Hella de Jonge
Los van de wereld
(2007)
Balans
240 pagina's
€ 15.00
ISBN 9789050188883
Steun Recensieweb en koop dit boek bij Athenaeum (24-uurslevering)
oordeel
(3/5)
andere recensies
De doden bepalen het leven
door Eveline Vink, 5 juni 2006
Bekende Nederlanders die een boek over hun leven (of erger: hun nare jeugd) schrijven, worden door mij over het algemeen met scepsis benaderd. Wil zo’n boek het lezen waard zijn, dan moet het eigenlijk niet uitmaken dat de auteur bekend is.
De naam en het gezicht van Hella de Jonge zal misschien niet iedereen bekend voorkomen, haar familie des te meer: vader Eli Asser, moeder Eva Asser-Croiset, man Freek de Jonge. Hella schreef een boek waarin ze zich beklaagt over haar ouders, en haar man de hemel in prijst. Oh oh, als dat maar goed gaat.
Los van de wereld begint met de begrafenis van Hella’s moeder. Haar oudere zus houdt een speech waarin ze Hella het overlijden van hun moeder verwijt en Hella rent in blinde hysterie de zaal uit. Dat ze met geen van beide ouders een goede band had, en met broer en zus evenmin, wordt al snel duidelijk. Het verhaal rond de begrafenis wordt afgewisseld met stukjes jeugdherinneringen, die als plotselinge hallucinaties op komen zetten en net zo snel weer verdwijnen. Deze opzet werkt verwarring in de hand. Enerzijds schept dat een goed beeld van de labiele toestand van Hella op dat moment. Anderzijds stoort het dat De Jonge’s amateuristische taalgebruik de magie van die verwarring nu en dan bruut doorbreekt. Al gauw blijkt dat we niet te maken hebben met een virtuoos woordkunstenaar.
Tijdens de tweede wereldoorlog zaten Hella’s joodse ouders ondergedoken, veel familieleden en vrienden zijn gedeporteerd. De gaten die de jodenvervolging geslagen had, waren diep. Geen enkel leed zou het hunne ooit kunnen overtreffen, en niets zou goed kunnen maken wat zij meegemaakt hadden. Deze emotionele schade had grote gevolgen voor de sfeer waarin Hella opgroeide.
‘Het leek wel of wij ook moesten voelen wat het betekende om niet te mogen bestaan.’
De onmacht van haar ouders om zich over hun eigen leed heen te zetten, gaat ver. Wanneer de baby van Hella en Freek overlijdt, krijgt haar moeder geen woord van medeleven over haar lippen. Zoveel pijn als zij heeft geleden, zal Hella nooit voelen. Sterker nog, door haar kleinkind te ‘laten overlijden’, brengt Hella haar moeder nog meer schade toe. Eigenlijk is alles wat Hella (als kind al) overkomt, een aanval van de dochter op haar moeder. Gat in haar hoofd gevallen? Hoe kon ze haar dat aandoen, nu zaten ze weer heel de middag bij de dokter!
Toen Hella Freek leerde kennen, begreep ze eindelijk hoe het voelt als iemand je niet constant als vijand benadert. Freek zág tenminste dat ze uit liefde en goede bedoelingen handelde, en hij leerde haar mensen te vertrouwen.
Dit boek van Hella de Jonge is een duidelijk voorbeeld van iemand die haar kant van het verhaal wil vertellen, en hierna waarschijnlijk nooit meer een boek schrijft. Tijdens het lezen zat ik stiekem alsmaar te wachten tot het moment kwam dat van belang werd dat de hoofdpersonen bekend zijn. Dat moment kwam niet, het verhaal zou zichzelf ook zonder grote namen prima redden.
Los van de wereld is geen literair hoogstandje, de taal is mager. De opzet met de warrige wisselingen tussen heden en verleden is wel grotendeels geslaagd, en het verhaal is boeiend. Het maakt overpeinzingen los over tweede generatie oorlogsleed in het algemeen, en in die zin ontstijgt het zijn genre ‘waargebeurde levensverhalen vol ellende’ enigszins. Ieder die zich wil inleven in hoe oorlogstrauma’s aan een naoologse generatie doorgegeven worden, kan ik dit boek aanraden.
Het auteursrecht berust bij de respectieve auteurs van de teksten op Recensieweb.
Het voortbestaan van Recensieweb mogelijk maken? Steun ons.
