Harmen van Straaten
Luchtacrobaten
(2006)
Uitgeverij 521
255 pagina's
€ 17.90
ISBN 9049970222
oordeel
(1/5)
Schoenmaker, blijf bij je leest
door Eveline Vink, 15 juni 2006
Een verstandelijk gehandicapte lilliputter die dolgraag naar de hemel wil, een postzegelverzamelende bordeelhoudster die dagelijks proef ligt in haar grafkist, een deur-aan-deur verkoopster van voorverpakte worst die zich ‘van de grond af opnieuw laat opbouwen’ om daarna deur-aan-deur make-upverkoopster te worden; dit zijn slechts enkele van de absurde personages die de roman Luchtacrobaten bevolken.
Drie bedrijfjes in een drooggevallen rivierbedding ‘ergens in Amerika’ vormen het decor voor de buitengewone levens van een dozijn zonderlingen. Het Daredevil Flying Circus, dat na enkele ongelukken met dodelijke afloop wat te klagen heeft over de publiekstoestroom. Il Paradiso Perduto, een oude raderboot die als pension dienst doet sinds hij strandde in de droogte, en The White House, het bordeel.
Een verhaal dat overstroomt van excentrieke mensen en vreemde situaties kan veel leesplezier opleveren, wanneer het uitgewerkte personages, een sterk plot en eventueel een onderliggende boodschap heeft. Humor kan een extra dimensie geven, maar mag niet het enige bestanddeel zijn. Wanneer een goed plot mist en de hoofdpersonen als karikaturen neergezet worden, is een boek vol rariteiten weinig meer dan een lange reeks achter elkaar geplakte moppen. Tot die laatste categorie behoort ook Luchtacrobaten.
Hoe vindingrijk sommige persoonlijkheden ook samengesteld zijn, de tweedimensionale hoofdpersonen lijken regelrecht te zijn weggelopen uit een flauwe Hollywood-tienerkomedie. Het principe less is more is Van Straaten volkomen onbekend, grappen volgen elkaar zonder enige subtiliteit in hoog tempo op.
‘“Mijn excuses mevrouw, komt u binnen. We hebben hier een sterfgeval.”
“Toch niks ernstigs?”’
Vooral het gedeelte waarin het levensverhaal van Ron verteld wordt, de ondraaglijk stinkende psychopaat die in een Nissan woont en als dagbesteding kuilen graaft in de startbaan van de vliegschool, kan een inspiratie zijn voor de bedenkers van de volgende American Pie of Scary Movie. Misschien nog wel slechter is het hoofdstuk waarin de prinsessen Gracia van Monaco en Diana van Wales (beide opgeroepen uit de dood tijdens een séance) elkaar de tent uit vechten, omdat Gracia huist in het zwarte lichaam van bordeelhoudster Mama Rosie, en ze liever met Diana ruilt voor het witte, opgelapte lijf van de make-upverkoopster. De functie van deze scène ontgaat me volledig, het verhaal zwabbert stuurloos verder naar een voorspelbaar einde.
Is er dan niets goed aan dit boek? Als je zin hebt in een avondje galgenhumor zonder diepere betekenis, maar de benodigdheden hiervoor (vrienden, bier) even niet bij de hand hebt, kunnen Van Straatens dolle vondsten je wellicht bekoren. De hoop die de hoofdpersonen blijven koesteren ondanks de totale uitzichtloosheid van hun situatie heeft nu en dan ook haar charmes, en origineel taalgebruik sijpelt mondjesmaat tussen de dijenkletsers door. Maar dit samen is zeker niet voldoende om het boek nog te redden.
Harmen van Straaten kennen we vooral als illustrator en schrijver van succesvolle kinderboeken. Luchtacrobaten is zijn literaire debuut. De vraag rijst wat Van Straaten ertoe bewoog een roman voor volwassenen te gaan schrijven. Verveling met de tekeningen en de jeugdliteratuur, hang naar een groter publiek? Zoals schrijvende journaalpresentatoren of acterende cosmetisch chirurgen met de verbreding van hun werkveld niets van kwaliteit aan hun cv (of het culturele erfgoed) toevoegen, was ook de overstap van Harmen van Straaten onverdeeld onverstandig. Schoenmaker, blijf bij je leest.
Het auteursrecht berust bij de respectieve auteurs van de teksten op Recensieweb.
Het voortbestaan van Recensieweb mogelijk maken? Steun ons.
