Hans den Hartog Jager
Maltus
(2006)
De Bezige Bij
221 pagina's
€ 17.90
ISBN 9789023420729
Steun Recensieweb en koop dit boek bij Athenaeum (24-uurslevering)
oordeel
(2/5)
andere recensies
Trouw
scholieren.com
de Volkskrant
geencommentaar
HP|De Tijd: Max Pam
Oppervlakkige instincten
door Eric Bosman, 6 december 2006
Vorig jaar was Nederland in rep en roer toen er op de Veluwe een loslopende poema zou zijn gesignaleerd. De mogelijke confrontatie met een wild beest, maakte bij veel Nederlanders een instinctieve reactie los: angst. Wat te doen als men tijdens een fietstochtje op de Veluwe plotseling oog in oog komt te staan met een poema?
In de tweede roman van oud-redacteur van NRC Handelsblad, Hans den Hartog Jager, lopen wilde wolven vrij rond op de Veluwe, terwijl hoofdpersoon Martin Maltus zich met behulp van ratten bezighoudt met een onderzoek naar bevolkingsdichtheid. Volgens de vooronderstelling van Maltus vallen mensen en dieren, als het te vol wordt, automatisch terug op hun instincten.
Instinctief gedrag is de rode draad in deze roman. Niet voor niets voor heeft Den Hartog Jager zijn hoofdpersoon de naam Maltus toebedeeld. Inderdaad, een rechtstreekse afstammeling van de beroemde demograaf en econoom Thomas Robert Malthus. De roman begint dan ook met een citaat uit Malthus’ omstreden pamflet Essay on the Principle of Population. Evenmin toevallig is de werkplek van Martin Maltus: het Charles Darwin Instituut voor Evolutionaire Psychologie (C-DIEP) in Amsterdam. Al met al lijkt de auteur ons op een klassiek thema te trakteren: de struggle for life en de bijbehorende darwinistische theorie van de survival of the fittest.
Wetenschappelijk, of beter: kil en onpersoonlijk is ook de toon van het boek. Vooral de uiterlijke beschrijvingen van onder andere Maltus, het C-DIEP en zijn appartement zijn tegelijk akelig precies en oppervlakkig: ‘Een flat als een vesting was het, waarbij de galerij was afgeschermd met gewapend glas, de hal met marmer en tapijt was bekleed en een zware airconditioning de lucht in het openbare gedeelte op precies negentien graden hield.’ Deze kilheid is eveneens van toepassing op de relatie die Maltus aangaat met zijn ongrijpbare collega Julia, de vrouw die het beest in hem weet wakker te maken.
Dat Den Hartog Jager nauwelijks gebruik maakt van beeldende taal en dat er gedurende het verhaal niets te gissen valt maar alles keurig chronologisch wordt onthuld, geeft deze roman een eendimensionaal karakter. Nergens wordt het verhaal gelaagd of iets moeilijker doordringbaar. Van de andere kant bekeken is er over toegankelijkheid niets te klagen. Dit wordt verder verstrekt door de dwangmatige manier waarop actualiteiten door de belevenissen van Maltus heen zijn gevlochten. Een voorbeeld: als Maltus in de auto zit, wordt regelmatig uitgebreid verslag gedaan van het nieuwsbulletin. Of als er op de bank gezeten wordt, weten we meteen wat er op Nova is. Ook het belangrijkste nieuws uit dagbladen wordt ons niet onthouden.
De aangehaalde nieuwsfeiten hebben overigens wel iets gemeen: vaak gaat het over de verhouding tussen mens en dier. ‘Het was Maltus al vaker opgevallen dat mensen steeds verbetener werden als het over dierenwelzijn ging. Dieren waren de nieuwe heiligen geworden; onbevlekte wezens die je niet mocht bekritiseren, of slaan, of opsluiten, en die een toenemende schare volgelingen hadden gevonden die hartstochtelijk hun bedoelingen en gemoedstoestanden verklaarden aan ongelovigen.’
Het thema ‘dierenwelzijn’ geeft het boek nu extra actualiteitswaarde, denk aan de recente verkiezingszege van de Partij voor de Dieren van lijsttrekster Marianne Thieme. Hoewel er duidelijk wordt gescoord op actualiteitswaarde, is dit niet voldoende voor een geslaagde roman. Integendeel. De platte, haast journalistieke manier van beschrijven onthoudt de lezer veel van het interessante mens-versus-dier-thema dat wordt aangesneden. Een tijdloos thema dat veel krachtiger voor het voetlicht kan worden gebracht door een schrijver met een meer beeldende verteltrant.
Het auteursrecht berust bij de respectieve auteurs van de teksten op Recensieweb.
Het voortbestaan van Recensieweb mogelijk maken? Steun ons.
