Jowi Schmitz
Kus van je zus
(2007)
Cossee
186 pagina's
€ 16.90
ISBN 9789059360457
bij Athenaeum Boekhandel
(24-uurslevering)
oordeel
(3/5)
elders op recensieweb
Vrouwen? Je kunt beter kippen houden
recensie van Leopold
interview
Verspreid werk 2: Een grotere wereld door Armada (nummers 49, 50 en 51)
opiniestuk
andere recensies
De belofte blijft
door Eveline Vink, 9 augustus 2007
In 2005 debuteerde Jowi Schmitz met het uitzonderlijke verhaal Leopold, over een man die in zijn eentje naar een vervallen pand in Spanje verhuist en een nieuwe tijdsbesteding vindt in het lijfelijk uitbroeden van kippeneieren. Een absurde situatie, een absurd karakter. In Kus van je zus heeft Schmitz het dichter bij huis gezocht en de relatie tussen twee zussen als uitgangspunt genomen. Haar wonderschone taalgebruik maakt een hoop goed, maar de vertelling is maar matig interessant.
Marrit is de oudere zus van ikfiguur Vera. Marrit is een mooie, geslaagde, zelfverzekerde vrouw, Vera is onzeker, neurotisch, ongelukkig. Natuurlijk staat ze haar hele leven in de schaduw van haar succesvolle zus, ze neemt genoegen met Marrits afgedankte of afgewezen mannen en vertelt op haar werk bij gebrek aan eigen materiaal Marrits anekdotes alsof ze ze zelf meegemaakt heeft. Ze bewondert Marrit, maar haat haar ook, een typische zussenverhouding.
Nare jeugdherinneringen waarin Marrit haar gebruikt om grappen uit te halen om stoer over te komen bij vriendinnen zijn door Vera grotendeels weggestopt, maar wanneer Marrit, net in het ziekenhuis opgenomen met een levensbedreigende ziekte, Vera vraagt hoeveel ze eigenlijk nog over vroeger weet, gaat ze toch spitten in die herinneringen. Wat er boven komt zijn niet de mooiste jeugdplaatjes, maar Vera bijt er dapper doorheen om ‘de waarheid’ te achterhalen. Ondertussen laat haar vriend steeds maar niets van zich horen, en raakt Vera langzaam over de grens van de waanzin.
Na een bladzijde of vijftig, middenin de uitleg van wat Vera voor werk doet, schoot me opeens te binnen waarom ik het idee had een andere versie te lezen van een boek dat ik al kende. Vera is redacteur voor een tv-programma dat portretten maakt van ‘gekkies’, mensen met afwijkende hobby’s, voorkeuren of gedrag, zogenaamd gestoorde mensen. Deed een van de twee zussen in Annelies Verbekes tweede boek Reus niet precies hetzelfde, maar dan voor een tijdschrift? Werd die niet ook langzaam zelf over het randje der gekte gedreven? Vera rept op een bepaald moment zelfs van een reis door Australië, een vlucht die Verbekes personage Hannah ondernam om tot zichzelf te komen.
Twee zussen met een haatliefdeverhouding en beiden een heel ander beeld van hun jeugd is geen uniek onderwerp. Enige overlap met verhalen die al eens verteld zijn is vaak onvermijdelijk, maar geen probleem wanneer de unieke onderdelen van het verhaal overheersen. Kus van je zus bevat te weinig eigenheid om de bekende elementen te overstemmen. Het is onderhoudend, maar niet nieuw.
Wat Schmitz wel heeft voortgezet in haar tweede roman is haar fabelachtige spel met taal. Ze formuleert gewone zaken uit Vera’s mond net even anders en geeft de lezer daarom sterk het gevoel dat het originele gevoelens en gedachten van haar personage zijn. Het maakt Vera levend, en bovendien sympathiek. De taal die Marrit uitslaat bevat wel geregeld cliché’s, waardoor direct de overtuiging dat Marrit onecht en oppervlakkig is postvat.
‘Met haar hond aan haar voeten zit mijn zus, perfect opgemaakt, op me te wachten in het café, een stuk dikker dan twee weken geleden. “Het zijn de medcijnen” zegt ze, nog voor ik iets kan zeggen. “Ik reageer er nogal heftig op.”
Ik kijk naar haar smalle gezicht dat gevangenzit tussen bolle wangen. Zelfs haar ranke vingers zijn pafferig.
“Ik mag stoppen als het beter gaat,” zegt ze. “En het gaat al een stuk beter.”
Ik trek mijn jas uit en ga zitten. Ik heb zin om Marrits vingers te aaien. Om ze gerust te stellen. “Het komt allemaal goed, het zijn de medicijnen maar.” Vingers kunnen er niets aan doen dat hun mens ziek is.’
In details is Schmitz ook origineel, bijvoorbeeld in Vera’s gewoonte te loeren naar haar overbuurman die elke dag de hele avond in een bad ligt dat midden in zijn woonkamer staat, maar de hoofdlijn blijft afgezaagd.
Kus van je zus is minder memorabel dan Leopold, maar doet de verwachting die het debuut schiep niet teniet. De belofte is nog niet ingelost, maar blijft zeker overeind. Kom maar door met de volgende, ik zou er vandaag nog aan willen beginnen.
Het auteursrecht berust bij de respectieve auteurs van de teksten op Recensieweb.
