Johanna Spaey
Vlucht
(2007)
De Geus
160 pagina's
€ 18,00
ISBN 9789044508239
Steun Recensieweb en koop dit boek bij Athenaeum (24-uurslevering)
oordeel
(4/5)
andere recensies
De kwetsbaarheid en (on)oprechtheid van goede bedoelingen
door Dagmar Holtman, 24 juni 2007
De Leuvense schrijfster Johanna Spaey debuteerde in 2005 met Dood van een soldaat, waarmee ze de Nederlandse Gouden Strop won en de Belgische Hercule Poirotprijs. De jury’s roemden dit boek met name vanwege de geslaagde vermenging van een historische roman met een liefdesroman. Ook in haar tweede roman Vlucht past ze deze methode toe, door persoonlijke geschiedenissen tegen een historische achtergrond, die van de Eerste Wereldoorlog, te plaatsen. Het resultaat is een emotioneel en krachtig verhaal ten tijde van de ‘Groote Oorlog’.
Vlucht vertelt de verhalen van twee vrouwen waarvan de wegen zich kruisen in de Eerste Wereldoorlog. De één is een Nederlandse hotelierdochter, de andere een Vlaamse vluchtelinge. De laatste, Marieke, vlucht in 1914 naar Oosterhout in Nederland. Kort daarvoor is ze getuige geweest van de liquidatie van haar ouders en kinderen. Eenmaal aangekomen in het ‘beloofde land’ krijgt ze werk in een hotel waar ze Sybille, de dochter van de eigenaresse leert kennen. De twee dames zijn elkaars tegenpolen: Marieke wordt door de Nederlanders ‘onwelvoeglijk’ genoemd, omdat ze het niet zo nauw neemt met de zedelijke normen. Sybille is kuis en ingetogen, en treedt na verloop van tijd toe tot het klooster. Als vanzelfsprekend leidt dit tot conflicten.
De verhalen van Sybille en Marieke zijn vanuit hun beider perspectief opgetekend. Spaey schetst hiermee een compleet beeld van een vluchtelingensituatie an sich. Niet alleen het verhaal van het ‘slachtoffer’, de vluchtelinge, maar ook dat van het barmhartige ‘gastland’. Hiermee zorgt ze voor een genuanceerd beeld, wat erg prettig is in een verhaal waar een thema als dit aan bod komt. Parallellen met de actualiteit zijn ook snel getrokken. In het hedendaagse Nederland zijn vluchtelingenvraagstukken immers ook niet uit de nieuwsblokken weg te slaan. Daarnaast doen de goede bedoelingen van de Nederlanders in Vlucht, en later de kwetsbaarheid en de (on)oprechtheid van die goede bedoelingen denken aan de VN-vredesmissies in Uruzgan en Irak. Wie is er goed en wie is er fout in een oorlogssituatie? Elke volwassen krantenlezer weet inmiddels dat de zaken niet zo zwart-wit liggen.
Maar hoe vreemd het ook moge klinken: in principe doet de context van de Eerste Wereldoorlog er eigenlijk niet eens meer toe. Want in Vlucht domineert toch vooral de tijdloze thematiek die in de levens van deze vrouwen een centrale rol spelen. Zowel Sybille als Marieke strijden met zichzelf om hun onvermogen tot liefhebben hanteerbaar te maken. Sybille kiest voor totale afzondering in een klooster, en hoopt dat haar relatie met God de leegte in haar hart zal opvullen. Marieke kiest ervoor om deze leegte op te vullen met liefdeloze seks. Het zijn beiden gekwetste zielen die het leven niet opgeven, maar ook niet toejuichen.
Dit maakt dat Vlucht inhoudelijk niet bepaald tot ‘lichte kost’ gerekend mag worden. Toch slaagt Spaey er in om door haar vlotte pen het boek bijzonder leesbaar te houden. Doordat ze veelvuldig schakelt in tijd en ruimte heeft Vlucht een prettig tempo, en blijft de lezer geboeid tot het einde. Over het algemeen gebruikt ze vrij korte zinnen, maar wanneer het personage in een gedachte blijft hangen worden de zinnen langer. Doordat ze op deze manier haar schrijfstijl aanpast aan de inhoud is het gemakkelijk om op dat moment mee te leven en te denken met Marieke of Sybille. Dit komt de kwaliteit van het boek zeker ten goede.
Of Spaeys tweede pennenvrucht net zo in de prijzen zal vallen als zijn voorganger is niet te voorspellen, maar zeker is wel dat Vlucht net zulke positieve waarderingen verdient.
Het auteursrecht berust bij de respectieve auteurs van de teksten op Recensieweb.
Het voortbestaan van Recensieweb mogelijk maken? Steun ons.
