Recensieweb. Nieuwe literatuur. Nieuwe gidsen.

nieuwste recensies

Alles of niets

door Willeke Herwig-Donker, 26 juli 2007

Het romandebuut van Eva Posthuma de Boer, theaterproducente en schrijfster, is onderverdeeld in twee delen: Alles (1981-2006) en Niets (Januari 2006). Deze delen worden voorafgegaan door een soort proloog, waarin stukken voorkomen als het volgende.

‘Er was een tijd waarin alles gebeurde en een tijd dat er niets gebeurde. De overgang van alles naar niets voltrok zich niet van de ene dag op de andere, maar verliep geleidelijk – hoewel de dood van Alice de zaken behoorlijk bespoedigde. (…) Het was in het niets, dat het besef van alles kwam. Alsof ik het nog een keer meemaakte terwijl de tijd stilstond. In het niets kwamen ook de vragen, en het verlangen naar alles, wat mij nogal verbaasde, aangezien ik tijdens alles altijd zo verlangd had naar het niets.’

Bent u er nog?
Uit alles blijkt dat Posthuma de Boer haar uiterste best heeft gedaan haar boek zo literair mogelijk te maken, maar hierbij vraagt ze teveel van de lezer. Het ligt niet aan haar capaciteiten om beeldend te schrijven; dat kan ze wel.

ZONDAGAVOND. Jonas en Agaath zitten naast elkaar aan de bar. Een groepje mensen eromheen, een hevige discussie. De Sociëteit dreigt te worden overgenomen. De lidmaatschapsregels moeten veranderen. Leden hebben niet langer een stem in wie er wel en wie er niet bij mogen. Er wordt een bestuur samengesteld van buitenstaanders. Gapend trek ik aan Agaaths trui. Ik wil naar huis. Ze duwt me weg. We gaan nog lang niet.’

Maria is de dochter van een actrice, Agaath, die niet in haar geďnteresseerd is. Op de middelbare school heeft ze veel problemen. Ze gebruikt drugs, steelt en spijbelt maar haalt toch goede cijfers. Omdat ze bij haar ouders niet terecht kan, gaat ze regelmatig naar haar lerares Engels, Alice. Na de middelbare school gaat het helemaal fout. Ze schrijft zich in voor een studie om studiefinanciering op te kunnen strijken, maar voert verder niets uit. Ze krijgt een vriendje, wil zelfmoord plegen, krijgt een kind en raakt haar vriend weer kwijt. Al snel heeft ze weer een nieuwe vriend.

Wanneer ze terugkomen van een reisje naar Venetië hoort Maria van haar moeder dat Alice overleden is. Maria wordt dan nog veel vreemder. Ze raakt volledig geobsedeerd van een vreemde man die boven haar kapper woont en dierlijke geluiden uitstoot. Voortdurend probeert ze hem te zien te krijgen. Dit gaat zelfs zover dat ze speciaal een dakraam laat maken in haar zolder waardoor ze uitzicht heeft op zijn appartement. Wanneer ze vanuit dit dakraam ziet dat de man door ambulancebroeders onder een wit laken wordt weggedragen, laat ze haar vriend en zoontje zonder bericht achter en vertrekt ze naar een vriendin in Zweden. Daar blijft ze tot haar vriend haar sms’jes stuurt waarin hij haar favoriete koosnaampje gebruikt.

Al met al is Maria geen persoon met wie je je graag identificeert of die je zelfs maar wilt begrijpen. Haar geforceerde aanklacht richting haar moeder aan het eind van het boek (‘Je was er bijna nooit, en als je er was, was je bezig met waar je naartoe moest’) maakt haar niet interessanter. Het gevaar bestaat zelfs dat je je als lezer aan haar gaat ergeren, waardoor je leesplezier helemaal verdwijnt.
De fragmentarische en gewild literaire opbouw van het boek vraagt veel van de lezer, die toch al getergd was door de onsympathieke Maria. Voortdurend vraag je je af waar je deze passage nu weer moet plaatsen en hoeveel tijd er tussen de verschillende passages zit. Door het ‘happy end’ is de laatste mogelijkheid om de plot te redden, vergooid, en daarmee is de willing suspension of disbelief van de lezer ruimschoots opgebruikt.

Posthuma de Boer kan mooie zinnen en passages maken en goed observeren in woorden. Hopelijk gebruikt ze in een volgende roman deze gaven om een mooi personage neer te zetten in een plot die goed te volgen is. Deze roman is niet alles en niet niets, het is een beetje. En dat is helaas niet genoeg.

Het auteursrecht berust bij de respectieve auteurs van de teksten op Recensieweb.

Het voortbestaan van Recensieweb mogelijk maken? Steun ons.

Dit artikel is geprint van Recensieweb - www.recensieweb.nl.

Het auteursrecht berust bij de respectieve auteurs van de teksten op Recensieweb.
Het voortbestaan van Recensieweb mogelijk maken? Steun ons.