Roel Smits
Honderd procent mens
(2009)
Nieuw Amsterdam
205 pagina's
€ 16.50
ISBN 9789046803073
Steun Recensieweb en koop dit boek bij Athenaeum (24-uurslevering)
oordeel
(4/5)
elders op recensieweb
Schrijnende scenes in een toilethok
recensie van De tovenaar van Petersburg
recensie van Ik ben de zoon van John Lennon
andere recensies
Moedermelk met een vleugje Chateauneuf-du-pape
door Elbrich Vreeling, 9 maart 2008
Een schrijver-in-spé uit het verhaal ‘Schrijfonderwijs’ krijgt op zijn schrijfcursus te horen dat zijn karakters ongeloofwaardig zijn, dat het lijkt alsof hij zijn eigen geschreven karakters niet begrijpt. Het tegengestelde zou kun je zeggen van Roel Smits, de schrijver van deze verhalenbundel Honderd procent mens . Híj begrijpt zijn eigen verzonnen personen maar al te goed. Smits beschrijft in dit debuut interessante, geloofwaardige karakters en krijgt dit vooral voor elkaar door de rake dialogen, waarbij hij in een paar simpele zinnen sterke karakters en overtuigende situaties weet neer te zetten.
Het schrijven wil, in datzelfde ‘Schrijfonderwijs’, maar niet vlotten bij hoofdpersoon Jeroen. Hij heeft alweer een vruchteloze dag achter zich en heeft zich verheugd op een avondje alleen met zijn gezin. Zijn slechte humeur wordt er niet beter op als er ’s avonds rond etenstijd onverwacht bezoek voor de deur staat Tot overmaat van ramp biedt Karin, zijn vrouw, het bezoek ook nog eens een wijntje aan.
‘”Ze zijn met de auto, Karin,” probeert Jeroen nog.
“Eén glaasje kan toch wel, Roy?”
“Tuurlijk. Anders laat ik Anouk toch rijden!” Roy laat zich op een stoel zakken, zijn dochter Anouk klimt bij hem op schoot.
“Lukt het, Jeroen?” Hij peutert het plastic velletje van de hals en draait de kurkentrekker erin.
Als hij heeft ingeschonken zegt Karin: “(…) Neem jij niks?”
“’Moet je horen, ik had nog plannen voor het eten….”
“Doe niet zo flauw.” Ze neemt een slok. “Hij is zo serieus de laatste tijd.”’
De hoofdrolspelers zijn de gemene deler van de verhalen; allemaal zijn ze anti-helden. Vergeleken met hun partner, familie of vrienden hebben ze een passief of kleurloos leven. We treffen deze personen stuk voor stuk op een tijdstip in hun leven waarbij ze het gebaande pad (moeten) verlaten dat ze de afgelopen decennia hebben bewandeld. Zo zit Jeroen zit met zijn writers-block. Zijn altijd drukke carričrevrouw geeft hem niet de nodige inspiratie, maar het onverwachte bezoek van een ander echtpaar, Roy en Maria, geeft een onverwachte impuls. Terwijl de hippie-moeder van het stel gezellig een Chateauneuf-du-pape drinkt en de baby de borst geeft, doet haar oudere dochtertje een trucje met borrelnootjes: ze gooit ze met een boogje in haar mond. Dan krijgt de mislukte dag van de schrijver alsnog een keer als hij het leven van Anouk redt, dat per ongeluk een nootje in haar verkeerde keelgat gooit. Jeroen past snel en adequaat de Heimlichmanoeuvre toe. Als dank krijgt hij een omhelzing van de opgeluchte moeder. De moedermelk laat een afdruk achter op zijn t-shirt.
‘In plaats van de geur die hij verwacht, de geur van melk, ruikt hij iets anders, meer een tinteling dan een geur. Dit is wat hij nodig heeft, dit is wat hij ontbeert als schrijver.’
En eindelijk, na maanden en maanden lukt het hem een verhaal op papier te zetten.
De personages hebben niet alleen gemeen dat ze van het geëffende pad gaan, maar óók dat ze honderd procent mens zijn. Ook bij hen zijn jaloezie, eenzaamheid, onbegrip, ziekte en conflicten onderdeel van het leven. Smits maakt deze mensen interessant door ze te plaatsen naast een tegenpool of in een moeilijke situatie, waarbij ze wel moeten nadenken over hun status quo. Zo ontvlucht een jonge vader zijn vrouw en huilbaby en denkt geborgenheid te vinden in moeders badkuip, en wordt een man met de vut gestuurd terwijl zijn vrouw zich vol overgave op een carriere in de stervensbegeleiding stort. Onvolmaaktheid kenmerkt de personages, geen van allen zijn ze helemaal gelukkig.
Onbegrip tussen man en vrouw is een terugkerend thema in de bundel. In het verhaal ‘Dode hoek’ ontmoeten we een jong stel met twee kinderen waarvan de vrouw haar leegte probeert op te vullen door het ene na het andere te kopen. Nu heeft ze haar zinnen gezet op een verbouwing in het huis en haar man probeert haar af te remmen.
‘”Is het nou wel nodig, schatje”’ begin ik weer. “Je hebt net die extra kussens gekocht en die elektrische deken. Eigenlijk heb je ze nog niet goed geprobeerd.” Soms gaat ze huilen als ik zo begin, soms wordt ze fel. Gelukkig wordt ze fel. (…) Er valt een boze pauze. Mijn beurt. In mijn hoofd zit een catalogus van tegenargumenten tegen de verbouwing. Ik heb ze allemaal al eerder gebruikt, bij andere projecten.’
Het vervolg van deze echtelijke ruzie – de gedachtes van de man, hun gesprekken -, is heel herkenbaar. En het perspectief, vanuit de man, zorgt ervoor dat je stiekem zijn partij kiest. Zou hij deze wedstrijd winnen?
Toch zijn de personages niet 100% ‘anti-held’, want uiteindelijk zoeken ze allemaal de confrontatie, ieder op hun eigen manier, en lef is daarbij onmisbaar. Wel hebben ze een zetje nodig om tot dit inzicht te komen. De ingedutte schrijver wordt de ogen geopend door moeder Maria. Een t-shirt met moedermelk met een vleugje Chateauneuf-du-pape, geeft hem inspiratie.
Alle hoofdpersonen zijn op zoek naar een manier om af te rekenen met hun ontevredenheid. Dat zoeken eindigt in bijzondere, niet voor de hand liggende situaties en dat maakt het boeiend voor de lezers. Zo kenmerkt Smits’ debuut zich door realiteit én optimisme. De aardse smaak van moedermelk, met wat hemelse Chateauneuf-du-pape.
Het auteursrecht berust bij de respectieve auteurs van de teksten op Recensieweb.
Het voortbestaan van Recensieweb mogelijk maken? Steun ons.
