David Danish
Een goede dag om te sterven
(2006)
De Geus
350 pagina's
€ 22.50
ISBN 9789044508246
bij Athenaeum Boekhandel
(24-uurslevering)
oordeel
(4/5)
elders op recensieweb
Te veel handeling, te weinig karakteruitbouw
recensie van De zelfmoordacademie
andere recensies
Een goede dag in de Iraanse revolutie
door Sharona Asghari, 10 december 2006
Een goede dag om te sterven, de eerste roman van mijn landgenoot David Danish, biedt het verhaal van een jonge Iraniër die in de jaren tachtig leefde in Iran. Het boek gaat dus óók over de Islamitische Revolutie, die in 1978 had plaatsgevonden en van Iran een Islamitische staat had gemaakt. Kort na deze revolutie raakte het land verwikkeld in een achtjarige oorlog met het westelijke buurland Irak. Danish’ hoofdpersonage, de nieuwsgierige en ongehuwde Baber, probeert zich terug te vinden in de nieuwe Iraanse samenleving waarin alles op zijn kop is gezet en alles ineens verboden is. Zoals het aangaan van seksuele relaties vóór het huwelijk. Als Baber in een restaurant toch probeert een vrouw te versieren, wordt hij door de Revolutionaire Politie opgepakt en door de islamitische rechtbank veroordeeld tot drie maanden gevangenisstraf wegens ‘onfatsoenlijke seksuele bewering’, ofwel het benaderen van een vrouw voor het bevredigen van de seksuele verlangens. Hij probeert te vluchten uit het detentiecentrum, waar hij geestelijk en lichamelijk wordt gemarteld, maar tevergeefs.
Als hij terugkomt naar huis, lijkt alles smakeloos en deprimerend. Hij raakt in een diepe put van angst en hopeloosheid. Zijn opa, een levenslustige en wijze man, geeft hem de raad een bezoek te brengen aan een bordeel in Teheran, opdat hij voor de eerste keer de betekenis zal begrijpen van ‘liefde bedrijven’ en genot (iets waarvan zijn opa hoog opgeeft). Deze ervaring helpt hem om liefde als belangrijk aspect van een mannenleven te begrijpen en zo volwassen te worden
Als meerderjarige moet Baber in militaire dienst, waar hij erg tegen opziet. De beste optie lijkt hem het land te ontvluchten, maar zijn opa raadt hem dat af. De jongeman besluit zich uit liefde voor het land aan te sluiten bij het leger en zich als voetsoldaat in te zetten voor de bescherming van zijn vaderland tegen de ‘ongelovige’ Irakezen.
Danish beschrijft hoe verwarrend, duister en kil de oorlogsperiode voor de Iraniërs was. Baber, als een vertegenwoordiger van de jonge generatie, is constant aan het worstelen met twijfels over de keuze tussen het aardse bestaan en het leven na de dood; tussen het kwade en het goede. Aan de ene kant wil hij als normale jongen met plezier en genot door het leven gaan en aan de andere kant ziet hij zich gedwongen te denken over de in het Iran van die tijd dominante ideeën over martelaarschap, paradijs, heilige oorlog, enzovoort.
Ook andere Iraniërs hebben het zo zwaar dat ze de smaak van het leven kwijt raken. Babers opa probeert zijn kleinzoon zijn levenslust terug te geven, maar dat gaat hem moeizaam af. Ook hij moet erkennen: ‘Nergens ter wereld gaan mensen de gevangenis in omdat ze een vrouw willen bezoeken. Nergens ter wereld worden mensen zo onder de duim gehouden.’
Danish geeft aan hoe de Iraniërs in een neerwaartse spiraal belandden en stap voor stap hun verstand verloren. Hij vertelt over een familie die een meisje, ondanks haar bezwaar, willen laten trouwen met een officier van het Revolutionaire Leger, alleen omdat hij een ‘goede en gelovige’ man is. Ook wordt de lezer voorgesteld aan de vader van Baber, aan een rechter/geestelijke, aan de gevangenisautoriteiten en nog vele anderen, die allemaal hun eigenlijke bestaan vergeten en blindelings op zoek zijn naar een weg naar God. Het boek laat zien hoe het aardse leven steeds meer aan betekenis verliest en hoe mensen in deze instabiele samenleving bijgelovig, beïnvloedbaar en onlogisch worden: jongens worden met moralistische en sentimentele toespraken de dood ingestuurd en krijgen een sleutel uitgereikt om in de hemel de poort van het paradijs te kunnen openen.
Een goede dag om te sterven leest vlot maar vraagt enige inspanning om alle personages te plaatsen en gebeurtenissen met elkaar te verbinden. In de eerste helft worden sommige figuren, met name die uit de geestelijkheid, wel érg zwart geportretteerd: dat de radicalen de revolutie naar hun hand zetten, wil niet zeggen dat alle geestelijken radicalen waren. Tegelijkertijd raakt het boek de lezer diep doordat het een beeld geeft van de gebeurtenissen die in razendsnel tempo het leven van miljoenen Iraniërs grondig hebben veranderd. Het wekt de indruk dat je middenin het verhaal zit, doordat de personages, zelfs als ze (zoals het meisje en haar familie) soms niet zo reëel overkomen, herkenbaar zijn en worden geconfronteerd met herkenbare problemen.
Tot slot de titel. Een goede dag om te leven is een dag waarop we leuke en spannende dingen ervaren en de smaak proeven van het volle leven. Dus het zal een mooie dag zijn om te sterven als er geen kameraden en geen officieren meer zijn, en als er vooral geen eer meer is.
Het auteursrecht berust bij de respectieve auteurs van de teksten op Recensieweb.
