Nida Oudejans
Morgen is het Zondag, gisteren was het maandag
()
Contact
224 pagina's
€ 16.90
ISBN 9789025417765
Steun Recensieweb en koop dit boek bij Athenaeum (24-uurslevering)
oordeel
(4/5)
andere recensies
Generatiekloof
door Willeke Herwig-Donker, 16 juli 2007
In het derde boek van Nida Oudejans met de intrigerende titel Morgen is het Zondag, gisteren was het maandag is de hoofdpersoon opvallend afwezig. Het verhaal is verdeeld in twee delen, waarvan het eerste zich afspeelt op een zaterdag (‘morgen is het Zondag’) in 1924, de dag voor de geboorte van Jaap. Het tweede deel beschrijft een dinsdag (‘gisteren was het maandag’) in 2005, de dag waarop zijn dochter hem dood in zijn bed vindt.
In het eerste deel volgen we een dag uit het leven van de jonge Sjaan, oudste dochter van een groot gezin. Ze is streng katholiek opgevoed en getrouwd met een man waar ze veel van houdt. Logisch gevolg hiervan is dat ze negen maanden na haar huwelijk hoogzwanger is. Alles is voor haar vastgelegd: op maandag moet ze de was doen, op vrijdag vis eten en op zaterdag bij haar ouders op bezoek gaan. Zelfs de doopnamen die haar kind zal krijgen, liggen al vast: als het een jongetje is, wordt hij vernoemd naar de vader van vader, is het een meisje, dan krijgt ze de namen van moeders moeder. Alles wat Sjaan denkt, doet en zegt ademt op een prachtige manier de sfeer van het katholieke leven in het begin van de twintigste eeuw. Een mooi voorbeeld: Sjaan is bij haar ouders en de jongste kinderen moeten – zoals altijd op zaterdag – in bad. Sjaan biedt aan haar jongere zusje Aeltje te wassen.
‘Aeltje kijkt haar met grote ogen aan. “Wat zie je er raar uit.”
“Geen blad voor de mond hè?” grinnikt Sjaan. “Ik heb mijn nachtvlecht af laten knippen; als ik nu bovenop een lint in mijn haar strik, lijk ik precies op jou!”
“En hoe komt het dat je zo dik bent?”
“Er zat te veel deeg in mijn brood. Geef me de waslap, troel, dan zal ik je poetsen tot je glimt! Waartoe zijn wij op aarde?”
“Wij zijn op aarde om God te dienen.”
“En…?”
“En om limonade te schenken, kijk,” Aeltje schept water in het koffieloodje en giet het er achter zich weer uit.
“Ook. Maar het is eigenlijk: en om daardoor in de hemel te komen.”’
In het tweede deel volgen we Elin, dochter van Jaap en de kleindochter van Sjaan die in het eerste deel in verwachting was van Jaap. Elin is een drukke, gescheiden carrièrevrouw met één kind en een nieuwe vriend. Wanneer ze in haar lunchpauze even snel bij haar vader langs gaat om een geleend boek terug te brengen, ontdekt ze dat hij is overleden. Het komt eigenlijk erg slecht uit: na de lunch heeft ze een heel belangrijke vergadering op haar werk en ze moet ook nog een aantal sollicitatiebrieven doornemen. Het overlijden van haar vader zet dus een lelijke streep door de rekening.
Haar broer en zus komen direct om alles te regelen. Moet hij worden gecremeerd, begraven, waar, wanneer en hoe? Of toch maar ter beschikking stellen aan de wetenschap? Moet er een kerkdienst worden gehouden? En worden bij de mis dan hosties, matzes of Turks brood uitgedeeld? Of in plaats daarvan toch maar een bijeenkomst naderhand, met Turks brood met tapenades?
Oudejans laat in dit boek op een prachtige manier de grote verschillen zien tussen het begin van de twintigste eeuw, waarin het hele leven voor iedereen was vastgelegd, en het begin van de eenentwintigste eeuw, waarin iedereen voor onmogelijk veel keuzes staat. Ook de sterk gewijzigde familieverhoudingen blijken duidelijk: kwam Sjaan nog uit een hecht gezin waarin iedereen betrokken was bij elkaar en alles van elkaar wist, in de omgeving van Elin is iedereen minimaal een keer gescheiden en weten broer en zussen niet van elkaar wat ze bezighoudt. Indrukwekkend dat er binnen drie generaties zulke fundamentele verschillen kunnen voorkomen.
Oudejans heeft dit fantastisch uitgewerkt, maar helaas heeft ze hiermee geen genoegen genomen. In beide delen heeft ze gemeend er een verhaallijn doorheen te moeten weven om het verhaal spannender te maken. In het verhaal van Sjaan gaat het om een briefje van haar man dat ze vindt, waardoor ze hem gaat wantrouwen. Bij Elin zijn er verschillende aanwijzingen dat Jaap zijn dood heeft voorbereid, waardoor ze gaat twijfelen over de doodsoorzaak. Beide verhaallijnen zijn niet sterk en eigenlijk vooral afleidend.
Toch vind ik het boek nog steeds zeer de moeite waard. Probeer dus over alle ‘verdachte’ dingen heen te lezen en geniet van de prachtige sfeervolle stijl van Oudejans’ Morgen is het Zondag, gisteren was het maandag.
Het auteursrecht berust bij de respectieve auteurs van de teksten op Recensieweb.
Het voortbestaan van Recensieweb mogelijk maken? Steun ons.
