Sipko Melissen
Spiegelpanden
(2007)
Querido
279 pagina's
€ 17.95
ISBN 9789021474878
Steun Recensieweb en koop dit boek bij Athenaeum (24-uurslevering)
oordeel
(5/5)
Zoektocht naar de effecten van een vriendschap
door Marjon Kranenbarg, 5 februari 2008
Na een korte maar hevige tocht door de regen, met de wind in m’n gezicht op mijn toch al niet zo nieuwe fiets kom ik aan bij het station. Het is al donker en de gang naar de trein is een mierennest van zich naar huis haastende mensen. Zelfs in deze omstandigheden is het geen probleem om me even later op een overwonnen plaatsje in de trein helemaal mee te laten voeren naar de zeventiger jaren. Mooi weer, met een groep vrienden in de tuin op de zondagmiddag. Alsof ik erbij ben. Met zijn intelligente en meeslepende manier van vertellen word ik iedere keer weer in Spiegelpanden van Sipko Melissen gezogen.
Het is voorjaar 2004 wanneer Paul een brief krijgt van Felix, de zoon van zijn vriend van vroeger, Kars. Deze jongen woont in Nieuw-Zeeland en gaat op zoek naar de verhalen van zijn overleden vader. Paul wordt direct in onzekerheid gebracht door Felix’ vraag aan het einde van de brief: ‘Do you think that my father’s life was a failure?’ Deze vraag blijft een centrale rol in het boek spelen en initieert Paul’s zoektocht naar het verleden. Met verschillende tijdsprongen worden we teruggevoerd naar de zeventiger jaren, waar Paul met zijn vriend Hugo naast Kars en zijn vrouw Nienke woonden. Aangevuld met enkele anderen ontstaat er een hechte vriendengroep die lief en leed met elkaar delen. Vooral Paul en Kars hebben een speciale band.
In die tijd was Paul begonnen aan een boek over zijn vriendschap met Kars. De inhoud van dit boek geeft antwoord op alle vragen die in Spiegelpanden komen bovendrijven. Aan de hand van dit boek zou hij Felix kunnen laten zien wie zijn vader was. Het boek is echter niet meer te vinden. Wat wel opduikt is een reisverslag van een weekendje Ameland waar Paul met Kars, Nienke en hun dochter Monna is geweest.
‘Of die vijf dagen Ameland precies zo waren geweest als beschreven in het boekje of dat zij zwaarder waren aangezet, wat deed dat ertoe? Uit het priegelschrift in het donkere boekje was Kars, de meest dode van allen, na meer dan twintig jaar opgestaan, in volle wapenrusting, een flesje pils in de ene hand, een sigaret in de andere, een beetje doorgezakte schouders, een houding tegenover het leven waarvoor de term cynisch in aanmerking kwam bij gebrek aan beter. In de stilte van de nacht was het of Paul door het leven van Kars kon kijken. Scherper dan ooit zag hij het dodelijk ongeluk, waar Kars zich verantwoordelijk voor had gevoeld, niet alleen de sleutel tot zijn leven, maar ook tot zijn dood.’
Dit verslag ‘Enkel Ameland’ vult het tweede deel van het boek. Veel wordt duidelijk, maar veel ook niet. Het is geschreven op een breekpunt in de relatie tussen Kars en Nienke, maar ook tussen Kars en Paul. Een paar maanden na deze vakantie verlaat Kars Nienke en trekt hij in bij de engelse danseres Elizabeth bij wie hij Felix verwekt. Nu, twintig jaar later, komt deze Felix verhaal halen. Het derde deel van het boek is aan deze ontmoeting gewijd. De jongen komt bij Paul op bezoek, op het moment dat de laatste op een nieuw breekpunt in zijn leven staat: zijn relatie met Hugo is voorbij, hij is vervroegd gestopt met werken en wil op Sicilië tot zichzelf gaan komen.
In het boek lopen zo verschillende verhaal- en tijdslijnen door elkaar, wat de spanning ten goede komt. Het is een zoektocht naar het verleden, naar verloren vriendschappen en naar herstelpunten. Hadden Kars en Paul eigenlijk samen verder moeten gaan? Wat is er gebeurd met de kinderen in het verhaal? Maar vooral: hoe vergaat het Kars, in wiens leven je steeds meer inzicht krijgt. Alles werkt toe naar Ameland, waar alle relatiebanden op knappen staan.
Door dit onderzoek naar het verleden komt Paul in vrede met zichzelf en begrijpt hij zijn hele leven beter. Nadat Felix weg is, brengt hij een laatste bezoek aan Ameland, alvorens naar Mexico te vertrekken. Hier krijgt hij eindelijk antwoord op de vraag of Kars’ leven een mislukking is geweest. En daarmee die van hemzelf. Sicilië is niet meer nodig.
Door op de juiste momenten de juiste tijdsprongen te maken, verstrengelen alle gebeurtenissen zich op een intelligente manier met elkaar. Het gebruik van verschillende metaforen en pakkende manier van schrijven houdt de lezer gevangen in het leven van Paul. Een bekend Nederlands duo schreef eens de tekst ‘ze huilde met de film mee als de regisseur dat wou’. Zo ook mijn gevoel bij Melissen; continu op de goede momenten precies genoeg los laten van het verhaal zodat de logica erin blijft, maar ook voldoende nieuwsgierigheid om het boek heel snel uit te willen lezen. En ook met het neerzetten van de personages heeft de auteur de regie strak in handen: de hoofdpersonen lijken bekenden, de bijpersonen blijven op de achtergrond; karikaturen haast, maar zonder dat het storend werkt. Hier heeft Melissen klaarblijkelijk een goede keuze gemaakt. Dit boek verdient dan ook meer aandacht dan het tot nu toe heeft gekregen.
Het auteursrecht berust bij de respectieve auteurs van de teksten op Recensieweb.
Het voortbestaan van Recensieweb mogelijk maken? Steun ons.
