Pieter Toussaint
Vliegfiets
(2006)
Cossee
192 pagina's
€ 18.90
ISBN 9789059361041
bij Athenaeum Boekhandel
(24-uurslevering)
oordeel
(3/5)
andere recensies
‘Niets mooier dan het falen’
door Joris van der Meer, 5 mei 2006
Wel eens van een DCI gehoord? Nee? Dat is een uitvinding die de wereld verandert. Een ‘Direction Changing Invention’. Een uitvinding die een waterscheiding betekent tussen de tijd ervoor en erna. Voorbeelden zijn er te over. De kruiwagen natuurlijk, maar ook het polshorloge en de verrekijker zijn vindingen die het leven voor altijd hebben veranderd. Het is arbitrair om te bepalen welke uitvinding het belangrijkst is geweest, zoals ook de bovenstaande selectie aanvechtbaar is.
Ytze, de hoofdpersoon van De Vliegfiets, onttrekt zich aan deze discussie door zich niet op de geslaagde uitvindingen te richten, maar op die ontwerpen en producten die het wel in zich hadden een DCI te worden, maar het desalniettemin niet redden. Waarom werd het VHS, terwijl Video 2000 kwalitatief beter was? Waarom werd de verbrandingsmotor een succes terwijl de elektromotor ook allang ontwikkeld was? Het thema van mislukking vormt het dragende deel van de nieuwe roman van Pieter Toussaint. De roman bezingt de schoonheid van het falen. Het falen lijkt in deze roman een doel op zich te zijn. Een doel dat best wel eens noodlottig zou kunnen blijken.
‘De sluis doemde op […], de uitgang van het doolhof waarin ik had rondgerend. Ik ging op de bank zitten, kijkend naar het zwarte water dat onzichtbaar was op een enkel licht na dat er in weerspiegelde. Je erin laten zakken, het koude water dat je lichaam omklemt, als de hand van iemand die van buiten komt. Ondergedompeld in het zwarte nat verdrinkt al het leven. Het schijnt niet eens onaangenaam te zijn: hallucinaties, warme waanbeelden, berustende ontspanning.’
Ytzes leven staat in het teken van uitvinden en mislukken. Samen met zijn broer Vincent richt Ytze zich, in de voetsporen van hun grootvader, op het uitvinden. Vincent is de bouwer en Ytze de rekenmeester. Altijd enigszins in de schaduw van zijn oudere broer ontwikkelt Ytze zich tot een wat introverte denker. De broederschap komt net op een hoogtepunt als een van de projecten van de broers uitloopt op een fiasco met verstrekkende gevolgen. Steeds meer wentelt Ytze zich in het mislukken, tot hij ook de studie van ‘technische mislukkingen’ oppakt.
‘Niets mooier dan het falen,’ zegt de professor van Ytze. Ytze kiest voor de studie van de potentiële DCI’s. Het lijkt het enige te zijn dat telt voor Ytze. De studie en zijn latere werk bij zijn professor Bavinck brengen Ytze terug naar zijn jeugd en verder. De sleutel van de geschiedenis van mislukken lijkt te liggen bij het mapje met schetsen van zijn grootvader. Ytze gaat op zoek naar zijn grootvaders bedoelingen, maar die lijken hem alleen maar meer te doen falen. De situatie lijkt steeds reddelozer te worden voor Ytze, totdat het verrassende slot de lezer een bijzonder inzicht geeft.
Mislukken en slagen liggen dicht bij elkaar. Toussaint is geslaagd in zijn verhaal over mislukking. Hij hanteert een prettige, eenvoudige stijl die vloeiend leest. Het verhaal maakt weinig onnodige omzwervingen. Dit is helaas ook een nadeel. Toussaint houdt het verhaal aan een erg kort lijntje en permitteert zich weinig omlijsting van het verhaal. Het leest daardoor af en toe als een script voor een film. De vertelling is echter sterk genoeg om de lezer te boeien en te voeren naar een geslaagde finale.
Het auteursrecht berust bij de respectieve auteurs van de teksten op Recensieweb.
