Recensieweb. Nieuwe literatuur. Nieuwe gidsen.

nieuwste recensies

Wandeling door ellende is alles behalve ellendig

door Bram Vingerling, 2 november 2007

(Dit is een recensie in het kader van de AKO Literatuurprijs Schaduwjury)
Mulder is een doorsnee welgesteld burger met grijzende haren, een goede smaak en een afkeer van lelijkheid. Hij slijt zijn dagen in Parijs. In De Wandelaar van Adriaan van Dis worden zijn oogkleppen afgeworpen. Mulder wordt genadeloos geconfronteerd met zijn eigen vooroordelen. Uiteindelijk komt hij tot de conclusie dat de wereld nu eenmaal niet perfect is en dat iedereen moet proberen er maar het beste van te maken.

Uit een pand vol illegalen, waar een grote brand woedt, springt een hond recht in de armen van Mulder, die daar als toevallige voorbijganger bij aanwezig is. De hond blijkt een wandelend kompas te zijn die moeiteloos zijn weg vindt naar alle misère die in Parijs te vinden is maar die híj nooit zag, daarmee een metafoor zijnde voor de ellende die in grote delen van de rest van de wereld heerst. Hij ontmoet bedelaars, zieken, illegalen en een uitgebreid assortiment aan andere kansloze figuren en krijgt last van zijn geweten. Zijn nieuwe, goede ik probeert te helpen, maar uiteindelijk blijft hij toch zichzelf, de hunkerende estheet, en veel van zijn daden pakken anders uit dan hij had gewenst. Niets is meer wat het lijkt. Die vieze zwerfster op de hoek van de straat, wat moet hij daar nou mee? Hij lacht wat als een boer met kiespijn, gooit een muntje op de grond, maar het bevredigt niet. De doofstomme Chinees, door iedereen simpelweg Le Chinois genoemd, blijkt toch te kunnen praten. De pater die zoveel doet voor de illegalen in zijn parochie is niet alleen een aimabele oude man maar ook een drankorgel.

Het verhaal wordt interessanter als je weet dat Adriaan van Dis tot in zijn studententijd als Adriaan Mulder door het leven ging, en sinds 2003 in Parijs woont. En het feit dat hij zijn roman Indische duinen (1994) eigenlijk ‘Dood aan de familie’ had willen noemen, getuigt van een op zijn zachtst gezegd niet altijd positieve kijk op het leven. Het is dus niet moeilijk om te bedenken dat Van Dis een aantal van zijn eigen denkbeelden en eigenschappen heeft meegegeven aan Mulder. En zo zijn er nog meer overeenkomsten te vinden tussen werkelijkheid en fictie. Parijs lijkt model te staan voor het rijke Westen, de illegalen in de stad voor de ellende die overal in de wereld te vinden is en het muntje voor de bedelaar correspondeert met giro 555.We doneren wel wat om ons geweten te sussen, maar uiteindelijk doen we niets en draaien we ons hoofd snel de andere kant op, naar een nieuw paar schoenen, lekker eten en een reisje naar de zon.

Hoewel het boek aanvankelijk lijkt uit te lopen op één groot clichématig verhaal over de rijke vent die last krijgt van zijn geweten en daarom goed wil doen, blijkt er toch meer achter te zitten. Gaandeweg verliest Mulder het laatste sprankje idealisme dat hij nog in zich had. Samen met hem raak je verstrikt in de eeuwige cirkelredenering van ‘iets’ willen doen om vervolgens tot de conclusie te komen dat je niets kán doen. En ook al kon hij dit wel. Wil hij eigenlijk wel echt helpen? Hij weet het zelf ook niet. Als het erop aankomt helpt hij toch vooraleerst zichzelf. Het paspoort voor de illegale weduwe regelt hij niet alleen uit goedheid maar vooral omdat hij een oogje op haar heeft.

Van Dis bewijst wederom dat hij een uitstekend schrijver is. Zijn stijl is eenvoudig en zintuiglijk. Je voelt, ruikt, proeft als het ware met Mulder mee:

‘Nicolas Martin (Mulder, BV) bleef post ontvangen. Ditmaal zocht Madame Srimathie Ramdunu contact met hem. Mulder keek lang naar haar naam op de achterkant van de envelop – een adres stond er niet bij, alleen haar naam, in zwierige lussen. Een naam die zong. Hij rook aan de brief, in de hoop een vleug uit haar leven op te snuiven, een kringel wierook misschien. Maar het papier rook zo muf als de laatste metro.’

Gelukkig voor Mulder is er meer dan alleen ellende en vervlogen hoop. De Wandelaar wordt nooit te zwaarmoedig. Er is genoeg ruimte voor humor en de levens van de andere personages bevinden zich niet allemaal in dezelfde impasse als dat van Mulder.
Hoewel het boek zo soepel geschreven is dat je er gemakkelijk door wordt meegesleept zet het wel degelijk aan tot denken. Je kunt je gemakkelijk in Mulder verplaatsen en dit is één van de sterkste punten van De Wandelaar.

Het auteursrecht berust bij de respectieve auteurs van de teksten op Recensieweb.

Dit artikel is geprint van Recensieweb - www.recensieweb.nl.

Het auteursrecht berust bij de respectieve auteurs van de teksten op Recensieweb.