Liefde ten onder aan geschiedenis
door Joris van der Meer, 6 december 2005
De sfeer die Kruithof in deze historische roman oproept heeft zo nu en dan iets weg van een lokaal amateurtoneel. Waar voor de Shakespeare-opvoering de mensen van de grime wel degelijk hun best gedaan hebben, maar uiteindelijk toch moeten zien hoe Hamlet slager Theo blijft en dat Ophelia niet van buurvrouw Rita te onderscheiden is. Een verhaal geloofwaardig in een ver verleden laten afspelen is moeilijk en lijkt iets voor de groten der literatuur. Dat Kruithofs poging allerminst mislukt is, is voornamelijk te danken aan zijn mooie, constante schrijfstijl en zijn vertrouwdheid met de geschiedenis van de zestiende eeuw.
Schildersverdriet is een liefdesgeschiedenis ten tijde van de Tachtigjarige Oorlog (de Opstand voor jongeren). Het vertelt het verhaal van de Brugse schilder Adriaen en zijn vrouw Bregje. Hun geluk lijkt volledig, tot langzaam de religieuze en politieke woelingen tot hun leven doordringen. De Reformatie vindt ook in Brugge haar medestanders. De gelovige Bregje raakt ook betrokken bij de hervormers, maar Adriaen blijft loyaal aan de oude kerk. Hun keuze voor verschillende partijen heeft aanvankelijk geen invloed op de liefde tussen de schilder en zijn vrouw, maar de Brugse samenleving is minder ruimdenkend. Het echtpaar wordt – mede door onhandigheid van de schilder zelf – door inquisiteurs bruut van elkaar gescheiden. De lezer volgt het verhaal daarna afwisselend vanuit Adriaens en Bregjes perspectief. Elkaar dood wanend gaan beiden huns weegs om uiteindelijk tegelijk in het door de Spanjaarden belegerde Naarden vast te komen zitten. Als de Spaanse troepen tot de aanval overgaan, volgt er een gewelddadig slotakkoord.
Kruithofs vertelling wordt gedragen door de geschiedenis van de zestiende eeuw. Hiermee zitten we echter wel gelijk op een kwetsbare plek van dit boek. De balans tussen geschiedenis en verhaal valt meestal uit in het nadeel van dat laatste. Het is veelal niet een verhaal tegen de achtergrond van de geschiedenis, maar omgekeerd. Kruithof werkt ambachtelijk, maar het resultaat is niet overal meeslepend. De personages komen niet volledig uit de verf en zijn wat onnatuurlijk door hun voortdurende preoccupatie met de grote politieke en religieuze thema’s die tijdens de zestiende eeuw speelden. De oorlog woedde hevig en zal niemand onberoerd hebben gelaten, maar de figuren in deze roman zijn, vooral in het eerste deel, te weinig met knellende laarzen of jeuk aan de kont bezig om echt mensen te worden.
Het tweede deel en de ontknoping vormen de beste gedeelten van het boek. De mogelijkheid van een weerzien van de twee hoofdpersonen wekt nieuwsgierigheid en houdt de lezer bij het verhaal. Het eerste deel ontbeert eenvoudig deze spanning en is ietwat gekunsteld, maar dat vergeet je al snel wanneer het boek snelheid krijgt en je wordt meegevoerd naar een emotionele apotheose.
Het auteursrecht berust bij de respectieve auteurs van de teksten op Recensieweb.
Het voortbestaan van Recensieweb mogelijk maken? Steun ons.
