De appel valt niet ver van de boom
door Maartje Kunnen, 5 augustus 2006
Het verleden van de eigen familie is voor veel mensen een erg belangrijk gegeven. Het is een eerste aanknopingspunt om te achterhalen waar je zelf staat. Als je maar weinig weet over je familie en je krijgt de kans om eens flink te gaan graven in de historie die het dichtst bij jezelf staat, dan doe je dat. Dat overkomt Martha, een wat naďeve vrouw van begin vijftig, als zij na het overlijden van haar tante de villa ‘Bel Air’ in de landelijke omgeving rondom Arnhem erft. Er is door de jaren heen weinig veranderd in het huis waar ze is opgevoed door haar oma en tante. Haar ouders zijn omgekomen bij een vliegtuigongeluk toen zij negen jaar oud was. De herinneringen die ze aan hen heeft, zijn erg gekleurd door haar oma en tante bij wie ze zich nooit helemaal thuis heeft gevoeld. Martha – ontwerpster van textiel en behang – besluit weg te gaan uit Amsterdam om in elk geval voorlopig haar intrek te nemen in Bel Air.
Zodra ze zich heeft gevestigd in haar ‘ouderlijk’ huis, meldt zich via e-mail een oudere dame om haar te condoleren met het verlies van haar tante, die ze ‘mijn zusje’ noemt. De dame heet Nina en beweert in de oorlog als pleegkind bij Martha’s familie gewoond te hebben. Voor Martha is dit een onbekend verhaal en ze gaat op onderzoek uit. Ze vindt een foto waar Nina op staat en een schilderij van haar dat gemaakt is door haar opa. Ook de antiquair verderop in de straat kan zich Nina nog wel herinneren: een meisje dat veel te mooi voor hem was, zoals hij zelf beweert. Nina schrijft dat ze op achttienjarige leeftijd door Martha’s grootvader het huis uit werd gezet, omdat ze zwanger was en haar kind niet wilde laten weghalen. Martha wordt erg nieuwsgierig naar deze zoon van Nina, haar vermeende halfbroer.
Tot zover heeft het boek veel weg van een familiekroniek. Het is boeiend om samen met de hoofdpersoon cruciale zaken uit het verleden van haar familie te ontdekken. Ook is het boek een ode aan de natuur; met veel liefde wordt de tuin van het huis beschreven, die onder Martha’s groene vingers helemaal opbloeit. Dan echter doet de insluiper uit de titel zijn intrede en krijgt het boek thrillerachtige trekjes. Martha hoort op een nacht iemand een bad nemen in haar huis. Wanneer ze eindelijk durft te gaan kijken, zijn er alleen nog wat stoomwolken te zien. De politie houdt ze erbuiten, ondanks dat ze steeds opnieuw sporen van de insluiper vindt en er dingen uit het huis verdwijnen of verplaatst worden. Wat mij betreft doet dit thrillerachtige element afbreuk aan het verhaal. Het leidt tot een ontknoping die iets te veel door toevalligheden aan elkaar hangt. Graag had ik meer roman- en minder thrillerelementen gezien.
De insluiper is zonder meer een spannend verhaal waarmee je je een paar uurtjes goed kunt vermaken. Er worden interessante vragen opgeroepen. Wat krijg je mee van je ouders? Kunnen denkbeelden en gevoelens van de ouders in de kinderen postvatten? En zetten de kinderen uiteindelijk voort wat hun ouders begonnen zijn?
Tussen de regels door lees je dat Martha’s verlangen naar seks tijdens haar zelfverkozen eenzaamheid toeneemt. Op een openhartige manier beschrijft Sauwer de totale splitsing van verstand en gevoel die seksualiteit teweeg kan brengen. De personages en hun emoties zijn levensecht en de spanning wordt goed opgebouwd, alleen is de samenloop van omstandigheden nogal vergezocht. Ik vind het jammer dat er naar een onwaarschijnlijke plot wordt toegewerkt, terwijl er daarbuiten genoeg ingrediënten in het verhaal zitten om het boeiend te houden. Die worden alleen niet voldoende uitgewerkt. Uiteindelijk blijf je zitten met allerlei losse eindjes.
Een aantal personages wordt kort geďntroduceerd, waarna er niets meer van hen wordt vernomen. Zo maken we kennis met een oude schoolvriendin van Martha, een oude vlam van de antiquair en Martha’s ex-vriend. Ik had over deze personages graag meer willen lezen, bijvoorbeeld waarom Martha en haar vriend uit elkaar zijn. Ook wordt aangestipt dat haar moeder haar dwarsfluitcarričre heeft moeten opgeven, maar het hoe en waarom krijg je niet te lezen. Ik vraag me af wat op deze manier de functie is van deze introducties. Het is een erg vermakelijk verhaal, maar op het einde blijf je met een nogal onbevredigd gevoel zitten.
Het auteursrecht berust bij de respectieve auteurs van de teksten op Recensieweb.
