Margreet Hofland
Duizend levens
(2006)
In de Knipscheer
377 pagina's
€ 19.50
ISBN 9789062655779
Steun Recensieweb en koop dit boek bij Athenaeum (24-uurslevering)
oordeel
(1/5)
andere recensies
Te veel wonderen tussen zestiende eeuw en Mohammed Atta
door Frank Beijen, 13 december 2006
Het leven van een katholieke heilige uit de derde eeuw, de onthoofding van een Italiaans meisje in 1599 en de aanslagen van 11 september 2001 in New York: een historisch verband ertussen is ver te zoeken. Het leggen van een vergezocht verband is precies wat Margreet Hofland heeft geprobeerd in haar roman Duizend levens.
Margreet Hofland schreef eerder Het genie van Rome (2003), waarin een hedendaagse toneelrecensent een opmerkelijke verwantschap voelt met de Italiaanse renaissanceschilder Caravaggio. Hofland licht in haar ‘verantwoording’ toe dat de verwantschap waar ze Duizend levens omheen heeft gebouwd, niets meer is dan de overeenkomst in data tussen de 11/9-aanslagen en gebeurtenissen in Italië aan het einde van de zestiende eeuw. De meeste personages in het boek zijn historische figuren naar wie Hofland enig bronnenonderzoek heeft gedaan.
Duizend levens speelt zich voor het overgrote deel af in het Italië van rond 1600, afgewisseld met korte flitsen uit New York op de ochtend van de aanslagen. Pas voorbij de helft van het boek wordt duidelijk dat er enig verband bestaat tussen de beide situaties. Hierdoor kan het overkoepelende verhaal – de verbinding tussen de beide tijdperken – pas te laat spanning opwekken. Slechts een goedkope kleursymboliek (amber is goed, zwart is dreigend) en onerfelijke eigenaardigheden zoals stopwoordjes en wijnvlekken leggen de verbinding tussen de personages in de verschillende tijdperken.
Om van de historische gebeurtenissen uit de verschillende eeuwen een geheel te smeden, moest Hofland een aantal wonderen in het verhaal opnemen. Sommige van deze gebeurtenissen zijn officiële wonderen die volgens het Vaticaan hebben plaatsgevonden, andere zijn zo onwaarschijnlijk dat ze door geen enkele paus als wonder erkend zouden worden.
De wonderlijke gebeurtenissen bereiken een potsierlijk dieptepunt als de schilder Guido Reni – een bestaande Italiaanse meester – een medium blijkt voor de derde-eeuwse Sint Cecilia. Hij steekt een ellenlang betoog af met de hoge meisjesstem van de heilige en zingt zelfs oud-Latijnse liederen. Reni wordt wakker geschud met: ‘Guido, wordt wakker. Het is genoeg zo.’
Vooral Dan Brown bewees de laatste jaren dat in fictie speculeren over historische en religieuze gebeurtenissen voor verbluffende verkoopcijfers kan zorgen. Door The Da Vinci Code te larderen met gebeurtenissen waar het grote publiek weinig van af weet, maar die wel tot de verbeelding spreken, fascineerde hij miljoenen lezers. Hofland heeft echter veel te veel miraculeus kunst- en vliegwerk nodig voor het ophangen van een verhaal aan de heilige graal.
Het is grof om in een roman te betogen dat Mohammed Atta als brein van de 11/9-aanslagen slechts wordt gedreven door een schaal met bloed uit het Rome van 1602. Dit diskwalificeert het boek als historische roman. Ook de potentieel thrillerachtige kant van het verhaal komt niet uit de verf bij gebrek aan een goede uitvoering. Pauselijke verkiezingen waarbij de kardinalen met het mes tussen de tanden onderhandelen worden procedureel opgesomd. Zelfs verkrachtingen zijn mechanisch beschreven alsof het Playmobil-figuurtjes betreft.
Jammer dat de stijl en zelfs de spelling van Hofland eraan bijdragen dat het boek moeilijk serieus te nemen is. We lezen onder andere: ‘Het was alsof er een kruidvat ontplofte.’ Een lelijk pleonasme: ‘De kou die omhoog steeg, verdoofde gedeeltelijk mijn zintuigen.’ Het is slordig dat eerst de lakens van een verkrachte vrouw rood zijn, waarna de vrouw enkele regels later ‘zo wit als haar laken’ ziet.
Duizend levens gaat zwaar gebukt onder de ongeloofwaardigheid van het verhaal. Het knutselen van de link tussen Italië in de late renaissance en New York ruim 400 jaar later is onzinnig. De veronderstelling dat Mohammed Atta zich bezighield met een schaal uit de christelijke mythologie is een infantiele verdraaiing van de realiteit. Ook als je de roman volledig buiten de realiteit plaatst is hij niet geslaagd: het ontbreekt Duizend levens aan stijl, spanning en een goed uitgewerkt plot.
Het auteursrecht berust bij de respectieve auteurs van de teksten op Recensieweb.
Het voortbestaan van Recensieweb mogelijk maken? Steun ons.
