Rogi Wieg
Kameraad scheermes
(2003)
Arbeiderspers
272 pagina's
€ 17.95
ISBN 9789029556446
bij Athenaeum Boekhandel
(24-uurslevering)
oordeel
(2/5)
andere recensies
Kameraad scheermes is meer dan een handboek over depressies
door Brenda Peeters, 1 december 2005
Kameraad scheermes van Rogi Wieg is een persoonlijk verhaal van iemand die drie jaar van zijn leven niets anders wilde dan dood zijn, niet meer leven. Het is geen standaard mooi verhaal, het is geen boek dat je in één ruk uitleest. Toch laat het je niet meer los wanneer je er eenmaal aan begonnen bent. Wieg beschrijft het absolute dieptepunt van zijn leven zó treffend; veel triester, gedeprimeerder en uitzichtlozer kan bijna niet. Het is vooral deze echtheid die het werk de moeite van het lezen waard maakt.
Zoals Gepetto een houten pop maakte die in een jongetje van vlees en bloed veranderde, zo vakkundig brengt Rogi Wieg de twee depressieve personages die in Kameraad scheermes tot leven. Het ene personage, Jonathan Finkel, is een bekend kunstenaar die begonnen is met het optekenen van zijn herinneringen nadat hij in de gevangenis is beland voor de moord op zijn ex-vrouw Sofia. Het andere personage is een naamgenoot van de auteur, de Kleine Wieg.
De levens van Finkel en Wieg lopen tot aan een bepaald punt parallel. Dit gedeelte wordt verteld door Finkel. Pas vanaf het moment dat Wieg zich ermee gaat bemoeien, moet de lezer goed opletten. De levens van de mannen lijken namelijk zo veel op elkaar dat verwarring haast onvermijdelijk is. Maar Pinokkio is geen houten pop meer, hij is tot leven gekomen. En hij beleeft een geschiedenis die helemaal afwijkt van die van zijn schepper.
Jonathan Finkel is geveld door een major depression. ‘Een dergelijke depressie is theoretisch de diepste die er op de wereld bestaat.’ In het geval van Finkel is geen psychiater, medicijn of opname hiertegen opgewassen. Het enige dat overeind blijft in het wereldbeeld van Finkel is de diep gewortelde wens om dood te gaan en dood te zijn. Dit uit zich in het voortdurend nadenken over en najagen van de dood.
De roman is het verslag van talloze opnames, veelvuldig medicijngebruik – om de suïcidale neigingen te onderdrukken -, het falen van de psychiatrische instellingen en het immense leed van Jonathan om het niet mogen of kunnen zien van zijn dochter. Toch weet Wieg deze zware kost met de juiste dosis humor te brengen. Zo zijn de dialogen tussen Finkel en zijn zoveelste psychiater Abraham de Pakker erg grappig. ‘Ik ben op de hoogte van dit verhaal. Maar nu moet je opdonderen. Ik krijg over vijf minuten een psychoot op bezoek die zijn hele familie heeft uitgemoord.’ Hoe serieus moet je een psychiater nemen die dit soort uitspraken doet?
De strijd die Finkel strijdt, is die tussen het verlangen naar de dood en de werkelijkheid die leven heet. Ook in het wereldberoemde verhaal van Collodi staat de strijd tussen het verlangen en de werkelijkheid centraal. Pinokkio wil graag een echt jongetje zijn, maar is en blijft een houten pop. Met deze afwijking moet hij leren leven. Ook Finkel en Wieg moeten hun eigen belemmeringen overwinnen.
Als de toch wel sympathieke Finkel van zijn zelfmoordneigingen af lijkt te zijn, haalt de lezer opgelucht adem. Wanneer hij in de gevangenis is beland, gaat het al een tijdje beter met Finkel: hij kan weer voor zichzelf zorgen en daar is hij terecht trots op. ‘Ik heb alles overleefd. Mijn depressie, mijn huwelijk, mijn opnames in gekkenhuizen, de scheiding van mijn vrouw en kind, een moord. Ik heb twee serieuze zelfmoordpogingen overleefd. Waarschijnlijk ben ik dus niet stuk te krijgen. En ik zal me in de toekomst nooit en te nimmer laten vellen. Ik ben een oerwoudmens.’
De lezer kan zich aan het begin van het boek nog afvragen of hij met een roman te maken heeft, maar wanneer Finkel en Wieg een ander leven blijken te leiden, wordt duidelijk dat het verhaal meer is dan het verslag van een zelfmoordenaar die zijn depressie verwerkt. Hoewel deze gelaagde structuur Kameraad scheermes zeker een extra dimensie geeft, is het verhaal op zich indrukwekkend genoeg om door een groot publiek gekend te worden. Het hele boek door kun je het idee niet van je afzetten dat je niet zomaar een roman aan het lezen bent, dat er iemand is die al die verschrikkingen echt heeft doorstaan. Gaandeweg groeit je bewondering voor de auteur, de man die de ergste depressie te boven kwam.
Het auteursrecht berust bij de respectieve auteurs van de teksten op Recensieweb.
