar een loopplankje uit naar hun eigen bestaan. Zo moet Valentine voor haar werk op een gegeven moment een aantal boeken lezen en recenseren, waaronder ‘een historische roman over de vrouwelijke farao Hatsjepsoet’. Dit is een verwijzing naar de tweede historische roman van Barbara M. Veenman.
Iris & Valentine is modern in meerdere opzichten: actueel en persoonlijk, digitaal, maar daardoor ook oppervlakkig. Niet naar Hatsjepsoet, maar naar Sara Burgerhart doet dit verlangen.
Het auteursrecht berust bij de respectieve auteurs van de teksten op Recensieweb.
Het voortbestaan van Recensieweb mogelijk maken? Steun ons.
