Marina Offermans
Voorheen mijn moeder
(2007)
Querido
206 pagina's
€ 17.95
ISBN 9789021433110
Steun Recensieweb en koop dit boek bij Athenaeum (24-uurslevering)
oordeel
(3/5)
andere recensies
Het is zondag. Het is zondag. Het is zondag.
door Marjon Kranenbarg, 23 november 2007
Juist in het jaar waarin mijn beide grootmoeders zijn overleden, kreeg ik de debuutroman van Marina Offermans onder ogen: Voorheen mijn moeder. Ook voor mij, een generatie later dan die van de vertelster, is het herkenbaar. Dat lijkt dan ook de eerste opzet van het boek. Op een eerlijke manier vertelt Offermans over de laatste maanden in het leven van haar dementerende moeder. De lezer wordt overladen met de emoties van zowel moeder als dochter. De eeuwige herhaling in de levens wordt de vorm van het boek; altijd maar weer uitleggen dat het vandaag zondag is.
‘Ik laat het even stil zijn nu. Mijn moeder staart nog steeds naar buiten. Als ze maar niet opnieuw over die verdomde auto begint, denk ik, want dan ga ik haar slaan.
“Nou moet je niet kwaad worden Pien, maar hoe laat komt Max nou?”
Ik zeg even niks en kan me dan ineens voorstellen dat een mens tot de vreselijkste dingen in staat is.
“Het is pas vier uur, hè? Wist jij dat Max zo laat komt? Dat had je me niet gezegd, hè?”
“Half zeven is toch niet zo laat?” kan ik nog net uitbrengen.
“Nou, om te komen eten is dat toch wel wat laat, vind je niet?”
“Nee, mama, Max eet niet hier. Wij eten hier. Jij en ik, en Max niet,” zeg ik met nadruk op iedere lettergreep.
“Nou wordt het nog gekker,” zegt ze. “Wij eten hier? Jij en ik? En wie maakt dat dan nog klaar? Moet ik dat dan nog allemaal doen?”
“Mama, nog één keer en ik ga naar boven en kom niet meer terug,” roep ik hard.’
Iedere week gaat Pien op bezoek bij haar dementerende, steeds verder wegzakkende moeder. Iedere week verzandt dit weer in dezelfde discussies over wat voor een dag het vandaag is, wanneer ze naar de kerk moet en of ze wel mag ontbijten voor de mis van de priester. Een kleine rol is weggelegd voor tante Do, die altijd naast het ouderlijk huis heeft gewoond en gezellig samen met haar zus keuvelt in de erker van de woning over de boom aan de overkant van de straat. Er gebeurt zo ontzettend weinig in de levens van deze vrouwen, dat het goed begrijpelijk is dat dochter Pien hier moedeloos van wordt en af en toe haar geduld verliest na weer eens een eindeloze herhaling aan dezelfde vragen.
In eerste instantie doet het boek denken aan Kluuns Er komt een vrouw bij de dokter: Offermans verwoordt datgene wat we allemaal denken, maar niet durven zeggen. In zo’n moeilijke situatie is het niet menselijk het vol te houden zonder soms verderfelijke gedachtes te hebben. Het probleem is dat de schrijfster het hierbij laat. De vergelijking met Kluun is dan ook niet zaligmakend: Voorheen mijn moeder gaat door en door en door in de herhaling, zonder afwisseling van andere verhaallijnen, waar Kluun deze juist benadrukt. Piens zus, ex-vriend en broer spelen een indirecte rol, maar zo summier dat het geen verlichting biedt in de eeuwige herhaling en meegezogen moedeloosheid. Deze herhaling doet ons meevoelen met Pien en haar moeder; de vorm van het verhaal kopieert de vorm van hun leven op dat moment. Verhaaltechnisch blijft dit echter niet boeien. Na een uur gezellig praten met mijn oma krijg ik al de neiging om het gesprek af te kappen. De zoveelste keer uitleggen wat ik nu eigenlijk doe voor mijn werk laat ik dan even achterwege. Hoezeer het boek je ook meeneemt in deze sfeer, de sfeer zelf is saai. En het boek dus ook.
De beschrijving van het verzorgingstehuis waar Piens moeder uiteindelijk terecht komt is schokkend. De lezer leeft mee terwijl de oudere vrouw steeds verder wegzakt in haar eigen kleine wereld. Uiteindelijk is ze zo ver weg, dat Pien haar definitief kwijt is. Voor de lezer betekent dit ook een vreemde vorm van opluchting; er komt een einde aan de herhalingen. Offermans weet haar lezer mee te voeren in haar eigen gevoelens, tot vervelens aan toe.
Het auteursrecht berust bij de respectieve auteurs van de teksten op Recensieweb.
Het voortbestaan van Recensieweb mogelijk maken? Steun ons.
