Gert den Toom
Een man als Oblomov
(2005)
Contact
239 pagina's
€ 19.90
ISBN 9789025428112
Steun Recensieweb en koop dit boek bij Athenaeum (24-uurslevering)
oordeel
(2/5)
Man achter het venster
door Eric Bosman, 23 februari 2007
In de tweede roman van Gert den Toom (1970) zweeft de hoofdpersoon tussen heden en herinnering. De lezer wordt hierdoor dikwijls op het verkeerde been gezet. De persoon om wie het 239 pagina’s lang draait is Thomas Aurora, een man van onbestemde leeftijd en sinds zes jaar werkzaam als nachtportier in Hotel Oblomov in Utrecht. Hij leeft als een mol die op de vlucht is voor het ochtendgloren. Gordijnen dicht en tv aan.
Thomas lijdt aan chronische slapeloosheid; hij kijkt liever televisie dan dat hij slaapt. Ook zijn werk als nachtportier bestaat voor het grootste deel uit televisiekijken. De tv is eenvoudig niet weg te denken uit zijn leven. Zelfs zijn geboorte werd overschaduwd door de beeldbuis. ‘Op het moment dat Thomas Aurora geboren werd en luid begon te huilen, kwam zijn vader triomfantelijk het huis binnenlopen met een televisietoestel in zijn armen.’ Thomas en de tv zijn altijd een onafscheidelijk duo geweest. De televisie vertegenwoordigt een andere wereld; een wereld waarin Thomas zich niet hoeft te conformeren aan het alledaagse leven.
De naam van het hotel, Oblomov, is bewust gekozen. Deze verwijst naar het romanpersonage van de Russische schrijver Ivan Gontsjarov: een vadsige man die zijn leven doorbrengt zonder nut voor anderen en die er niet in slaagt zijn eigen geluk te grijpen. Oblomov wordt dus opnieuw gedefinieerd door Den Toom. De fictieve oud-president Kornenkov van de Sovjet-Unie, die in het hotel verblijft tijdens een bezoek aan Nederland, confronteert Thomas met een nieuwe lezing over Gontsjarov’s Oblomov. Volgens Kornenkov – de gelijkenissen met Gorbatsjov zijn opvallend – is Oblomov ‘de man die hij is omdat hij afstand heeft genomen van de verveling van het werkende bestaan en op zoek is naar zichzelf, met als ideaalbeeld voor de wereld de paradijselijke jeugd die hij heeft gekend, een jeugd waar hij vaak over droomt’. De bestemming van Oblomov is de rustige kant van het leven: rechtschapen en zachtmoedig. Van zijn karakter kwam niets terecht ‘omdat hij liever met zijn gevoelens en fantasie bezig was dan met de werkelijkheid van anderen, wier levensinstelling hij niet deelde’, aldus Kornenkov. Thomas is een Oblomov, zo veel is duidelijk.
Het is jammer dat de persoonlijkheid van Thomas niet verder wordt uitgediept. In de roman worden geen aanwijzingen gegeven voor mogelijke onderliggende psychologische verklaringen voor zijn gebrek aan levensrichting en daadkracht. Kornenkov’s karakterschets degradeert Thomas tot een eendimensionaal figuur: een gedachtenisvierende slappeling. Ook de weinig originele achternaam Aurora voor iemand die het licht van het leven niet kan verdragen, verraadt de beperkte verbeeldingskracht van de schrijver.
Den Toom gebruikt vermoedelijk bewust veel verschillende verhaallijnen om de droomwereld van Thomas op te bouwen. Uitvoerige weergaven van dating-shows en belspelletjes op televisie onderbreken het verhaal op hinderlijke wijze, maar verstevigen tegelijkertijd de soms oppervlakkige en vluchtige buitenwereld waaraan Thomas part noch deel heeft. Daarbij is het hotel als setting goed gekozen. Zoals ook wordt opgemerkt in het boek, kunnen hotelkamers dienen als metafoor voor ‘deuren naar een andere wereld’. ‘Iemand die onvindbaar wilde zijn, ergens niet wilde zijn, kon in hotelkamers opgelucht adem halen.’
Ondanks de warrige verhaallijnen doet Den Toom zich gelden als een schrijver die met een soepele schrijfstijl sfeer kan toevoegen aan gebeurtenissen. Thomas’ onverschillige gedrag is knap neergezet. Door ontwikkelingen in zijn liefdesleven, de moeilijke relatie met zijn zieke vader en een tweetal buitenlandse reizen lijkt toch ook in het leven van Thomas Aurora de dageraad aan te breken.
Het auteursrecht berust bij de respectieve auteurs van de teksten op Recensieweb.
Het voortbestaan van Recensieweb mogelijk maken? Steun ons.
