Recensieweb. Nieuwe literatuur. Nieuwe gidsen.

nieuwste recensies

Emotieloze geschiedenis van grote Borgkin-familie

door Senija Hodzic, 10 november 2006

Koudvuur van Manon Uphoff past in de groeiende stroom al dan niet autobiografische familieromans waarmee eerder onder anderen auteurs als Jan Siebelink succes oogstten. Net als haar collega-schrijvers komt ook Manon Uphoff met haar eigen familieverhaal. Ze groeide zelf in een grote familie op die duidelijk tot haar verbeelding heeft gesproken. In haar nieuwste boek Koudvuur gaat men op een vluchtige fragmentarische reis door de geschiedenis van een grote familie in de jaren zestig en zeventig van de vorige eeuw. Het hoofdpersonage dat de lezer door de reis leidt is Ninon, het tiende kind in een familie die uit (uiteindelijk) dertien kinderen bestaat. Een van haar oudere broers is Ferdinand, een geestelijk gehandicapte jongen die later in een inrichting geplaatst wordt. Sasja is de jongere broer van Ninon met wie ze later een goede band krijgt. Haar beide, vaak ruziënde, ouders hebben kinderen uit hun vorige relaties, maar die wonen niet langer thuis.

Het boek bestaat uit vier hoofdstukken. In het eerste hoofdstuk, ‘Sneeuw’, is Ninon nog maar een zesjarig meisje dat de wereld binnen de huismuren langzaam leert kennen. In deze periode van haar kindertijd is het vooral haar vader die door middel van spelletjes en verhaaltjes haar leven vrolijk kleurt. De moeder die voor de zoveelste keer zwanger is, blijft voor het grootste deel onbesproken. We leren haar kennen als een mooie vrouw die niet echt betrokken is bij haar kinderen, en wier enige zorg is altijd genoeg sigaretten in huis te hebben. Haar rookverslaving lijkt symbool te staan voor haar passiviteit en ontevredenheid met het leven.

In het hoofdstuk ‘Wol’ volgen we het wel en wee van Ninons halfzus Toddie, die telkens opnieuw op de verkeerde mannen valt. Een van die mannen, Leon, blijkt later zelfs een pedofiel te zijn die in een tbs-kliniek belandt.
Ninon leert zelf de mannen kennen in het derde hoofdstuk, ‘Melk’. Ze is nu dertien jaar en de lezer wordt getrakteerd op een afstandelijke beschrijving van haar ontmaagding door een Chinees. Later krijgt ze een relatie met Finn, een vriend van haar jongere broer Sasja, maar dat belet haar niet om ook met andere mannen om te gaan.

In ‘Glas’, het laatste hoofdstuk, is Ninon twintig en heeft haar studie aan een hogeschool opgegeven. Vader, die meerdere hartaanvallen heeft gehad, begint tekenen van dementie te vertonen, om dan plotseling – maar niet onverwachts – dood te gaan. De moeder, die op het laatst alleen maar kon mopperen op haar echtgenoot, blijft gebroken achter. Nu het te laat is blijkt dat ze ondanks alles van haar man hield.

De lezers die Gemis (1997) van Uphoff kennen zal het verhaal bekend in de oren klinken. Niet alleen qua inhoud lijken de twee boeken op elkaar, ook de opbouw en de schrijfstijl verschillen niet wezenlijk. Het is dan ook moeilijk in te zien wat de toegevoegde waarde van Koudvuur is ten opzichte van Gemis.
De beschrijvingen in Koudvuur zijn koud en afstandelijk, en doen aan een cameraopname denken. De personages en gebeurtenissen worden weergegeven zonder enige emotionele betrokkenheid. De familieleden worden meestal gewoon als ‘de moeder’, ‘de vader’ en ‘het meisje’ aangeduid. Dit maakt het moeilijk om je betrokken te voelen bij het gezin. Als dit de bedoeling is geweest, is het helemaal gelukt. De schrijfster weet wel goed hoe ze met een enkele opmerking een personage neer kan zetten. De kettingrokende moeder is daar een goed voorbeeld van. Maar dit is tevens een zwakte van Uphoff, want zo worden haar personages al snel in een bepaalde hoek geplaatst waar ze de rest van het verhaal in blijven. Veel diepgang krijgen ze niet.

Manon Uphoff werd in 1995 met haar verhalenbundel Begeerte, tevens haar debuut, genomineerd voor de AKO literatuurprijs. Haar roman Gemis (1997) werd genomineerd voor de Libris Literatuur prijs. In 2003 kwam ze met haar werk De vanger opnieuw op de nominatielijst van de Libris. Met Koudvuur stond ze op de zogenaamde Tiplijst (voorheen longlist) van de AKO Literatuurprijs.

Het auteursrecht berust bij de respectieve auteurs van de teksten op Recensieweb.

Dit artikel is geprint van Recensieweb - www.recensieweb.nl.

Het auteursrecht berust bij de respectieve auteurs van de teksten op Recensieweb.