Anne Provoost
In de zon kijken
(2008)
Querido
202 pagina's
€ 12,50
ISBN 9789021434056
Steun Recensieweb en koop dit boek bij Athenaeum (24-uurslevering)
oordeel
(3/5)
andere recensies
Kinderogen in een volwassen zon
door Marjon Kranenbarg, 22 juni 2007
Het heeft wel wat, zondagmiddag lezend op een terras over de Australische outback, mijn goede humeur geholpen door een waterig zonnetje dat het hard probeert. Aan een tafeltje verderop zit een meisje met blonde krullen van een jaar of acht, negen stil voor zich uit te kijken temidden van een druk gezin. Wat zal ze denken? In In de zon kijken, het nieuwste boek van Anne Provoost, spelen kijken, begrijpen en observeren een centrale rol. Eindelijk krijgen we een blik in het hoofd van een jong meisje. Haar volwassen gedachten vloeien voort uit een veelvoud van ingrijpende gebeurtenissen om haar heen.
‘“Nu denk je weer dat je mama aan het doldraaien is, nietwaar?” zegt ze hijgend. “Is dat wat je van me denkt?” De lichten in het huis zijn nog altijd aan, de deur staat wijd open. Ilana zou hem dicht hebben gedaan, maar Ilana is er niet. Haar stem klinkt dichtbij. Nog even en ze zal haar arm uitstrekken. Ze zal me met koude vingers bij de schouders grijpen. Voor ze me aanraakt, heb ik al het gevoel dat ze aan me vasthangt, dat ik haar achter me aan zeul. Ik moet me omkeren en van haar losmaken, haar vingers een voor een ombuigen en haar grip ontspannen, maar in mij is geen kracht, niet om te blijven staan en niet om haar te vragen me los te laten zodat ik naar binnen kan gaan.’
Het tot de verbeelding sprekende Australische platteland vormt de achtergrond voor de belevenissen van Chloë. Het meisje woont er op een idyllische boerderij aan het einde van de wereld. De vroege dood van haar vader zou een traumatische ervaring moeten zijn voor de achtjarige, maar zo ervaart ze dit niet. De verschillende fases van rouw waar haar moeder doorheen gaat, ziet ze met heldere en frisse ogen aan. Zo ziet ze hoe haar moeder steeds meer moeite heeft met de zorg voor haar, haar halfzus Ilana en de boerderij. De moeder-dochter relatie loopt over van de tegenstellingen: door een oogziekte gaat de moeder steeds minder zien, terwijl de dochter de taak van het kijken over lijkt te nemen. Moeder neemt foto’s van Chloë en Ilana, om ze maar niet te vergeten als ze eenmaal blind zal zijn. De situatie wordt de puber Ilana uiteindelijk te veel; ze kan het blinde starende oog niet meer aan. Ze vertrekt om bij haar vader in De Stad te gaan wonen.
Eenzaamheid zet een eerste stap in het leven van Chloë. Het uitgestrekte landschap, de zinderende hitte en stofwolken in de verte zetten dit gevoel aan op een bijna overdreven dramatische manier. ‘Het jonge meisje zwerft over de velden en heuvels rondom haar huis, waar ze langzaam het leven ontdekt.’ Het boek loopt überhaupt over van de symbolische situaties. Een hond wordt door het jonge meisje onder haar hoede genomen maar uiteindelijk sterft. Het verdriet om de hond lijkt vele malen groter dan het verdriet om haar vader. Uiteindelijk resulteert dit in een finale waarin het landschap wordt bedekt door een dikke laag sneeuw. Zoals de omgeving verandert, is dit ook het breekpunt in het leven van Chloë en haar moeder. Het open einde suggereert genezing, maar we zullen het nooit zeker weten.
De kinderboeken van Provoost waren eigenlijk cross-over literatuur. In de zon kijken is haar eerste volwassenenroman, maar het kind blijft haar duidelijk fascineren. Deze fascinatie zet ze om in woorden waarmee ze Chloë, de kind-volwassene, levendig neerzet. Soms lijkt het of Chloë de dieperliggende, volwassen motivatie achter haar eigen woorden niet begrijpt. Zoals Provoost zelf in een interview aangeeft: ‘Chloë ervaart, voelt aan, beseft, maar ze begrijpt nog niet alles.’ Kijken en bekeken worden. Zonder dat het op enig punt een pakkend en meeslepend verhaal wordt, leeft het boek toch. Je vraagt je niet af hoe het verder gaat, het kabbelt vanzelf voort. Maar ondertussen, zonder grote woorden te gebruiken, beschrijft ze heftige emoties. Bijna indirect worden de grote thema’s van liefde, leven en dood onder woorden gebracht. Gebagatelliseerd door kindergedachtes. Naar de eveneens niet spannende, maar vooral symbolische finale wordt niet opgebouwd, je verwacht het niet, maar toch lijkt alles een logisch gevolg van het voorgaande.
De vraag blijft of mijn nieuwsgierigheid naar de gedachten van een kind nu voorbij zal zijn. Zijn alle kinderen als Chloë die met zulke volwassen thema’s en daardoor zware achterliggende gedachten te maken krijgt? Misschien niet, maar ach, die nieuwsgierigheid an sich levert een leuke afwisseling op tijdens een mooie zondagmiddag op het terras.
Het auteursrecht berust bij de respectieve auteurs van de teksten op Recensieweb.
Het voortbestaan van Recensieweb mogelijk maken? Steun ons.
