Patricia de Groot
Derde
(2006)
Contact
141 pagina's
€ 19.90
ISBN 9789025424619
bij Athenaeum Boekhandel
(24-uurslevering)
oordeel
(3/5)
andere recensies
Blikgeklik als belofte voor avontuur
door Jaroslav Paták, 4 november 2007
(Dit is een recensie in het kader van de AKO Literatuurprijs Schaduwjury)
In het jongste boek van Patricia de Groot, Derde. Een sprookje over het hier en het namaals, eindigt het leven niet met de dood. Hoe de wereld na de dood eruit ziet, hangt vooral van de verbeeldingskracht van de schrijfster af en daaraan ontbreekt het De Groot niet.
Behalve haar debuut De achteroverval (2002) heeft zij ook het tekst- & fotoboek Op de kop (2003) gemaakt, samen met fotografe Emmy Scheele. De titel Derde slaat onder andere op het feit dat dit haar derde literaire werk is. De heldin, in elk opzicht een buitenstaander, blijkt te lijden aan een soort psychische aandoening die duidt op een meervoudige persoonlijkheid. Ze moet gedachten, gevoelens en opvattingen met twee andere gedeelten van haar persoonlijkheid delen. De andere twee in haar hoofd noemt ze ‘ik’ en ‘jij’ en wat resteert heet Derde. Ze praat tegen zichzelf uitsluitend in de derde persoon om de twee anderen zo min mogelijk aan het woord te laten, maar ondanks haar inspanning lukt dat niet helemaal. Daarom besluit ze afstand van ‘ik’ en ‘jij’ te nemen en verder in haar eentje te leven.
Derde werkt op het gebied van bewegwijzering en lijkt succesvol te zijn, maar is toch niet tevreden. Ze heeft voortdurend het gevoel dat ze achterloopt. Haar gewoonte het werk mee naar huis te nemen gaat zo ver dat ze zelfs in haar eigen kamers op de vloer lijnen trekt in verschillende kleuren, precies zoals in het ziekenhuis. De breuk in de verhaallijn komt als Derde over een geplet blikje rijdt zoals ze dat altijd graag heeft gedaan omdat het blikgeklik haar ‘als een belofte voor de toekomst’ in de oren klonk. Ze wordt door het blikje geraakt, verliest haar bewustzijn en wordt door een auto overgereden.
Voor Derde begint dan een nieuwe geschiedenis waarin ze de gelegenheid krijgt het leven in de verbeelding door te brengen, maar deze keer zonder die twee lastige alter ego‘s. Hoewel ze zich eerst, dankzij een liefdesrelatie, vrolijk en bevrijd voelt verandert de toestand langzaam en aan het einde van haar avontuur mislukt alles. Niet alleen veroorzaakt ze de dood van Dixi, haar ex-geliefde, maar ook vertonen zich de twee vrouwen (die haar de hele tijd in de smiezen hielden) als de door haar verbannen ‘ik’ en ‘jij’. Zij zijn vastbesloten hun verloren Derde nooit meer eenzaam achter te laten. Derde komt daarna in de Sheol, een onderwereld, een verblijfplaats van doden. Daar hangt ze vastgebonden tussen de twee kletserige vrouwen. In een griezelige omgeving van angstwekkende lijken hoopt de verliefde Dixi tot in de eeuwigheid dichtbij Derde te blijven.
Patricia de Groot probeert met Derde te ontsnappen aan alles wat doet denken aan een traditionele roman. Derde is een boek met een heldere structuur maar een des te ingewikkelder inhoud. Het bestaat uit een zonderling en breed palet van motieven die echter niet goed bij elkaar passen zodat de aandacht van de lezer steeds door iets nieuws wordt afgeleid. Theatraal zet zij thema’s als sterfelijkheid, krankzinnigheid, schuldgevoel en het leven na de dood in scčne om ze dan na een paar bladzijden zonder verdere uitwerking achter te laten.
Derde kan men dus lezen als een speels boek dat meer ruimte aan fris taalgebruik besteedt dan aan de brandende vragen die het oproept. Haar stijl, vol van losse en soms tegen elke prijs gebruikte idiomen, doet denken aan de taalexperimenten van literator Jacques Firmin Vogelaar, wat ze overigens in een radiogesprek (11 mei 2007, radio 6) zelf erkende. Met behulp van komische opmerkingen en afwijkingen laat ze zien dat de literaire bewerking van de dood niet per se droevig hoeft te zijn. Maar ze neemt teveel hooi op haar vork, waardoor ze alleen over de oppervlakte van de problematiek glijdt terwijl de essentie onzichtbaar blijft. Weliswaar is De Groot het motto van Derde ‘helder & overzichtelijk’ trouw gebleven, maar het is jammer dat ze achter die twee woorden het derde heeft vergeten: ‘diepzinnig’.
Het auteursrecht berust bij de respectieve auteurs van de teksten op Recensieweb.
