Walter van den Broeck
De veilingmeester
(2007)
De Bezige Bij
367 pagina's
€ 18.90
ISBN 9789023420774
bij Athenaeum Boekhandel
(24-uurslevering)
oordeel
(3/5)
elders op recensieweb
recensie van Terug naar Walden
De economische crisis (langs omwegen) verklaard
recensie van Terug naar Walden
Er staat niet altijd wat er lijkt te staan
recensie van Een vrouw voor elk seizoen
Schaduwjury Libris 2010 van start
opiniestuk
Literatuur van formaat in een klein speelveld
opiniestuk
andere recensies
De veilingmeester en het mysterie van de misdruk
door Eric Bosman, 6 november 2007
Een veilingmeester van tweedehands boeken die een schandaal rond het Koninklijk Huis op het spoor komt door schijnbare misdrukken te decoderen en er een verborgen boodschap in weet te ontdekken. Niet voor het eerst schrijft de Vlaamse schrijver Van den Broeck (1941) over het Belgische vorstenhuis en de rol van de in 1993 overleden koning Boudewijn, de kinderloze koning die noodgedwongen werd opgevolgd door zijn broer. In 1980 verwierf Van den Broeck faam met Brief aan Boudewijn, een werk dat in Nederland werd bekroond met de Henriëtte Roland-Holst Prijs. Later volgde onder meer het vierdelige Het beleg van Laken.
In De Veilingmeester maakt Van den Broeck gebruik van een hypothese die de loop van de Belgische staatsgeschiedenis ingrijpend had kunnen veranderen. Wat als koning Boudewijn een geheime dochter had gehad? Zou België als staat uiteengevallen zijn? Een interessante fantasie die de vraag opwerpt in hoeverre de Belgische monarchie een verbindende factor is.
Het boek laat zich lezen als een detectiveroman waarin de spanning gestaag wordt opgebouwd. Van den Broeck sleept ons mee naar een ontknoping die lang op zich laat wachten. Maar hij verliest zich in het uiteindelijke plot, dat te zeer wordt uitgewerkt. Werkelijk alle puzzelstukjes krijgen in deze literaire whodunnit een plek. Hiermee wordt het uiteindelijk een boek dat weinig over laat aan de eigen verbeelding. Zelfs een nazit met de verteller wordt ons niet onthouden. Het doet denken aan een aflevering van Baantjer, die ook steevast wordt afgesloten met een nazit in de huiskamer van De Cock onder het genot van een goed glas cognac.
Centraal staat de geschiedenis van de gesjeesde kunststudent Bo van Dorselaer die in de trein een veilingmeester ontmoet wiens veilinghuis hij later overneemt. Ook trouwt hij de dochter van de zieke veilingmeester. Bij het inventariseren van een inboedel stuit Bo op een aantal misdrukken van De Troonopvolgster, een onbekend werkje van een zekere Walda van den Brogel. Inderdaad, een spitsvondig anagram van de auteursnaam. Daarbij is De Troonopvolgster ook de titel van de debuutroman van Van den Broeck uit 1967. Na een vrijpartij met de eigenaresse van de inboedel raakt Bo geobsedeerd met de misdrukken. Hij heeft zijn zinnen gezet op de gehele oplage. Die verzamelwoede heeft bijna catastrofale gevolgen voor zijn huwelijk en het veilinghuis. Naarmate hij meer exemplaren in zijn bezit krijgt, vertoont Bo ook steeds meer het gedrag van een ordinaire junk. Een vriendin geeft zijn obsessie een naam: péladanomanie.
Behalve veilingmeester en overspelige echtgenoot is Bo ook iemand met een moeilijke relatie met zijn moeder, een dominante, frigide vrouw die haar frustraties botviert op haar gezin. De vaderfiguur houdt zich op de achtergrond. Bo’s vertrek naar het veilinghuis wordt opgevat als verraad en hij raakt afgesneden van zijn familie. Wellicht dient deze korte familieachtergrond als een verklaring voor de destructieve zoektocht naar de betekenis van de misdrukken. Immers, de band met zijn moeder, de mislukte studie kunstgeschiedenis en het onvermogen zich te binden aan zijn vrouw zijn welbeschouwd ook een misdruk. Bo voldoet niet aan het verwachtingspatroon van zijn omgeving. Ergens in zijn hoofd is een radertje verkeerd afgesteld dat hem telkens afleidt van de gebeurtenissen aan het thuisfront. Hij gedraagt zich als een op drift geraakte soulsearcher die met een complete verzameling misdrukken een mysterie wil ontdekken als goedmaker voor zijn persoonlijke tekortkomingen. Bo merkt hierover zelf op, wanneer het mysterie is opgelost: ‘Het werd me duidelijk dat je in feite niet uit vrije wil voor revolte en rebellie tegen je ouders kiest, maar dat je er op een bepaald moment toe wordt gedwongen, en er vervolgens door gestuurd wordt.’
Van den Broeck is een begenadigd dialoogschrijver, zoveel staat vast. De luchtige toon en de soepel geschreven dialogen maken ook dit boek tot een heuse pageturner. Maar helaas blijft De Veilingmeester het midden houden tussen een simpele detective en een stevige roman. De psychologische ontwikkelingsgang van de hoofdpersoon komt niet goed uit de verf. Ook de bijpersonen blijven tamelijk eendimensionaal. Dat is jammer: een tikje minder vaart en een vleugje meer karaktertekening had dit boek tot een uitgebalanceerd geheel gemaakt.
Het auteursrecht berust bij de respectieve auteurs van de teksten op Recensieweb.
