Recensieweb. Nieuwe literatuur. Nieuwe gidsen.

nieuwste recensies

Een intellectueel moordonderzoek

door Jurriaan Vegter, 29 mei 2007

Als Clara, de vrouw van componist Lucas Loos, op vakantie in Griekenland omkomt bij een val is dat een grote schok voor iedereen die hen kent. Maar in de vriendenkring van Lucas en Clara leidt de tragische dood van Clara ook tot veel speculaties over de doodsoorzaak; steeds meer vrienden en kennissen van het stel raken ervan overtuigd dat er hier geen sprake is van zomaar een ongeluk.

De geruchten raken wijd verspreid, waarbij het ook meespeelt dat Lucas niet weg kan uit Griekenland vanwege de hoge kosten en een lopend gerechtelijk onderzoek. De thuisblijvers steken elkaar naar de kroon met sensatieverhalen. Zo zit Albertus Prins, beter bekend als De Prins, bij een samenkomst op de kunstenaarssociëteit en ’voelt de spanning van iemand die een troef in handen heeft en straks zijn vrienden iets huiveringwekkends gaat vertellen’.

Als ze eenmaal de kans gehad hebben hun verschillende verhalen naast elkaar te leggen, beginnen ze steeds meer ervan overtuigd te raken dat Lucas schuldig is aan de dood van zijn vrouw. De ene kennis weet te vertellen dat Clara vlak voor haar vertrek een nieuw testament opgesteld heeft met haar als getuige, terwijl een ander het verzoek van Lucas heeft gekregen op de begrafenis een compositie, opgedragen aan de vermoorde Salvador Allende, te spelen. Hoe mager dit bewijs ook is, de vrienden van het echtpaar duiken er vol overtuiging op.

De vriendenkring van een gevierde componist is natuurlijk allesbehalve gemiddeld. Centraal staan de mannen van De Tafel, een elitair groepje in de kunstenaarssociëteit dat steevast aan een bepaalde tafel daar bijeen komt, en een aantal vriendinnen van Clara, die in dezelfde kringen verkeren. Hun ‘onderzoek’ naar de doodsoorzaak van Clara leunt op bewijsvoeringen die in de rechtbank waarschijnlijk niet lang rechtop zouden blijven; parallellen met de levens van andere kunstenaars (onder meer Tsjaikovsky) worden getrokken, Lucas’ werken worden geanalyseerd en er wordt veel geredeneerd over artistieke kwesties als het verband tussen feit en fictie en de vraag of toeval bestaat.

Daarnaast is er de nodige roddel en achterklap, waardoor Clara steeds meer als engel gezien gaat worden terwijl haar man een soort boeman wordt, en er veel wordt gesproken over hun ongelukkige huwelijk. Dat geen van de leden van De Tafel een gelukkig huwelijk heeft wordt in hun argumentatie niet meegewogen.

Dit verhaal in drie bedrijven – ongeluk, thuisblijvers en de uitvaart – is ingebed tussen twee bedrijven waarin Palmen verslag doet van haar eigen naspeuringen naar de dood van Clara en de verdachtmakingen aan het adres van Lucas Loos. In werkelijkheid gaat het hier om de componist Peter Schat en zijn vrouw Marina Schapers, wat duidelijk wordt gemaakt in een kort nawoord. Ook De Tafel heeft zijn tegenhanger in de werkelijkheid: de Herenclub, waarvan onder meer Harry Mulisch en Hans van Mierlo deel uit maakten. De opzet in vijf bedrijven, zoals in een klassieke tragedie, vormt een duidelijke verwijzing naar de Lucifer van Vondel, en geeft tevens de hele affaire het theatrale karakter dat de personages in de roman achter Clara’s dood zoeken.

Hoewel Palmen met Lucifer een sleutelroman geschreven heeft waarvan de hoofdpersonages behoren tot elitaire intellectuele kringen en waarin iedereen zijn eigen eigenaardigheden heeft, is kennis van dat milieu geen vereiste om van het boek te kunnen genieten. Het verhaal wordt vanaf het begin op een dwingende manier verteld. Onthullingen volgen elkaar snel op; andere gegevens blijven juist lange tijd verborgen doordat het perspectief voortdurend wisselt tussen de verschillende personages. Er is sprake van zoveel toeval (en de vraag of er überhaupt wel toeval bestaat) dat de lezer, die net zo in het duister tast over de gebeurtenissen als de leden van De Tafel, steeds meer begint te geloven in de sensatieverhalen die de thuisblijvers aan elkaar voorleggen.

Maar de laatste zet blijft achterwege: uiteindelijk is er niemand die exact kan zeggen wat er precies gebeurd is op het terras in Griekenland, en zo blijft ook de lezer achter met twijfel. In een gemiddelde detective zou dit verschrikkelijk onbevredigend zijn, maar de verschillende verhalen van de kennissen van Lucas en Clara, stuk voor stuk in een grijs gebied tussen schuld en onschuld, maken van Lucifer juist een fascinerend verhaal.

Het auteursrecht berust bij de respectieve auteurs van de teksten op Recensieweb.

Dit artikel is geprint van Recensieweb - www.recensieweb.nl.

Het auteursrecht berust bij de respectieve auteurs van de teksten op Recensieweb.