Khalid Boudou
De President
(2005)
Rothschild & Bach
224 pagina's
€ 17.50
ISBN 9789049950019
Steun Recensieweb en koop dit boek bij Athenaeum (24-uurslevering)
oordeel
(2/5)
andere recensies
Aanklacht, maar waartegen?
door Erik de Bruin, 10 januari 2006
Khalid Boudou, schrijver van de succesvolle en verfilmde roman Het schnitzelparadijs (2001), publiceerde onlangs zijn tweede roman: De President. Wie zijn vorige boek kent of de verfilming ervan heeft gezien, weet dat Boudou zich in het hoekje van de komische schrijvers bevindt. Een moeilijk genre. De President is, net zoals zijn voorganger, geestig. Maar ditmaal zet Boudou hoger in en waagt zich aan ‘engagement’. De President is namelijk op dezelfde leest geschoeid als Jerzy Kosinski’s Being There waarin de dwaze tuinman Chance Gardiner per ongeluk furore maakt als Amerikaans politicus en het uiteindelijk tot president lijkt te schoppen. Het boek van Boudou is geen kopie. Eerder lijkt hij verder te willen gaan waar Kosinski eindigde: een nitwit heeft het inderdaad tot president geschopt. Met alle gevolgen van dien.
Joesoef, een illegaal die zijn dagelijks brood verdient met aspergesteken, ontwaakt uit een coma. Rond zijn bed heerst een hallelujastemming, want De President van Zapland is weer ontwaakt. President? Inderdaad. Iedereen om hem heen zegt het, maar Joesoef kan zich niets herinneren en weet niet hoe hij zich onder deze omstandigheden moet gedragen. Als hij het ziekenhuis verlaat, wordt hij door zijn ministersploeg onmiddellijk weer aan het werk gezet: werkbezoeken, speeches, vergaderingen volgen elkaar in rap tempo op. De President heeft succes. Uit de massa’s reacties op zijn website blijkt dat Joesoef in heel Zapland op handen wordt gedragen. Maar in tegenstelling tot Kosinski’s anti-held laat Joesoef zich niet overrompelen en in verlegenheid brengen door de plotselinge aandacht. Juist niet. Hij geniet ervan en merkt al snel dat de Zaplanders aan zijn lippen hangen nog voordat hij zijn mond open trekt. Zijn gave wekt bij hem een onbeheersbare lust naar macht en hij laat zijn honger door niemand beteugelen.
Je kunt er niet omheen. Met dit boek wil de schrijver op een kluchtige manier iets kwijt over de ‘nieuwe politiek’ en ‘Haagse bakerpraatjes’, maar hoe hard je ook zoekt, nergens wordt echt duidelijk wat het statement van Boudou eigenlijk is. En dat is pijnlijk. Eerste vereisten van een klucht zijn toch ondubbelzinnigheid en effectiviteit. In plaats daarvan is het verhaal chaotisch, onoverzichtelijk en onnodig complex: karakterloze personages worden voorgesteld maar zijn binnen de kortste keren verdwenen, typografische grapjes worden tot vervelens toe herhaald en de alwetende verteller laat zich in zijn relaas over De President steeds verder meevoeren door zijn eigen beslommeringen en blijft zichzelf vergeefs tot de orde roepen. Aanvankelijk denk je dat daar iets achter zit, maar uiteindelijk heeft hij geen echte functie, en daardoor gaat veel van het komische effect verloren. Na de zoveelste interruptie van de verteller besluit je zijn monoloog maar voor lief te nemen en zijn tekst over te slaan. Voordeel: vanaf dat moment vlieg je door De President heen (de uitgever mag deze quote lenen voor op de herdruk).
Boudou is voor zijn vorige boek geroemd om zijn flitsende stijl en scherpe dialogen en dat is niet onterecht. Hij is soms écht grappig. Deze vond ik persoonlijk wel sterk: tijdens een televisieshow wordt er een rode spot op een dame met rood haar gericht. De President snapt er niets van:
‘“Is dat de koningin?” vroeg De President onhoorbaar aan de Spanjaard.
“Nee, Zapland is een republiek. Dat is je vrouw.”’
Zoiets is leuk. Eén of twee keer, maar De President is met heel veel van dit soort grappen too much en vooral too much van hetzelfde. De stijl van Boudou stuitert, maar na honderd pagina’s snak je toch naar het verhaal dat achteraf blijkt te ontbreken. Zonder vorm geen inhoud, hoort men wel eens zeggen, maar zonder inhoud wordt alleen vorm wel erg vervelend. Dat maakt het boek niet meteen tot een mislukking. Boudou blijft een belofte, maar moet leren zijn tomeloze stijl wat meer onder controle te krijgen. Ik haak weer in als hij wat meer is uitgeraasd.
Het auteursrecht berust bij de respectieve auteurs van de teksten op Recensieweb.
Het voortbestaan van Recensieweb mogelijk maken? Steun ons.
