Recensieweb. Nieuwe literatuur. Nieuwe gidsen.

nieuwste recensies

Puin ruimen

door Judith Mulder, 26 juni 2006

Is het verrijkend om in twee verschillende culturen op te groeien, of leidt het alleen maar tot verwarring? Dit bekende thema in de literatuur is door Giselle Ecury in haar semi-autobiografische debuutroman Erfdeel. Zoektocht naar een vader opnieuw uitgewerkt.

Als dochter van een Arubaanse vader en een Nederlandse moeder groeide Ecury op in de rijkdom van twee verschillende culturen, waar zij nog altijd met warme gevoelens aan terugdenkt. Zo verrijkend als dat voor Ecury was, zo verwarrend is het voor Carmen, de hoofdpersoon uit Ecury’s roman.

Carmen Gonzales brengt haar eerste levensjaren op een van de eilanden in de Caribische zee door. Als haar vader met de noorderzon vertrekt, verlaten ook Carmen en haar moeder het eiland. In Nederland bouwen zij een nieuw bestaan op, waarbij het verleden doodgezwegen wordt. Haar vader geeft haar geen antwoord op de vraag waarom hij zomaar en voorgoed vertrokken is. Maar al snel wordt het de lezer duidelijk dat de vader zelf niet kon wennen aan de tegenstellingen, waarvan hij gehoopt had dat ze zouden samenvloeien in één land, één leven. De koude polders en de zwoele ritmes kunnen in het huwelijk van Carmens ouders niet verenigd worden.
‘Spoedig zou het kind zien dat haar ouders uit twee werelden kwamen, waartussen zij geen brug kon slaan. Had ze niet bij herhaling gekeken van de vader naar de moeder, nadenkend en niet-begrijpend? Ze zou een van hen tweeën tot voorbeeld nemen, wetende dat ze daarmee de ander tekort zou doen.’
In het belang van het kind heeft hij haar achtergelaten, om te voorkomen dat ze tussen wal en schip zou raken. Alle goede bedoelingen ten spijt, groeit Carmen op als een drenkeling op volle zee. Het onverwerkte verdriet van een vaderloze jeugd wreekt zich als zij later getrouwd is met Paul. Haar man bekommert zich alleen om het zeker stellen van zijn toekomst, om zakelijke contacten met bobo’s en om materiële zaken, terwijl Carmen rust en vertrouwen probeert te vinden. Immers: ‘de eerste episode uit mijn leven moet eerst afgesloten worden. Ik moet puin ruimen voordat ik kan gaan bouwen aan mijn toekomst.’ Dit clichématige en beladen gegeven wordt door Ecury in een eenvoudige en lichtvoetige stijl uitgewerkt. Maar het verhaal dendert maar door. Als lezer krijg je geen tijd om op adem te komen, met als gevolg dat je niet echt bij het verhaal betrokken raakt. Carmen lijkt haar hele leven geen koers te kunnen houden, noch aan het verleden, noch aan de toekomst wordt gebouwd. Zeker ook omdat zij en Paul geen kinderen kunnen krijgen. Op schrijnende wijze wordt het uiteengroeien van het stel duidelijk, als Paul weer voor een exclusief zakenreisje weg is, terwijl Carmen in haar eentje diverse vruchtbaarheidsonderzoeken ondergaat. De verwijten en onderhuidse spanningen worden treffend weergegeven in scherpe dialogen waarin de distantie steeds zichtbaarder wordt. De problemen stapelen zich op, waardoor het ware RTL4-woensdagavonddramagevoel je niet langer kan ontgaan. Voordat Carmen kan gaan ‘puin ruimen’ buitelt het ene na het andere ellendige element over haar heen: een slecht huwelijk, haar kinderloosheid, het verlangen naar haar roots en vooral ook naar haar vader. Bovendien is het te veel geconstrueerde ellende. Te toevallig, ook. Want de jonge, gehuwde Carmen ontmoet op een verjaardag Clara van Schoonhoven, een gevierd sopraanzangeres. Wat bindt deze twee vrouwen? Hun beider kinderloosheid? Of weten beiden wat het leven met verlies is? Voordat zich een nauwe vriendschap heeft kunnen ontwikkelen, wordt Carmen duidelijk dat – jawel – Clara en Benedicto, Carmens vader, elkaar gekend hebben. Tijdens een tournee in Wenen hebben zij een nauwe vriendschap van wederzijdse bewondering ontwikkeld. En weer zeg ik: het is toevallig. Het is té toevallig. Veel ellende dus in een wereld waar het toeval – of heet dat het lot? – een belangrijke plaats inneemt. De gedachte dat het toeval bepaalde zaken in een ander daglicht kan zetten houdt mij op de been, anders zou ik zelfs als lezer al bezweken zijn onder zo veel rampspoed.

Het auteursrecht berust bij de respectieve auteurs van de teksten op Recensieweb.

Het voortbestaan van Recensieweb mogelijk maken? Steun ons.

Dit artikel is geprint van Recensieweb - www.recensieweb.nl.

Het auteursrecht berust bij de respectieve auteurs van de teksten op Recensieweb.
Het voortbestaan van Recensieweb mogelijk maken? Steun ons.