Stipo Jeleč
Als jij kon kruipen in mijn huid
(2006)
Vassallucci
300 pagina's
€ 17.50
ISBN 9050008550
oordeel
(3/5)
Opgroeien tussen oorlogsgeweld
door Suzanne Verkoren, 29 maart 2006
Een internaat in Zagreb, Kroatië, vormt het decor van Als jij kon kruipen in mijn huid, het debuut van acteur en theatermaker Stipo Jeleč (1976). Vier jongens, Kikker, Pompoen, Boris en de ik-figuur – die naamloos blijft in het verhaal en door zijn vrienden Pik genoemd wordt – komen elkaar aan het begin van het schooljaar tegen. Ze zijn alle vier nieuw op het internaat en raken bevriend. Rond de tijd waarin het verhaal zich afspeelt – begin jaren negentig – breekt de oorlog uit in voormalig Joegoslavië. De ik-figuur zoekt daarop contact met zijn ouders, maar ontvangt van hen geen teken van leven.
Dit geldt voor meer leerlingen op het internaat. Maar afgezien daarvan is de oorlog alleen op de achtergrond aanwezig. Af en toe klinkt de oorlog in de verte, en als het luchtalarm afgaat moeten de leerlingen van het internaat de schuilkelder in. De hoofdpersonen doen dat echter niet, maar gaan juist naar buiten om door de verlaten straten rond te lopen. De jongeren proberen niet stil te staan bij de oorlog en gedragen zich gewoon zoals alle pubers: ze gaan naar school, maken vrienden, ze gaan naar de disco, ze hebben hun eerste seksuele ervaringen, ze praten, lachen, drinken, roken, enzovoort. De lezer wordt zo meegesleept in de belevingswereld van zestienjarigen, waarin veel normaal lijkt, maar de dingen toch bepaalt niet zijn zoals ze horen.
Want in het groepje vrienden waart de dood rond. Niet als gevolg van oorlogsgeweld, maar door een aantal andere tragische gebeurtenissen worden enkelen van de vrienden uit het leven weggerukt. De jongeren worden geconfronteerd met ziekte, verlies, verdriet en afscheid. Vooral de hoofdpersoon krijgt het zwaar voor zijn kiezen; hij verliest verschillende dierbaren. Hij neemt de zorg voor hen, na hun overlijden op zich; hij bezoekt de begraafplaats waar hij zijn verloren dierbaren vertelt over zijn leven en over wat er is veranderd sinds zij er niet meer zijn.
Ook voor een aantal andere mensen – die nog wel in leven zijn – neemt hij de zorg op zich. Voor zijn zus bijvoorbeeld, die met haar pasgeboren zoontje het oorlogsgeweld en tegelijk ook haar man is ontvlucht en naar Zagreb toe is gekomen. En voor de kleine Amir, een jong zigeunerjongetje dat door zijn ouders in de steek is gelaten en op zichzelf is aangewezen. Ze raken bevriend. Jeleč beschrijft de vriendschap met Amir op een vrolijke en ontroerende manier. De hoofdpersoon helpt Amir om een nieuw leven op te bouwen. Hij vindt een nieuw thuis voor de jongen en raakt hem daardoor zelf weer kwijt.
Ondanks de vele tragische en aangrijpende gebeurtenissen, vervalt het boek niet in overdreven sentimentele passages en dat siert het verhaal. Het gedeeltelijk autobiografische debuut Stipo Jeleč, geboren in Bosnië, zat begin jaren negentig zelf op een internaat in Zagreb is vaak eerder nuchter van toon.
Als jij kon kruipen in mijn huid is bovenal een ambitieus debuut. De schrijver wil de oorlog in het verhaal verweven met het leven van de jongeren dat gewoon doorgaat. Hij wisselt daarom in dit decor op inventieve wijze verschillende stijlen en perspectieven af en vermengt bovendien soms proza met poëzie. Nadeel van deze aanpak is dat het soms wat fragmentarisch aandoet. De lezer wordt op afstand gehouden. Wat dat betreft is Jeleč niet helemaal in zijn ambitie geslaagd. Dit neemt echter niet weg dat Als jij kon kruipen in mijn huid wel een teder en ontroerend boek is geworden.
Het auteursrecht berust bij de respectieve auteurs van de teksten op Recensieweb.
Het voortbestaan van Recensieweb mogelijk maken? Steun ons.
