Recensieweb. Nieuwe literatuur. Nieuwe gidsen.

nieuwste recensies

Houden van, ondanks alles

door Adina Mulder, 22 mei 2006

In De bekoring, de vijfde roman van Hans Münstermann, is wederom een belangrijke rol voor Andreas Klein weggelegd. Kenners van zijn oeuvre hebben in zijn vier voorgaande boeken Het gelukkige jaar 1940 (2000), Je moet niet denken dat ik altijd bij je blijf (2001), Certificaat van echtheid (2003) en de De Hitlerkus (2004) al kennis kunnen maken met Andreas. Zijn ouders, de Duitser Joachim Klein en de Arnhemse Marianne Petersen trouwden op 10 mei 1940, de dag dat de Duitsers Nederland binnen vielen. Uit dit huwelijk kwamen zeven kinderen voort , onder wie Andreas Klein.

Als de schrijver Andreas Klein met zijn zoontje thuiskomt van de bakker vertelt zijn vrouw hem dat zijn moeder plotseling is overleden. Zij stelt voor direct naar het ouderlijk huis te gaan, maar Andreas wil het slechte nieuws eerst laten bezinken. Tijdens de zwijgzame maaltijd die volgt dwalen zijn gedachten af naar het boek dat hij de afgelopen jaren trachtte te schrijven. Andreas had eigenlijk niet meer verwacht zijn boek nog af te maken. Echter, de herinnering aan een zomerdag in 1960, de dag dat zijn moeder, nota bene op zijn 13de verjaardag, haar gezin verliet, kan hem niet loslaten. Hij moet het op papier zetten en begint te schrijven.

In de rest van het verhaal komen we steeds meer te weten over de dag dat Marianne Klein-Petersen besloot haar gezin te verlaten. Andreas en zijn broers en zussen komen in de periode tussen het overlijden van hun moeder en de crematie iedere dag bijeen om de laatste dingen te regelen. In het huis waar hun moeder opgebaard ligt uiten de familieleden hun zeer uiteenlopende gevoelens, halen herinneringen op en proberen vooral te achterhalen wat hun moeder bezielde om op die ene dag in 1960 te besluiten het gezin te verlaten. Münstermann maakt goed gebruik van de karakters om de diverse emoties die kunnen ontstaan na het beleven van een dergelijk tragische gebeurtenis, te beschrijven. Zo komen zowel woede, teleurstelling, begrip als verdriet aan bod.

Heden en verleden wisselen elkaar af en worden vanuit drie perspectieven verteld. Andreas Klein, zijn moeder en een oude architect, J.C. van Epen, die door Andreas als personage in zijn boek tot leven wordt gebracht, beschrijven beurtelings hoe zij de gebeurtenissen ervaren. Vooral in het begin van het verhaal is de continue en soms zeer snelle wisseling van perspectief verwarrend. Niet altijd is duidelijk wie aan het woord is en dat komt de leesbaarheid van het verhaal niet ten goede.

Andreas beschrijft de emoties die hij voelde toen zijn moeder hem verliet, eerst het ongeloof, vervolgens de woede en het verdriet. De lezer voelt met hem mee. Münstermann zorgt er ook voor dat je begrip opbrengt voor mevrouw Klein: langzaamaan wordt duidelijk hoe ongelukkig zij in haar huwelijk was en zich een gevangene voelde in haar eigen huishouden. Je voelt de beklemming van de jaren ’50 en begrijpt haar drang om los te breken en voor het eerst in haar leven voor zichzelf te kiezen, om zich ‘te laten bekoren’. Het is knap dat Münstermann in weinig woorden de lezer bewust weet te maken van de onderhuidse spanningen en begrip oproept voor de emoties van zowel moeder als zoon, het centrale thema van dit boek.

De architect J.C. van Epen, ontwerper van de Harmoniebuurt in Amsterdam-Zuid waar de familie Klein jaren heeft gewoond, beschrijft de vlucht van mevrouw Klein. Hij kan niet begrijpen waarom zij zijn buurt wil verlaten. In een poging haar van haar vlucht te weerhouden volgt hij mevrouw Klein op de ochtend dat ze haar gezin verlaat. Ook bij hem heerst er eerst een gevoel van ongeloof. Omdat Münstermann in het begin de architect introduceert als de hoofdpersoon van het boek van Andreas begrijp je dat het de taak van de architect is om het verhaal volledig en begrijpelijk te maken. In die opzet is Münstermann echter niet geslaagd: het optreden van de architect schept voornamelijk verwarring en doet af aan de emotie die je eigenlijk bij een dergelijke tragedie zou moeten voelen.

Het auteursrecht berust bij de respectieve auteurs van de teksten op Recensieweb.

Dit artikel is geprint van Recensieweb - www.recensieweb.nl.

Het auteursrecht berust bij de respectieve auteurs van de teksten op Recensieweb.