Gie Bogaert
Opklaringen
(2006)
Podium
188 pagina's
€ 16.00
ISBN 9789057591204
bij Athenaeum Boekhandel
(24-uurslevering)
oordeel
(2/5)
andere recensies
In Opklaringen wordt vooral heel veel nagedacht
door Jurriaan Vegter, 19 december 2006
Liefde, verlies en eenzaamheid: deze drie thema’s zijn door het gehele oeuvre van Gie Bogaert aan te wijzen. Dat oeuvre bestaat uit één verhalenbundel (Bogaerts debuut Klein Berlijns drama, 1987) en een zevental romans, waarvan Opklaringen de nieuwste creatie is. Bogaert, geboren in 1958 in het Vlaamse Niel, is behalve schrijver ook docent proza aan de SchrijversAcademie in Antwerpen.
Opklaringen is het verhaal in de eerste persoon van Rob (Bob voor vrienden), een schrijver van hotelgidsen. Op een reis voor zijn werk neemt hij zijn dochter Luna mee. Zij is 22, student en houdt zich bezig met het werk van de Amerikaanse schrijvers Richard Ford, Tobias Wolff en Raymond Carver, ‘grauwe realisten’. Tijdens deze reis blikt Rob veelvuldig terug op zijn verleden. En er is heel wat om op terug te blikken: zijn vrouw (Janne) is om het leven gekomen bij een auto-ongeluk waarbij hijzelf in een coma raakte. Als gevolg van dit ongeluk raakte Rob aan de drank, waarna zijn dochter bij hem weggehaald werd. Luna is veertien jaar lang opgegroeid zonder haar ouders en volledig vervreemd van haar vader. De reis is dus een mooie gelegenheid om weer eens nader kennis te maken. Maar van echte toenadering is nauwelijks sprake, er is slechts een sprankje hoop dat een goed gesprek over de genoemde Amerikaanse auteurs een brug kan slaan tussen de twee. En waarom ook niet? Dertien-in-een-dozijn-mens Rob met zijn problemen had zo uit een verhaal van een van de Amerikanen kunnen komen, zoals Luna al aangeeft: ‘Ze schrijven over mislukkingen (…) de gewone, de alledaagse (…) over twijfelaars en antihelden (…) over mensen zoals jij en ik.’
Dat Rob een antiheld is blijkt vaak genoeg. Maar hij is niet zo gewoon en alledaags als hij in eerste instantie lijkt. Het grootste deel van de tijd houdt hij zich op in zijn eigen diepzinnige gedachtewereld en overpeinst hij de liefde, het onbetrouwbare karakter van foto’s en herinneringen, en natuurlijk zijn verleden. Met zijn vrouw, maar ook bijvoorbeeld zijn jeugd en de periode na de dood van zijn vrouw. Hoe interessant een beschouwing van deze onderwerpen ook zou kunnen zijn, in deze roman is het resultaat toch vooral dat het hoofdpersonage nogal wereldvreemd overkomt. Bovendien overschaduwt dit gepeins de hereniging met Luna en wordt de vertelling nogal tam. Zelfs een potentieel schokkende onthulling (‘Je moeder wilde bij me weggaan’) verliest zo zijn kracht.
Bogaert stelt ook alles in het werk om zijn personage als een eenzaat te presenteren. Hij maakt betrekkelijk weinig gebruik van dialogen, en de dialogen die er zijn gaan over de boeken van Luna, of zijn gesprekken met redacteur Art. Arts huwelijk zit in het slop en hij praat met Rob om zijn hart uit te storten. Ook hij is dus niet in staat een vleugje straatrumoer in het boek te krijgen. En soms worden dialogen niet volledig uitgeschreven maar samengevat in enkele alinea’s, wat het nog minder levendig maakt
Omdat Opklaringen een vertelling in de eerste persoon is, krijgt de lezer Robs kijk op de wereld voorgeschoteld. De sfeerbeelden die de melancholieke ikfiguur schetst (‘Wind danste in de goten met de weggegooide hamburgerverpakkingen bij het plein en een vroege autobus bracht nog slaperige arbeiders voor de laatste werkweekdag naar hun vertrouwde bestemmingen’ en: ‘De nacht was klaar om in stukken uit elkaar te vallen’) kunnen soms misschien wat overdreven of aanstellerig overkomen, maar sluiten goed aan bij zijn weemoedige stemming en voegen iets toe aan zijn karakter. Helaas gaat Bogaert te ver door te proberen Rob ook nog als een scherpe waarnemer neer te zetten, die overal kleine, gezochte details noemt.
Het is mogelijk met deze roman even de drukke buitenwereld helemaal te vergeten en op te gaan in de droefgeestige binnenwereld van Rob. Zijn karakter wordt goed overgebracht, evenals zijn stille pijn. Maar vroeg of laat verdrijft Rob je weer uit die wereld. Met zijn aanhoudende diepzinnig bedoelde gezeur maakt hij de terugblik op zijn leven tot een timide vertelling over het ene verdriet na het andere. Geef mij maar de drukke buitenwereld.
Het auteursrecht berust bij de respectieve auteurs van de teksten op Recensieweb.
