Jan Cremer
De Cremer Tapes
(2006)
De Bezige Bij
428 pagina's
€ 19.90
ISBN 9789023420743
Steun Recensieweb en koop dit boek bij Athenaeum (24-uurslevering)
oordeel
(1/5)
andere recensies
Hij, Jan Cremer valt in herhaling
door Luuk van Huet, 11 januari 2007
Laat ik eerst voorop stellen dat ik het schilderwerk van Jan Cremer uitermate op prijs stel, en deze afgelopen zomer in het Groninger museum met bewondering naar zijn zeeschilderijen heb gekeken. Jan Cremer is als schilder, cultureel icoon en selfmade man een markant en bijzonder persoon, en verdient daarvoor alle lof. Helaas voor Jan Cremer bespreek ik hier echter het werk van Jan Cremer de schrijver, en ondanks fikse inspanningen mijnerzijds heb ik over zijn meest recent uitgegeven pennenvrucht weinig goeds te vermelden.
De Cremer Tapes is het uitgekristalliseerde resultaat van een paar scheepskisten vol met verloren gewaande volle audiotapes, uitgetikte verslagen en aantekeningenboekjes. Blijkbaar had Cremer de gewoonte om al zijn gesprekken op te nemen en later uit te typen (wat hem vast een graag geziene gast op feestjes en bar mitswa’s maakte). Dat is wat de overmatig ronkende flaptekst orakelt, maar de eenzijdigheid van het boek doet vermoeden dat het merendeel van de gesprekken eigenlijk monologen waren. De Cremer Tapes is namelijk een verzameling korte stukjes over alles waar Cremer een oordeel over heeft, en doordat de beste man zichzelf als ervaringsdeskundige ziet in alles wat zich onder de zon bevindt, ligt er een pil van 428 pagina’s naast de laptop.
De Cremer Tapes moet volgens zichzelf beschouwd worden als ‘Voetnoten bij een Schelmenroman’, waarbij de schelmenroman in kwestie Ik, Jan Cremer is. Er zijn weinig dingen die zo snel verjaren als geschop tegen de gevestigde orde, laat staan als de schoppers van toen de gevestigde orde van nu zijn geworden. Is de branie van Ik, Jan Cremer inmiddels al overbodig, de ‘Voetnoten bij…’ zijn dat des te meer, en blinken uit in een tweeledige uitputtendheid: niet alleen benaderen ze volledigheid, ze bewerkstelligen ook volledige uitputting bij de lezer. Het gros van de aantekeningen is afkomstig uit het midden van de jaren zeventig en aangezien de intelligentsia en artistieke kringen uit die tijd op zijn minst Trotskistisch-Leninistisch waren, is de ridiculisering van Cremer begrijpelijk. Zijn visie op het toenmalige benepen gereformeerde fatsoen klinkt met Balkenende IV op de loer een stuk minder gedateerd, maar ook hier vertelt Cremer niks nieuws.
In plaats van met arty farty hippies of hypocriete fatsoensrakkers identificeert Cremer zich het liefst met de gewone man. Yep, want ondanks het hokken met Jane Mansfield, het bewonen van swanky hotels, het aan de lopende band verschalken van vrouwen en een expeditie op Groenland, om maar eens wat te noemen, is Jan Cremer een gewone jongen gebleven. Een cynicus zou kunnen zeggen dat dit wel een heel erg doorzichtige marketingtruc is om een lezerspubliek te paaien dat verder niet in literatuur geïnteresseerd is, maar gelukkig ben ik geen cynicus en zal ik er verder ook niet op wijzen dat om de haverklap archetypische Elckerlycken uit de kast duikelen om Cremer een veer in zijn hoed te steken.
Ik mag ook hopen dat Cremer niet de seksistische, misogyne hork is die hij in De Cremer Tapes lijkt, die zelfs in een hoofdstuk zijn droomvrouw samenstelt alsof hij een Real Doll online bestelt. (Waarbij hij overigens één linguïstisch puntje scoort voor het gebruik van het woord vagijn.) Ook de vele niet nader geïdentificeerde personages die opduiken om Cremer op te hemelen maken het strikt autobiografische karakter van het boek uiterst verdacht.
Ik hoop namelijk dat mijn vermoeden dat de Jan Cremer die in het boek wordt beschreven (en die tevens in Ik, Jan Cremer aan het woord is) een gefictionaliseerd personage is gebaseerd op Jan Cremer. Zo ja, dan heeft Cremer een geslaagde kung-fu sessie geschreven waarin hij zonder draadjes en Computer Generated Imagery een recordaantal schenen beurs heeft geschopt.
Zo niet, dan is het buitengewoon jammer dat iemand met een leven dat tot nu toe zo interessant is als dat van Jan Cremer, niet een betere biograaf heeft gehad.
Het auteursrecht berust bij de respectieve auteurs van de teksten op Recensieweb.
Het voortbestaan van Recensieweb mogelijk maken? Steun ons.
